@๕ ฉ.ม. กุณฺฐา, ม. กุณฺฑา. ๖ ฉ.ม., อิ. ตตฺตกํ. ๗ อิ. ปน.

ติตฺถิยานํ ปุพฺเพนิวาสญานํ ขชฺโชปนกโอภาสสทิสํ, ๑- สาวกานํ ปทีโปภาสสทิสํ, อคฺคสาวกานํ โอสธิตารโกภาสสทิสํ, ปจฺเจกพุทฺธานํ จนฺโทภาสสทิสํ, พุทฺธานํ สหสฺสสุริยมณฺฑโลภาสสทิสํ. ๒- ตสฺส เอตฺตกานิ ชาติสตานิ ชาติสหสฺสานิ ชาติสตสหสฺสานีติ วา เอตฺตกานิ กปฺปสตานิ กปฺปสหสฺสานิ กปฺปสตสหสฺสานีติ วา นตฺถิ, ยํ กิญฺจิ อนุสฺสรนฺตสฺส เนว ขลิตํ, น ปฏิฆาโต ๓- โหติ, อาวชฺชนปฏิพทฺธเมว อากงฺขมนสิการจิตฺตุปฺปาทปฏิพทฺธเมว โหติ. ทุพฺพลปตฺตปูเฏ ๔- เวคกฺขิตฺตนาราโจ วิย สิเนรุกูเฏ วิสฏฺฐอินฺทวชิรํ วิย จ อสชฺชมานเมว คจฺฉติ. "อโห มหนฺตํ ภควโต ปุพฺเพนิวาสญาณนฺ"ติ เอวํ ภควนฺตํเยว อารพฺภ กถา อุปฺปนฺนา, ชาตา ปวตฺตาติ อตฺโถ. ตํ สพฺพํปิ สงฺเขปโต ทสฺเสตุํ "อิติปิ ปุพฺเพนิวาโส, อิติปิ ปุพฺเพนิวาโส"ติ เอตฺตกเมว ปาลิยํ วุตฺตํ. ตตฺถ อิติปีติ เอวํปิ.

[๒] อสฺโสสิ โข ฯเปฯ อถ ภควา อนุปฺปตฺโตติ เอตฺถ ยํ วตฺตพฺพํ, ตํ พฺรหฺมชาลสุตฺตวณฺณนายํ วุตฺตเมว. อยเมว หิ วิเสโส:- ตตฺถ สพฺพญฺญุตญาเณน อสฺโสสิ, อิธ ทิพฺพโสเตน. ตตฺถ จ วณฺณาวณฺณกถา วิปฺปกตา, อิธ ปุพฺเพนิวาสกถา. ตสฺมา ภควา "อิเม ภิกฺขู มม ปุพฺเพนิวาสญาณํ อารพฺภ คุณํ โถเมนฺติ, ปุพฺเพนิวาสญาณสฺส ปน เม นิปฺผตฺตึ น ชานนฺติ, หนฺท เนสํ ตสฺส นิปฺผตฺตึ กเถตฺวา ทสฺสามี"ติ อาคนฺตฺวา ปกติยาปิ พุทฺธานํ นิสีทิตฺวา ธมฺมเทสนตฺถเมว ฐปิเต ตํขณํ ๕- ภิกฺขูหิ ปปฺโผเฏตฺวา ทินฺเน วรพุทฺธาสเน นิสีทิตฺวา "กาย นุตฺถ ภิกฺขเว"ติ ปุจฺฉาย จ "อิธ ภนฺเต"ติอาทิโต ปฏิวจนสฺส ๖- จ ปริโยสาเน เตสํ ปุพฺเพนิวาสปฏิสํยุตฺตํ ธมฺมกถํ ๗- กเถตุกาโม อิจฺเฉยฺยาถ โนติอาทิมาห.

[๓] ตตฺถ อิจฺเฉยฺยาถ โนติ อิจฺเฉยฺยาถ นุ. อถ นํ ปหฏฺฐมานสา ภิกฺขู ยาจมานา เอตสฺส ภควาติอาทิมาหํสุ. ตตฺถ เอตสฺสาติ เอตสฺส ธมฺมกถากรณสฺส.