อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ตตฺถ อุปวตฺถสฺสาติ จตฺตาโร มาเส เอกีภาวํ อุปคนฺตฺวา วุตฺถสฺส. ยิฏฺฐกามสฺส เม สโตติ ยชิตุกามสฺส เม สมานสฺส. อคฺคิ ปชฺชลิโต อาสิ, กุสปตฺตปริตฺถโตติ กุสปตฺเตหิ ปริตฺถโต สปฺปิทธิมธุอาทีนิ ปกฺขิปิตฺวา อคฺคิ ปชฺชลยิตุมารทฺโธ ๑- อาสิ, เอวํ อคฺคึ ชาเลตฺวา "มหาชนสฺส ทานํ ทสฺสามา"ติ ๒- เอวํ จินฺเตตฺวา ฐิตสฺส มมาติ อยเมตฺถ อตฺโถ. สนนฺตโนติ สนงฺกุมาโร พฺรหฺมา. ตโต ราชา สยํปิ ปพฺพชิตุกาโม หุตฺวา สทฺทหามีติ อาทิมาห.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า พระสัทธรรมอันเหล่าสัตบุรุษรักษาแล้ว ความว่า ชื่อว่าพระธรรม นั่นแลชื่อว่าเป็นธรรมอันเหล่าพระพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้าและพระสาวกผู้ชื่อว่าเป็นสัตบุรุษรักษาแล้ว.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ตตฺถ กถํ วตฺเตถ อญฺญถาติ กถํ ตุเมฺห อญฺญถา วตฺติสฺสถ. เต ตํ อนุวตฺติสฺสามาติ เต มยํปิ ตุเมฺหเยว อนุวตฺติสฺสาม, อนุปพฺพชิสฺสามาติ อตฺโถ. "อนุวชิสฺสามา"ติปิ ปาโฐ, ตสฺส อนุคจฺฉิสฺสามาติ อตฺโถ. อกาโสติ ๓- นิกฺกาโส ๓- อกกฺกโส. โควินฺทสฺสานุสาสเนติ ตว โควินฺทสฺส สาสเน. ภวนฺตํ โควินฺทเมว สตฺถารํ กตฺวา ๔- จริสฺสามาติ วทติ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

โควินท์ย่อมกระทำถ้อยคำให้เป็นกรรมมั่นคงจริงๆ เพื่อประโยชน์การไม่กลับแห่งพระราชาเหล่านั้น แม้ด้วยการพรรณนาฌานที่ประกอบด้วยกรุณาด้วยประการฉะนี้.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ฉขตฺติยอามนฺตนาวณฺณนา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ท่าน! ก็ใครหนอจะรู้ (คติ) ของชีวิตทั้งหลาย ความว่า ท่าน! ขึ้นชื่อว่าชีวิต มันก็เหมือนกับฟองน้ำ เหมือนหยาดน้ำค้างบนใบหญ้า มีการแตกกระจายในทันทีเป็นธรรมดา ใครจะรู้คติของชีวิตนั้นได้มันจักแตกสลายในขณะใด.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๓๒๒] เยน เต ฉ ขตฺติยา, เตนุปสงฺกมีติ เรณุราชานํ "สาธุ มหาราช รชฺชํ นาม มาตรํปิ ปิตรํปิ ภาตรํปิ ภคินิอาทโยปิ มาเรตฺวา คณฺหนฺเตสุ สตฺเตสุ เอวํ มหนฺตํ รชฺชสิรึ ปหาย ปพฺพชิตุกาเมน อุฬารํ มหาราเชน กตนฺ"ติ อุปตฺถมฺเภตฺวา ทฬฺหตรมสฺส อุสฺสาหํ กตฺวา อุปสงฺกมิ. เอวํ สมจินฺเตสุนฺติ รญฺโญ จินฺติตนเยเนว กทาจิ พฺราหฺมณสฺส โภคา ปริหีนา ภเวยฺยุนฺติ มญฺญมานา สมจินฺเตสุํ. ธเนน สิกฺเขยฺยามาติ อุปลาเปยฺยาม สงฺคเณฺหยฺยาม. ตาวตกํ อาหริยตนฺติ ตาวตกํ อาหราเปยฺยตุ ๕- คณฺหาเปยฺยตุ, ๕- ยตฺตกํ อิจฺฉถ, ตตฺตกํ คเณฺหยฺยาติ วุตฺตํ โหติ ภวนฺตานํเยว วาหสาติ ๖- ภวนฺเต ปจฺจยํ กตฺวา, ตุเมฺหหิ ทินฺนตฺตาเยว ปหูตํ สาปเตยฺยํ ชาตํ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ภพหน้า จำต้องไป ความว่า ก็โลกหน้าเป็นของที่ต้องไปแน่นอนเทียว เพราะฉะนั้น กุลบุตรผู้เป็นบัณฑิตพึงรู้ ด้วยปัญญาในเรื่องนั้น. อธิบายว่า ปัญญา ท่านเรียกว่าความรู้ ต้องปรึกษา ต้องเข้าใจ ต้องพินิจพิจารณาด้วยปัญญานั้น. หรือคำว่า มนฺตาย นั้นเป็นสัตตมีวิภัติลงในอรรถตติยาวิภัติ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ต้องชี้ขาดลงไปด้วยความรู้ ความว่า ต้องรู้ด้วยความรู้.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

อธิบายว่า ต้องเข้าใจด้วยความรู้.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๔๕๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาโควินทสูตร”