อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๗ ฉ.ม. วิเฏณฺฑุ ๘ ฉ.ม., สี., อิ. วิฏุจฺจ ๙ อิ. วิฏุจฺโจ

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ท้าวธตรัฏฐ์ทรงปกครองทิศตะวันออก ทางทิศใต้

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

จนฺทโน กามเสฏฺโฐ จ, กินฺนุฆณฺฑุ ๑- นิฆณฺฑุ จาติ อปโร กินฺนุฆณฺโฑ ๒- นาม. ปาลิยํ ปน "กินฺนุฆณฺฑู"ติ ลิขนฺติ. นิฆณฺฑุ จาติ อญฺโญ นิฆณฺฑุ นาม, เอตฺตกา ทาสา. อิโต ปเร ปน

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ท้าววิรุฬหก ทางทิศตะวันตกท้าววิรูปักษ์ ท้าวกุเวรทรง

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

"ปนาโท โอปมญฺโญ จ, เทวสูโต จ มาตลิ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ปกครองทิศเหนือ มหาราชทั้ง ๔ พระองค์นั้น ทรงยังทิศ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

จิตฺตเสโน จ คนฺธพฺโพ, นโฬราชา ชโนสโภ. ๓-

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ทั้ง ๔ โดยรอบให้รุ่งเรืองประทับอยู่ที่ป่าใกล้กรุงกบิลพัสดุ์.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในคาถานั้น มีใจความดังต่อไปนี้

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในหมื่นจักรวาฬ ต่างมีพวกมหาราชทรงพระนามว่า ธตรัฏฐ์. แม้ทั้งหมดนั้นต่างก็ทรงมีคนธรรพ์แสนโกฏิแสนโกฏิเป็นบริวาร ยืนเต็มห้องจักรวาล ตั้งแต่ป่าใหญ่ใกล้กรุงกบิลพัสดุ์ทางทิศตะวันออก. ท้าววิรุฬหกเป็นต้นในทิศใต้เป็นต้นก็อย่างนี้. เพราะเหตุนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า ทรงยังทิศทั้ง ๔ โดยรอบให้รุ่งเรืองประทับอยู่.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ก็คำอธิบายมีอย่างนี้ว่า มาจากจักรวาลโดยรอบ ยังทิศทั้ง ๔ ให้รุ่งเรืองอย่างดี ประทับอยู่เหมือนกองไฟบนยอดเขา. ก็ท่านเหล่านั้น ทรงหมายเอาป่าใกล้กรุงกบิลพัสดุ์เท่านั้นแล้วจึงมาเพราะเหตุใด เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสถึงพวกท่านว่าเป็นผู้ยังจักรวาลให้เต็มเท่าๆ กันด้วยจักรวาล แล้วประทับที่ป่าใกล้กรุงกบิลพัสดุ์ ดังนี้.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า พวกบ่าวของมหาราชทั้ง ๔ พระองค์นั้น มีมารยา ล่อลวง โอ้อวดก็มา ความว่า มหาราชเหล่านั้นทรงมีทาสที่ประพฤติคดโกง ประกอบด้วยเจ้าเล่ห์ ซึ่งมีการปกปิดความชั่วที่กระทำไว้เป็นลักษณะ เป็นพวก ที่เรียกว่าผู้ล่อลวง เพราะหลอกลวงโลกด้วยการหลอกลวงทั้งต่อหน้าและลับหลัง และพวกที่เรียกว่าผู้โอ้อวด เพราะประกอบด้วยความฉ้อฉลและโอ้อวด แม้พวกเหล่านั้นก็มา.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๔๘๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. มหาสมัยสูตร”