อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตตฺถ ราหุลภทฺเท ตาว ชาเต ปณฺณํ อาหริตฺวา มหาปุริสสฺส หตฺเถ ฐปยึสุ. อถสฺส ตาวเทว สกลสรีรํ โขเภตฺวา ปุตฺตสิเนโห อฏฺฐาสิ. โส จินฺเตสิ "เอกสฺมึ ตาว ชาเต เอวรูโป ปุตฺตสิเนโห, ปโรสหสฺสํ กิร เม ปุตฺตา ภวิสฺสนฺติ, เตสุ เอเกกสฺมึ ชาเต อิมํ สิเนหพนฺธนํ เอวํ วฑฺฒนฺตํ ทุพฺภิชฺชํ ภวิสฺสตีติ ๑- ราหุโล ชาโต พนฺธนํ ชาตนฺ"ติ อาห. ตํทิวสเมว จ รชฺชํ ปหาย นิกฺขนฺโต. เอส นโย สพฺเพสํ ปุตฺตุปฺปตฺติยนฺติ. อยํ ปุตฺตปริจฺเฉโท.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เอวํสีลา ความว่า มีศีลอย่างนี้โดยมรรคศีล ผลศีล โลกิยศีล โลกุตตรศีล.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
สุตฺตนา ๒- สพฺพกามา จ, สุจิตฺตา อถ โรจนี ๓-
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เอวํธมฺมา ความว่า ธรรมเป็นฝ่ายสมาธินั่นแล ท่านประสงค์ในบทนี้. อธิบายว่า มีสมาธิอย่างนี้โดยมรรคสมาธิ ผลสมาธิ โลกิยสมาธิ โลกุตตรสมาธิ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
รุจฺจตินี ๔- สุนนฺทา จ พิมฺพา ภวติ สตฺตมาติ เอตา เตสํ สตฺตนฺนํปิ ปุตฺตานํ มาตโร อเหสุํ. พิมฺพา เทวี ปน ราหุลกุมาเร ชาเต ราหุลมาตาติ ปญฺญายิตฺถ. อยํ ภริยาปริจฺเฉโท.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เอวํปญฺญา ความว่า มีปัญญาอย่างนี้ด้วยสามารถแห่งมรรคปัญญา เป็นต้น.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
วิปสฺสี กกุสนฺโธติ อิเม ปน เทฺว โพธิสตฺตา ปยุตฺตอาชญฺญรถํ อารุยฺห มหาภินิกฺขมนํ นิกฺขมึสุ. สิขี โกนาคมโนติ อิเม เทฺว หตฺถิกฺขนฺธวรคตา หุตฺวา นิกฺขมึสุ. เวสฺสภู โพธิสตฺโต ๕- สุวณฺณสีวิกาย นิสีทิตฺวา นิกฺขมิ. กสฺสโป อุปริปาสาทมหาตเล นิสินฺโนว อานาปานจตุตฺถชฺฌานํ นิพฺพตฺเตตฺวา ฌานา วุฏฺฐาย ตํ ฌานํ ปาทกํ กตฺวา "ปาสาโท คนฺตฺวา ๖- โพธิมณฺเฑ โอตรตู"ติ อธิฏฺฐาสิ. ปาสาโท อากาเสน คนฺตฺวา โพธิมณฺเฑ โอตริ. มหาปุริโสปิ ตโต โอตริตฺวา ภูมิยํ ฐตฺวา "ปาสาโท ยถาฐาเนเยว ปติฏฺฐตู"ติ จินฺเตสิ. โส ยถาฐาเน ปติฏฺฐาสิ. มหาปุริโสปิ สตฺต ทิวสานิ ปธานํ อนุยุญฺชิตฺวา โพธิปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา สพฺพญฺญุตญาณํ ๗- ปฏิวิชฺฌิ. อมฺหากํ ปน โพธิสตฺโต กณฺฐกมารุยฺห ๘- นิกฺขนฺโตติ. อยํ ยานปริจฺเฉโท.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เอวํวิหารี อธิบายว่า หากมีปัญหาว่า ก็ในบทนี้ เพราะธรรมฝ่ายสมาธิ ท่านยึดถือในภายหลังเป็นอันยึดถือวิหารธรรมด้วย เพราะเหตุไร จึงยึดถือธรรมที่ยึดถืออยู่แล้วอีกเล่า.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ตอบว่า นี้ไม่ใช่เป็นการยึดถือ. เพราะบทนี้ ท่านกล่าวเพื่อแสดงถึงนิโรธสมาบัติ. เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเหล่านั้นได้มีธรรมเป็นเครื่องอยู่ คือนิโรธสมาบัติ พึงทราบความในบทนี้อย่างนี้.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เอวํ วิมุตฺตา ความว่า ความพ้นในบทนี้มี ๕ อย่าง คือ
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที