๑๐. ปายาสิราชญฺญสุตฺต

[๔๐๖] เอวมฺเม สุตนฺติ ปายาสิราชญฺญสุตฺตํ. ตตฺรายํ อนุปุพฺพปทวณฺณนา:- อายสฺมาติ ปิยวจนเมตํ. กุมารกสฺสโปติ ตสฺส นามํ. กุมารกาเล ปพฺพชิตตฺตา ปน ภควตา "กสฺสปํ ปกฺโกสถ, อิทํ ผลํ วา อิทํ ขาทนียํ วา กสฺสปสฺส เทถา"ติ วุตฺเต "กตรสฺส กสฺสปสฺสา"ติ. "กุมารกสฺสปสฺสา"ติ เอวํ คหิตนามตฺตา. ตโต ปฏฺฐาย วุฑฺฒกาเลปิ กุมารกสฺสโปเตฺวว วุจฺจติ. อปิจ รญฺโญ โปสาวนิกปุตฺตตฺตาปิ ตํ กุมารกสฺสโปติ สญฺชานึสุ.

อยํ ปนสฺส ปุพฺพปโยคโต ปฏฺฐาย อาวิภาวกถา:- เถโร กิร ปทุมุตฺตรสฺส พุทฺธสฺส ภควโต กาเล เสฏฺฐิปุตฺโต อโหสิ. อเถกทิวสํ ภควนฺตํ จิตฺรกถึ เอกํ อตฺตโน สาวกํ ฐานนฺตเร ๑- ฐเปนฺตํ ทิสฺวา ภควโต สตฺตาหํ ทานํ ทตฺวา "อหํปิ ภควา อนาคเต เอกสฺส พุทฺธสฺส อยํ เถโร วิย จิตฺรกถี สาวโก ภวามี"ติ ปตฺถนํ กตฺวา ปุญฺญานิ กโรนฺโต กสฺสปสฺส ภควโต สาสเน ปพฺพชิตฺวา วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ นาสกฺขิ. ตทา กิร ปรินิพฺพุตสฺส ภควโต สาสเน โอสกฺกนฺเต ปญฺจ ภิกฺขู นิสฺเสณึ พนฺธิตฺวา ปพฺพตํ อารุยฺห สมณธมฺมํ อกํสุ. สํฆตฺเถโร ตติยทิวเส อรหตฺตํ ปตฺโต, อนุเถโร จตุตฺถทิวเส อนาคามี อโหสิ, อิตเร ตโย วิเสสํ นิพฺพตฺเตตุํ อสกฺโกนฺตา เทวโลเก นิพฺพตฺตา.

เตสํ เอกํ พุทฺธนฺตรํ เทเวสุ จ มนุสฺเสสุ จ สมฺปตฺตึ อนุภวนฺตานํ เอโก ตกฺกสิลายํ ราชกุเล นิพฺพตฺติตฺวา ปุกฺกุสาติ นาม ราชา หุตฺวา ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตฺวา ราชคหํ อุทฺทิสฺส อาคจฺฉนฺโต กุมฺภการสาลายํ ภควโต ธมฺมเทสนํ สุตฺวา อนาคามิผลํ ปตฺโต. เอโก เอกสฺมึ สมุทฺทปฏฺฏเน กุลฆเร นิพฺพตฺติตฺวา นาวํ อารุยฺห ภินฺนนาโว ทารุจิรานิ นิวาเสตฺวา ลาภสมฺปตฺตึ ปตฺโต "อหํ อรหา"ติ จิตฺตํ อุปฺปาเทตฺวา "น ตฺวํ อรหา, คจฺฉ สตฺถารํ