อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
เอโกทีติ เอกีภาวํ คโต. นิปโก สโตติ เนปกฺกํ วุจฺจติ ปญฺญา, ตาย สมนฺนาคโตติ นิปโก, สติยา สมนฺนาคตตฺตา สโต. อมตํ มุนิ ชิคึสาโนติ ๑- ยถา โส พุทฺธมุนิ อมตํ นิพฺพานํ ชิคึสติ ปริเยสติ, เอวนฺตํ อหํ สุริยวจฺฉเส ชิคึสามิ ปริเยสามิ. ยถา วา โส อมตํ ชิคึสมาโน เอสนฺโต คเวสนฺโต วิจรติ, เอวาหนฺตํ เอสนฺโต คเวสนฺโต วิจรามีติ อตฺโถ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ถามว่า ทำไม พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสชมเสียงขับและเสียงพิณว่า ย่อมกลมกลืนกัน ความกำหนัดจัดในเสียงนั้นของพระผู้มีพระภาคเจ้ายังมีอยู่หรือ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ยถาปิ มุนิ นนฺเทยฺย ปตฺวา สมฺโพธิมุตฺตมนฺติ ยถา พุทฺธมุนิ โพธิปลฺลงฺเก นิสินฺโน สพฺพญฺญุตญาณํ ปตฺวา นนฺเทยฺย ตุเสยฺย. ๒- เอวํ นนฺเทยฺยนฺติ เอวเมว อหํปิ ตยา มิสฺสิภาวํ คโต นนฺเทยฺยํ, ปีติโสมนสฺสชาโต ภเวยฺยนฺติ วทติ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ตอบว่า ไม่มี. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเป็นผู้วางเฉยด้วยความวางเฉยมีองค์หกประการ ในฐานะเช่นนี้ ก็ยังทรงทราบอารมณ์ที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจทุกอย่างอยู่ ก็ไม่ทรงติดในอารมณ์นั้น.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตาหํ ภทฺเท วเรยฺยาเหติ อเหติ อามนฺตนํ, อเห ภทฺเท สุริยวจฺฉเส สกฺเกน เทวานมินฺเทน "กึ ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวรชฺชํ คณฺหสิ สุริยวจฺฉสนฺ"ติ เอวํ วเร ทินฺเน เทวรชฺชํ ปหาย "สุริยวจฺฉสํ คณฺหามี"ติ เอวํ ตํ อหํ วเรยฺยํ อิจฺเฉยฺยํ คเณฺหยฺยนฺติ อตฺโถ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
สมจริงดังคำที่ท่านกล่าวไว้อย่างนี้ว่า
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
สาลํว น จิรํ ผุลฺลนฺติ ตว ปิตุ นครทฺวาเร น จิรํ ปุปฺผิโต สาโล อตฺถิ, โส อติวิย มโนหโร, ตํ น จิรํ ผุลฺลสาลํ วิย. ปิตรํ เต สุเมธเสติ อติวิย สสฺสิริกํ ตว ปิตรํ วนฺทมาโน นมสฺสามิ นโม กโรมิ. ยสฺสาเสตาทิสี ปชาติ ยสฺส อสิ เอตาทิสี ธีตา.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ผู้มีอายุ พระเนตรของพระผู้มีพระภาคเจ้ายังมีอยู่แล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นรูปด้วยพระเนตร ความกำหนัดเพราะความพอใจของพระผู้มีพระภาคเจ้าหามีอยู่ไม่ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระหฤทัยหลุดพ้นแล้วเป็นอย่างดี ผู้มีอายุ พระกรรณของพระผู้มีพระภาคเจ้าก็ยังมีอยู่แล๑- ดังนี้เป็นต้น. ____________________________ ๑- สํ. สฬา. เล่ม ๑๘/ข้อ ๒๙๘
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชมเพราะทรงทราบว่า ก็หากเราไม่กล่าวชม ปัญจสิขะก็ทราบไม่ได้ว่า เราได้ให้โอกาสแล้ว ทีนั้น ท้าวสักกะก็จะทรงพาพวกเทวดากลับไปจากที่นั้น เพราะทรงเข้าพระทัยว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ประทานพระโอกาสแก่ปัญจสิขะ แต่นั้น ก็จะพึงฉิบหายใหญ่ เมื่อตรัสชม แต่นั้น ท้าวสักกะก็จะทรงเข้าพระทัยว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ประทานพระโอกาสแก่ปัญจสิขะแล้ว ก็จะทรงเข้ามาเฝ้าพร้อมกับพวกเทวดา ทรงถามปัญหา เมื่อแก้เสร็จ พร้อมกับพวกเทพแปดหมื่นก็จักทรงดำรงอยู่ในโสดาปัตติผล.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ในบทเหล่านั้น บทว่า ร้อยกรองไว้แต่เมื่อไร ความว่า (คาถาเหล่านี้เธอ) แต่ง คือรวบรวมไว้แต่ครั้งไร.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
คำว่า พระพุทธเจ้าข้า ก็โดยสมัยนั้นแล ข้าพระองค์ ความว่า โดยสมัยนั้น คือในสัปดาห์ที่แปดแต่พระองค์บรรลุสัมโพธิญาณนั้น.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
คำว่า ชื่อ ภัทราสุริยวัจฉสา คือ โดยชื่อ ชื่อภัทรา เพราะถึงพร้อมด้วยรูปร่างที่สวยงาม จึงชื่อ สุริยวัจฉสา. คำว่า น้อง นี้เป็นคำสำนวนเรียก. หมายความว่า เทพธิดา. คำว่า รักผู้อื่นอยู่ คือ รัก ได้แก่หวังผู้อื่นอยู่.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที