อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๗ อิ. ปตฺตผเลสุปิ ๘ ฉ.ม. วิปฺปกิณฺณวาลุเก ๙ ฉ.ม. ขมนีโยติ ๑๐ ฉ.ม. พีภจฺเฉติ ปญฺจงฺคิกสฺสาติ อาตฏํ วิตฏํ อาตฏวิตฏํ สุสิรํ ฆนนฺติ อิเมหิ ปญฺจหงฺเคหิ สมนฺนาคตสฺส. ตตฺถ อาตฏํ นาม จมฺมปริโยนทฺเธสุ เภริยาทีสุ ๑- เอกตลํ ตุริยํ. วิตฏํ นาม อุภยตลํ. อาตฏวิตฏํ นาม สพฺพโต ปริโยนทฺธํ. สุสิรํ นาม วํสาทิ. ฆนํ นาม สมฺมาทิ. สุวินีตสฺสาติ อากฑฺตนสิถิลถรณาทีหิ สุมุจฺฉิตสฺส. สุปฺปฏิตาฬิตสฺสาติ ปมาเณ ฐิตภาวชานนตฺถํ สุฏฺฐุ ปฏิตาฬิตสฺส. กุสเลหิ ๒- สมนฺนาหตสฺสาติ เย วาทิตุํ เฉกา กุสลา, เตหิ วาทิตสฺส. ธุตฺตาติ อกฺขธุตฺตา. โสณฺฑาติ สุราโสณฺฑา. เตเยว ปุนปฺปุนํ ปาตุกามตาวเสน ปิปาสา. ปริจาเรสุนฺติ ๓- หตฺถาวารปาทวาเร คเหตฺวา ๓- นจฺจนฺตา กีฬึสุ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า กมนีโย แปลว่า เมื่อฟังแม้ตลอดวัน ก็ไม่เบื่อ. บทว่า มทนีโย แปลว่า ทำให้เกิดเมาใจ เมาคน.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

จกฺกรตนวณฺณนา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ปญฺจงฺคิกสฺส ความว่า ประกอบด้วยองค์ ๕ ประการ คือ อาตฏะ วิตฏะ อาตฏวิตฏะ สุสิระ ฆนะ. ในองค์ ๕ ประการนั้น ดุริยางค์ ที่หุ้มหนังหน้าเดียว ในบรรดากลองเป็นต้นซึ่งหุ้มด้วยหนัง ชื่อว่าอาตฏะ ดุริยางค์ที่หุ้มทั้ง ๒ หน้า ชื่อว่าวิตฏะ ดุริยางค์ที่หุ้มทั้งหมด ชื่อว่าอาตฏวิตฏะ. ปี่แลสังข์เป็นต้น ชื่อว่าสุสิระ. สัมมตาลเป็นต้น ชื่อว่าฆนะ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๒๔๓] สีสํนฺหาตสฺสาติ สีเสน สทฺธึ คนฺโธทเกน นฺหาตสฺส. อุโปสถิกสฺสาติ สมาทินฺนอุโปสถงฺคสฺส. อุปริปาสาทวรคตสฺสาติ ปาสาทวรสฺส อุปริ คตสฺส สุโภชนํ ภุญฺชิตฺวา ปาสาทวรสฺส อุปริ มหาตเล สิริคพฺภํ ปวิสิตฺวา สีลานิ อาวชฺชนฺตสฺส. ตทา กิร ราชา ปาโตว สตสหสฺสํ วิสชฺชิตฺวา มหาทานํ ทตฺวา โสฬสหิ คนฺโธทกฆเฏหิ สีสํ นฺหายิตฺวา กตปาตราโส สุทฺธํ อุตฺตราสงฺคํ เอกํสํ กตฺวา ๔- อุปริ ปาสาทสฺส สิริสยเน ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสินฺโน อตฺตโน ทานทมสญฺญมมยํ ๕- ปุญฺญสมุทยํ อาวชฺชนฺโต ๖- นิสีทิ. อยํ สพฺพจกฺกวตฺตีนํ ธมฺมตา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สุวินีตสฺส ความว่า ขึงดีแล้ว ด้วยทำให้หย่อนเป็นต้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

เตสนฺตํ อาวชฺชนฺตานํเยว วุตฺตปฺปการปุญฺญกมฺมปจฺจยอุตุสมุฏฺฐานํ นีลมณิสงฺฆาฏสทิสํ ปาจีนสมุทฺทชลตลํ ภินฺทมานํ ๗- วิย, อากาสํ อลงฺกตํ กุรุมานํ ๘- วิย ทิพฺพจกฺกรตนํ ปาตุภวติ. ตํ มหาสุทสฺสนสฺสาปิ ตเถว ปาตุรโหสิ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สุปฏิตาพิตสฺส ความว่า ตีเทียบดีแล้ว เพื่อให้รู้ว่าพอดี.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า กุสเลหิ สมนฺนาหตสฺส ความว่า บรรเลงโดยผู้เชี่ยวชาญซึ่งสามารถที่จะบรรเลง.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๓๕๘

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๔. มหาสุทัสสนสูตร”