อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๔๒๑] อุพฺภินฺทิตฺวาติ มตฺติกาเลปํ ภินฺทิตฺวา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ตุยฺหํ ชีวํ ความว่า หญิงเหล่านั้นแล เห็นชีวะที่ออกไปที่เข้าไป ขณะที่ท่านพระยาฝันเห็นบ้างไหม. พระเถระถือว่า ชีวะเป็นอาการเที่ยวไปแห่งจิต จึงกล่าวไว้ในที่นี้. ก็ท่านมีความเข้าใจในอาการเที่ยวไปแห่งจิตนั้นว่าชีวะ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๔๒๒] รามเณยฺยกนฺติ รมณียภาวํ. เจลาวิกาติ ๔- วิลาตทาริกา. ๔- โกมาริกาติ ตรุณทาริกา. ตุยฺหํ ชีวนฺติ สุปินทสฺสนกาเล นิกฺขมนฺตํ วา ปวิสนฺตํ วา ชีวํ อปิ นุ ปสฺสนฺติ. อิธ จิตฺตาจารํ "ชีวนฺ"ติ คเหตฺวา อาห. โส หิ ตตฺถ ชีวสญฺญีติ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ชิยาย ความว่า รัดชีวะไว้ด้วยสายธนู.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๔๒๓] ชิยายาติ ธนุชิยาย, ชีวํ ๕- เวเฐตฺวาติ อตฺโถ ปตฺถินฺนตโรติ ถทฺธตโร. อิมินา กึ ทสฺเสติ? ตุเมฺห ชีวกาเล สตฺตสฺส ปญฺจกฺขนฺธาติ วทถ, จวนกาเล ปน รูปกฺขนฺธมตฺตเมว อวสิสฺสติ, ตโย ขนฺธา อปฺปวตฺตา โหนฺติ, วิญฺญาณกฺขนฺโธว คจฺฉติ. อวสิฏฺเฐน รูปกฺขนฺเธน ลหุกตเรน ภวิตพฺพํ, ครุกตโร จ โหติ. ตสฺมา นตฺถิ โกจิ กุหึ คโตติ อิมมตฺถํ ทสฺเสสิ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ปตฺถินฺนตโร กระด้าง คือแข็งทื่อ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

สนฺตตฺตอโยคุฬูปมาวณฺณนา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พระยาปายาสิแสดงอะไรด้วยคำนี้.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พระปายาสิแสดงความข้อนี้ว่า ท่านทั้งหลายกล่าวว่า เวลายังเป็นอยู่ สัตว์มีขันธ์ ๕ แต่เวลาตายเหลืออยู่เพียงรูปขันธ์เท่านั้น ขันธ์ ๓ ก็เป็นไปไม่ได้ วิญญาณขันธ์ก็ไป รูปขันธ์ที่ยังเหลือ ควรจะเบา แต่กลับหนัก เพราะฉะนั้น อะไรๆ ไปที่ไหน ไม่มีดังนี้.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า นิพฺพุตํ คือ มีเตโชธาตุอันสงบแล้ว.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า อนุปหจฺจ คือ ไม่ให้เสียหาย. คำว่า อทฺธมโต โหติ คือ เริ่มตายช้าๆ.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๖๗๐

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ปายาสิราชัญญสูตร”