อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๔๓๒] มม จ สูกรภตฺตนฺติ มม จ สูกรานํ อิทํ ภตฺตํ. อุคฺฆรนฺตนฺติ อุปริ ฆรนฺตํ. ปคฺฆรนฺตนฺติ เหฏฺฐา ปริสฺสวนฺตํ. ตุเมฺห เขฺวตฺถ ภเณติ ตุเมฺห โย เอตฺถ ภเณ. อยเมว วา ปาโฐ. ตถาหิ ปน เม สูกรภตฺตนฺติ ตถาหิ ปน เม อยํ คูโถ สูกรานํ ภตฺตํ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า พีชนงฺคลํ แปลว่า พืช (เมล็ดพันธุ์) และไถ. คำว่า ทุกฺเขตฺเต แปลว่า ในนาเลว นาไร้สาระ. คำว่า ทุพฺภูเม แปลว่า พื้นดินไม่สม่ำเสมอ. คำว่า ปติฎฺฐาเปยฺย แปลว่า พึงทรงไว้.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๔๓๔] อาคตาคตํ กลินฺติ อาคตาคตํ ปราชยคุลํ คิลติ. ปโชหิสฺสามีติ ปโชหนํ กริสฺสามิ, พลิกมฺมํ กริสฺสามีติ อตฺโถ. อกฺเขหิ ทิพฺพิสฺสามาติ คุเลหิ กีฬิสฺสาม. ปาสเกหิ ๑- กีฬิสฺสาม. ๑- ลิตฺตํ ปรเมน เตชสาติ ปรมเตเชน วิเสน ลิตฺตํ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า ขณฺฑานิ คือ หักและแตก. คำว่า ปูตีนิ คือ ไร้สาระ. คำว่า วาตาตปหตานิ คือ ถูกลมและแดดกระทบอบอ้าว. คำว่า อสารทานิ คือ เขียวสด จนเว้นที่จะให้เมล็ดข้าวสารได้.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๔๓๖] คามปชฺชนฺติ ๒- วุฏฺฐิตคามเทโส วุจฺจติ. "คามปทนฺ"ติปิ ปาโฐ, อยเมว อตฺโถ. สาณภารนฺติ สาณวากภารํ. สุสนฺนทฺโธติ สุพทฺโธ. ตฺวํ ปชานาหีติ ตฺวํ ปชาน, สเจ คณฺหิตุกาโมสิ, คณฺหาหีติ วุตฺตํ โหติ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า อสุขสยิตานิ คือ พืชเหล่าใด ที่เขาทำให้แห้งแล้ว เกลี่ยไว้ในยุ้งฉาง พืชเหล่านั้น ชื่อว่าสุขสยิต. แต่พืชเหล่านั้นไม่เป็นเช่นนั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

โขมนฺติ โขมวากํ. อยสนฺติ ๓- กาฬโลหํ. โลหนฺติ ตมฺพโลหํ. สชฺฌุนฺติ ๔- รชตํ. สุวณฺณนฺติ สุวณฺณมาสกํ. อภินนฺทึสูติ ตุสึสุ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า น อนุปฺปเวจฺเฉยฺย คือ ฝนไม่หลั่งลงมา คือไม่ตกโดยชอบ (ถูกต้องตามฤดูกาล). อธิบายว่า ไม่ตกทุกกึ่งเดือน ทุกสิบวัน ทุกห้าวัน.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า อปิ นุ ตานิ ความว่า เมื่อนามีพืชแลฝนเป็นโทษอยู่อย่างนี้ พืชเหล่านั้นจะพึงเติบโตสูงขึ้น งอกงามลงรากและแผ่ไพบูลย์โดยรอบด้วยหน่อรากและใบเป็นต้น ได้หรือ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า เอวรูโป โข ราชญฺญ ยญฺโญ ความว่า ดูก่อนท่านพระยา ทานเห็นปานนี้ ย่อมไม่มีผลมาก เพราะไม่บริสุทธิ์โดยปัจจัยที่การทำร้ายผู้อื่นก่อให้เกิดขึ้นบ้าง โดยทายกบ้าง โดยปฏิคาหกบ้าง.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า เอวรูโป โข ราชญฺญ อญฺโญ ความว่า ดูก่อนท่านพระยา ทานเห็นปานนี้ย่อมมีผลมาก โดยปัจจัยที่เกิดขึ้น เพราะการไม่ทำร้ายผู้อื่นบ้าง โดยทายกผู้มีศีลเพราะไม่ทำร้ายผู้อื่นบ้าง โดยปฏิคาหกผู้ถึงพร้อมด้วยคุณมีสัมมาทิฏฐิเป็นต้นบ้าง.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ก็ถ้าทานได้ปฏิคาหกผู้ออกจากนิโรธ ยิ่งยวดด้วยคุณ (คุณาติโรกสัมปทา) และเจตนาของทายกไพบูลย์ไซร้ ก็จะให้วิบากทันตาเห็นทีเดียว. ก็ท่านพระยาปายาสิสดับธรรมกถาของพระเถระ นิมนต์พระเถระถวายมหาทาน ๗ วัน ตั้งทานประจำแก่คนทั้งปวงตั้งแต่นั้นมา.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๖๗๕

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. ปายาสิราชัญญสูตร”