อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ก็ภิกษุเหล่านั้น ฟังพระพุทธศาสน์แล้วได้กระทำความเพียร ความว่า ก็แลภิกษุเหล่านั้นฟังคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้านั้นแล้ว ทันใดนั้นเอง ก็ได้กระทำความเพียรเพื่อประโยชน์แก่ทิพยจักษุนั้น. ญาณก็ได้ปรากฏแก่ท่านเหล่านั้นผู้พอได้ลงมือกระทำความเพียรนั่นเองอย่างนั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๓๓๕] สตฺตสหสฺสาว ๑- ยกฺขา, ภุมฺมา กาปิลวตฺถวาติ สตฺตสหสฺสา ตาเวตฺถ กปิลวตฺถุํ นิสฺสาย นิพฺพตฺตา ยกฺขา ภุมฺมาเยวาติ วทติ. อิทฺธิมนฺโตติ ทิพฺพอิทฺธิยุตฺตา. ชุติมนฺโตติ อานุภาวสมฺปนฺนา. วณฺณวณฺโตติ สรีรวณฺณสมฺปนฺนา. ยสสฺสิโนติ ปริวารสมฺปนฺนา. โมทมานา อภิกฺกามุนฺติ ตุฏฺฐจิตฺตา อาคตา. ภิกฺขูนํ สมิตึ วนนฺติ อิมํ มหาวนํ ภิกฺขูนํ สนฺติกํ ภิกฺขูนํ ทสฺสนตฺถาย อาคตา. อถวา สมิตินฺติ สมูหํ, ภิกฺขุสมูหทสฺสนาย อาคตาติปิ อตฺโถ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

เป็นอย่างไร

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ฉสหสฺสา เหมวตา, ยกฺขา นานตฺตวณฺณิโนติ ฉสหสฺสา เหมวตปพฺพเต นิพฺพตฺตยกฺขา, เต จ สพฺเพปิ นีลาทิวเสน ๒- นานตฺตวณฺณา. สาตาคิรา ติสหสฺสาติ สาตาคิริปพฺพเต นิพฺพตฺตยกฺขา ติสหสฺสา. อิจฺเจเต โสฬสสหสฺสาติ เอเต สพฺเพปิ โสฬสสหสฺสา โหนฺติ. เวสฺสามิตฺตา ปญฺจสตาติ เวสฺสามิตฺตปพฺพเต นิพฺพตฺตา ปญฺจสตา. กุมฺภีโร ราชคหิโกติ ราชคหนคเร นิพฺพตฺโต กุมฺภีโร นาม ยกฺโข. เวปุลฺลสฺส นิเวสนนฺติ ตสฺส เวปุลฺลปพฺพโต นิเวสนํ, นิวาสนฏฺฐานนฺติ อตฺโถ. ภิยฺโย นํ สตสหสฺสํ, ยกฺขานํ ปยิรุปาสตีติ ตํ อติเรกยกฺขสตสหสฺสํ ปยิรุปาสติ. กุมฺภีโร ราชคหิโก, โสปาค สมิตึ วนนฺติ โสปิ กุมฺภีโร สปริวาโร อิมํ วนํ ภิกฺขูนํ สมิตึ ทสฺสนตฺถาย อาคโต.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คือ ทิพยจักษุญาณอันเป็นเครื่องเห็นพวกอมนุษย์เกิดขึ้นแล้ว. ทิพยจักษุญาณนั้น มิใช่ว่าพวกท่านเหล่านั้นกระทำบริกรรม แล้วให้เกิดขึ้นในขณะนั้น แต่ทิพยจักษุญาณนั้นสำเร็จด้วยมรรคทีเดียว. ก็แลเหตุเพียงอภินิหารแห่งทิพยจักษุญาณเพื่อเห็นอมนุษย์นั้นเท่านั้น ได้กระทำแล้ว. ถึงพระศาสดาก็ทรงหมายเอาข้อนี้เองว่า พวกเธอมีญาณ ถ้าเช่นนั้นพวกเธอจงน้อมญาณไปรู้ แล้วจึงตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงรู้จักหมู่เทพเหล่านั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๓๓๖] ปุริมญฺจ ทิสํ ราชา, ธตรฏฺโฐ ปสาสตีติ ปาจีนทิสํ อนุสาสติ. คนฺธพฺพานํ อาธิปตีติ ๓- จตูสุปิ ทิสาสุ คนฺธพฺพานํ เชฏฺฐโก, สพฺเพ เต ตสฺส วเส วตฺตนฺติ. มหาราชา ยสสฺสิโสติ มหาปริวาโร เอโส มหาราชา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า เหล่าภิกษุบางพวกได้เห็น ๑๐๐ ความว่า ในภิกษุเหล่านั้น ภิกษุบางพวกได้เห็นพวกอมนุษย์หนึ่งร้อย.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า หนึ่งพัน และ เจ็ด ความว่า บางพวกเห็นอมนุษย์หนึ่งพัน บางพวกเห็นอมนุษย์เจ็ดหมื่น.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า บางพวกหนึ่งร้อยพัน คือ บางพวกเห็นอมนุษย์หนึ่งแสน.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า บางพวกได้เห็นไม่มีที่สุด ความว่า ได้เห็นอย่างใหญ่. อธิบายว่า ได้เห็นอมนุษย์แม้จะกำหนดด้วยสามารถร้อยและด้วยสามารถพันก็ไม่ได้ เพราะเหตุไร เพราะอมนุษย์ได้แผ่ไปทั่วทิศ คือได้เต็มที่ทีเดียว.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า และรู้ยิ่งสิ่งทั้งหมดนั้น คือ ในภิกษุเหล่านั้น สิ่งใดที่แต่ละรูปได้เห็น ก็รู้สิ่งทั้งหมดนั้นด้วย.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๔๘๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. มหาสมัยสูตร”