อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๒๐๙] ภิกฺขุปริสา อานนฺทํ ทสฺสนายาติ เย ภควนฺตํ ปสฺสิตุกามา เถรํ อุปสงฺกมนฺติ, เย จ "อายสฺมา กิร อานนฺโท สมนฺตปาสาทิโก อภิรูโป ทสฺสนีโย พหุสฺสุโต สํฆโสภโน"ติ เถรสฺส คุเณ สุตฺวาว อาคจฺฉนฺติ, เต สนฺธาย "ภิกฺขุปริสา อานนฺทํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมนฺตี"ติ วุตฺตํ. เอส นโย สพฺพตฺถ. อตฺตมนาติ สวเนน โน ทสฺสนํ สเมตีติ สกมนา ตุฏฺฐจิตฺตา. ธมฺมนฺติ "กจฺจิ อาวุโส ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ โยนิโสมนสิกาเร ๔- กมฺมํ กโรถ, อาจริยูปชฺฌายวตฺตํ ปูเรถา"ติ เอวรูปํ ปฏิสนฺถารธมฺมํ. ตตฺถ ภิกฺขุนีสุ "กจฺจิ ภคินิโย อฏฺฐ ครุธมฺเม สมาทาย วตฺตถา"ติ อิทํปิ นานากรณํ โหติ. อุปาสเกสุ อาคเตสุ "อุปาสก น เต กจฺจิ สีสํ วา องฺคํ วา รุชฺชติ, อโรคา เต ปุตฺตภาตโร"ติ น เอวํ ปฏิสนฺถารํ กโรติ, เอวํ ปน กโรติ "กถํ ปน อุปาสกา ตีณิ สรณานิ ปญฺจ สีลานิ รกฺขถ, มาสสฺส อฏฺฐ อุโปสถงฺคานิ ๕- กโรถ, มาตาปิตูนํ อุปฏฺฐานวตฺตํ กโรถ, ๖- ธมฺมิกสมณพฺราหฺมเณ ปฏิชคฺคถา"ติ อุปาสิกาสุปิ เอเสว นโย.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ภาสติ ได้แก่ ทรงกระทำปฏิสันถารว่า พ่อเอ๋ย อย่างไรเรียกว่าบำเพ็ญราชธรรม อย่างไรเรียกว่ารักษาประเพณี. แต่ในพราหมณ์ทั้งหลาย ทรงกระทำปฏิสันถารอย่างนี้ว่า ท่านอาจารย์ อย่างไรชื่อว่าสอนมนต์ เหล่าศิษย์ก็เรียนมนต์ พวกท่านจงทำทักษิณา ผ้า หรือโคแดง. ในคฤหบดีทั้งหลาย ทรงทำปฏิสันถารอย่างนี้ว่า พ่อเอ๋ย พวกท่านไม่ถูกเบียดเบียนด้วยอาชญา หรือด้วยภาษีอากรจากพระราชามีบ้างหรือ ฝนตกต้องตามฤดูกาลไหม ข้าวกล้าสมบูรณ์ไหม. ในสมณะทั้งหลายก็ทรงทำปฏิสันถารอย่างนี้ว่า ท่านเจ้าข้า บริขารสำหรับบรรพชิตหาได้ง่ายไหม พวกท่านอย่าประมาทในสมณธรรม. มหาสุทสฺสนสุตฺตเทสนาวณฺณนา

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ขุทฺทกนครเก ได้แก่ นครเล็กที่คับแคบ เป็นนครที่ยังต้องพัฒนา.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๓ ฉ.ม. พฺยตฺโต, อิ. วยตฺโต ๔ ฉ.ม.,อิ. โยนิ โสมนสิกาเรน

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า อุชฺชงฺคลนครเก ได้แก่ นครที่มีพื้นไม่เรียบ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๕ ฉ.ม.,อิ. อุโปสเถ ๖ ฉ.ม.,อิ. ปูเรถ

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สาขนครเก ได้แก่ นครเล็กเสมือนกิ่งของนครใหญ่อื่น เหมือนกิ่งเล็กๆ ของต้นไม้ทั้งหลายฉะนั้น.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ขตฺติยมหาสาลา ได้แก่ พระมหากษัตริย์ผู้เป็นขัตติยมหาศาล.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในบททั้งปวงก็นัยนี้.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๓๑๐

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”