อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อยํ เหตฺถ อตฺโถ:- ทสหสสฺสจกฺกวาเฬ ธตรฏฺฐา นาม มหาราชาโน อตฺถิ, เต สพฺเพปิ โกฏิสตสหสฺสโกฏิสตสหสฺสคนฺธพฺพปริวารา อาคนฺตฺวา ปุรตฺถิมาย ทิสาย กปิลวตฺถุมหาวนโต ปฏฺฐาย จกฺกวาฬคพฺภํ ปูเรตฺวา ฐิตา. เอวํ ทกฺขิณทิสาทีสุ วิรุฬฺหกาทโย. เตเนวาห "สมนฺตา จตุโร ทิสา, ททฺทลฺลมานา อฏฺฐํสู"ติ. อิทํ หิ วุตฺตํ โหติ "สมนฺตา จกฺกวาเฬหิ อาคนฺตฺวา จตุโร ทิสา ปพฺพตมตฺถเกสุ อคฺคิกฺขนฺธา วิย สุฏฺฐุ ชลมานา ฐิตา"ติ. เต ปน ยสฺมา กปิลวตฺถุวนเมว สนฺธาย อาคตา, ตสฺมา จกฺกวาฬํ ปูเรตฺวา จกฺกวาเฬน สมสมา ฐิตาปิ "วเน กาปิลวตฺถเว"ติ วุตฺตา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า เขาไพบูลย์เป็นที่อยู่ของยักษ์นั้น อธิบายว่า ภูเขาไพบูลย์ (เวปุลละ) เป็นนิเวศน์ คือที่อยู่ของยักษ์นั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๓๓๗] เตสํ มายาวิโน ทาสา, อาคู ๖- วญฺจนิกา สฐาติ เตสํ มหาราชานํ กตปาปปฏิจฺฉาทนลกฺขณาย มายาย ยุตฺตา กุฏิลาจารา ทาสา อตฺถิ, เย สมฺมุขปรมฺมุขวญฺจนาหิ โลกวญฺจนโต "วญฺจนิกา"ติ จ, เกราฏิยสาเถยฺเยน สมนฺนาคตตฺตา "สฐา"ติ จ วุจฺจนฺติ, เตปิ อาคตาติ อตฺโถ. มายา กุเฏณฺฑุ เวเฏณฺฑุ ๗- วิฏู จ ๘- วิฏุโฏ ๙- สหาติ เต ทาสา สพฺเพปิ มายาการกาว. นาเมน ปเนตฺถ เอโก กุเฏณฺฑุ นาม, เอโก วิเฏณฺฑุ นาม, ปาลิยํ ปน "เวเฏณฺฑู"ติ ลิขนฺติ. เอโก วิฏุ นาม, เอโก วิฏุโฏ นาม. สหาติ โสปิ วิฏุโฏ เตหิ สเหว อาคโต.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ยักษ์มากกว่าแสนเข้าเฝ้ายักษ์ชื่อกุมภีร์นั้น คือ ยักษ์เกินแสนเข้าเฝ้ายักษ์ชื่อกุมภีร์นั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ยักษ์ชื่อกุมภีร์ชาวเมืองราชคฤห์แม้นั้น ก็มาสู่ป่าเป็นที่ประชุมภิกษุทั้งหลาย คือ แม้ยักษ์ชื่อกุมภีร์นั้นพร้อมกับบริวารก็มาสู่ป่านี้ เพื่อชมการประชุมของภิกษุทั้งหลาย.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๔ ม. สพฺพฏฺฐาเนสุ ๕ ม. ททฺทฬฺหมานา ๖ ฉ.ม. อาคุํ, สี., อิ. อาคุ

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ก็ท้าวธตรัฏฐ์ทรงปกครองทิศตะวันออก คือทรงปกครองทางทิศปราจีน. บทว่า ทรงเป็นอธิบดีของพวกคนธรรพ์ คือทรงเป็นหัวหน้าของพวกคนธรรพ์ (คนธรรพ์ - นักดนตรี) คนธรรพ์ทั้งหมดนั้นเป็นไปในอำนาจของท้าวธตรัฏฐ์นั้น.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ท้าวเธอทรงเป็นมหาราช ทรงมียศ คือ มหาราชพระองค์นั้นทรงมีบริวารมาก. บทว่า แม้พวกบุตรของท้าวเธอก็มาก มีนามว่าอินทร์ มีกำลังมาก คือพวกลูกๆ ของท้าวธตรัฏฐ์นั้น มีมาก มีกำลังมาก. เธอทั้งหลายทรงชื่อของท้าวสักกะ ผู้เป็นราชาของเทวดา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ท้าววิรุฬห์ทรงปกครองทิศนั้น คือทิศนั้น ท้าววิรุฬหกทรงอนุศาสน์. บทว่า แม้พวกลูกๆ ของท้าวเธอ คือ ลูกๆ แม้ของท้าวเธอก็เช่นนั้นเหมือนกัน.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ก็ในบาลีท่านเขียนว่า มหพฺพลา - มีกำลังมาก. ในวาระทั้งหมดในอรรถกถา ปาฐะเป็น มหาพลา - มีกำลังมาก.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ส่วนคาถาพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสด้วยอำนาจรวมเอาหมด อย่างนี้ว่า

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๔๘๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. มหาสมัยสูตร”