อรรถกถาบาลี อักษรไทย

เอส กิร อวิเหสุ กปฺปสหสฺสํ วสิสฺสติ, อตปฺเปสุปิ เทฺว กปฺปสหสฺสานิ, สุทสฺเสสุ จตฺตาริ กปฺปสหสฺสานิ, สุทสฺสีสุ อฏฺฐ, อกนิฏฺเฐสุ โสฬสาติ เอกตฺตึส กปฺปสหสฺสานิ พฺรหฺมอายุํ อนุภวิสฺสติ. สกฺโก เทวราชา อนาถปิณฺฑิโก คหปติ วิสาขา มหาอุปาสิกาติ ตโยปิ หิ อิเม เอกปฺปมาณายุกาเอว, วฏฺฏาภิรตสตฺตา นาม. เอเตหิ สทิสา สุขภาคิโน นาม นตฺถิ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า อันมีในที่สุด ที่กำลังเป็นไปอยู่ คือ ในภพอันมีในที่สุดที่กำลังเป็นไปอยู่.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๓๗๐] อปริโยสิตสงฺกปฺโปติ อนิฏฺฐิตมโนรโถ. ยสฺสุ มญฺญามิ สมเณติ เย สมเณ ปวิวิตฺตวิหาริโนติ มญฺญามิ. อาราธนาติ สมฺปาทนา. วิราธนาติ อสมฺปาทนา. น สมฺโภนฺตีติ ๒- สมฺปาเทตฺวา กเถตุํ น สกฺโกนฺติ. อาทิจฺจพนฺธุนนฺติ อาทิจฺโจปิ โคตมโคตฺโต, ภควาปิ โคตมโคตฺโตเอว, ตสฺมา เอวมาห. ยํ กโรมเสติ ๓- ยํ ปุพฺเพ พฺรหฺมุโน นมการํ กโรม. สมํ เทเวหีติ สทฺธึ เทเวหิ, อิโต ปฏฺฐาย อิทานิ อมฺหากํ พฺรหฺมุโน นมการกรณํ นตฺถีติ ทสฺเสติ. สามํ กโรมาติ นมการํ กโรม.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า นั้นจะเป็นที่อยู่ คือ พวกเทวดาเหล่านั้นใดที่ไม่น้อยกว่าใคร ทั้งด้วยอายุ ทั้งด้วยปัญญา เป็นผู้เจริญที่สุด ประณีตกว่าพวกเทพทั้งหมด ในที่สุดภพนั้นจะเป็นที่อยู่อาศัยของข้าพระพุทธเจ้า.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๓๗๑] ปรามสิตฺวาติ ตุฏฺฐจิตฺโต สหายํ หตฺเถน หตฺถมฺหิ ปรามสนฺโต ๔- วิย ปฐวึ ปหริตฺวา, สกฺขิภาวตฺถาย วา ปหริตฺวา "ยถา ตฺวํ นิจฺจลา, ๕- เอวมหํ ภวามี"ติ. ๖- อชฺฌิฏฺฐปญฺหาติ อชฺเฌสิตปญฺหา ปุฏฺฐปญฺหาติ ๗- อตฺโถ. เสสํ สพฺพตฺถ อุตฺตานเมวาติ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

เล่ากันมาว่า ท้าวสักกะนี้จุติจากอัตภาพแห่งท้าวสักกะนั้นแล้ว จะเป็นผู้มีกระแสสูงไปจนถึงชั้นอกนิฏฐ์ เพราะความที่ทรงได้อนาคามิมรรคในอัตภาพนั้น เมื่อทรงเกิดในชั้นอวิหาเป็นต้นอยู่ สุดท้ายจะเป็นอกนิฏฐคามีพรหม. ท้าวเธอทรงหมายถึงข้อนั้นจึงตรัสอย่างนั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

สกฺกปญฺหสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ได้ยินว่า ท้าวสักกะนี้จะทรงอยู่ในชั้นอวิหาพันกัป แม้ในชั้นอตัปปาสองพันกัป ในชั้นสุทัสสาสี่พันกัป ในชั้นสุทัสสีแปดพันกัป ในชั้นอกนิฏฐ์หนึ่งหมื่นหกพันกัป ดังว่ามานี้ ท้าวเธอจึงจะเสวยอายุพรหมสามหมื่นหนึ่งพันกัป.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

จริงอยู่ ชื่อว่าสัตว์ยินดีเป็นอย่างยิ่งในการเวียนว่ายตายเกิดมีประมาณอายุอย่างเดียวกันแท้ เหล่านี้สามท่าน ได้แก่ท้าวสักกะผู้เป็นราชาของเทพ อนาถปิณฑิกคฤหบดี นางวิสาขามหาอุบาสิกา. ธรรมดาผู้มีส่วนความสุขเท่ากับท่านเหล่านี้ไม่มี.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ผู้มีความดำริยังไม่ถึงที่สุด คือ มีมโนรถที่ยังไม่จบลง. คำว่า ข้าพระพุทธเจ้าสำคัญสมณะเหล่าใดสิ คือ ข้าพระพุทธเจ้าย่อมสำคัญว่า สมณะเหล่าใดเป็นผู้มีปกติเงียบสงบอยู่. คำว่า อาราธนา แปลว่า ความสำเร็จ. คำว่า วิราธนา แปลว่า ความล้มเหลว. คำว่า ไม่เป็นพร้อม คือ ไม่อาจพูดให้สำเร็จได้.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า เป็นญาติของพระอาทิตย์ คือ พระอาทิตย์ก็เป็นโคตมโคตรด้วย. พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเป็นโคตมโคตรด้วย ฉะนั้น ท้าวสักกะจึงตรัสอย่างนั้น.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๕๖๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๘. สักกปัญหสูตร”