อรรถกถาบาลี อักษรไทย

สีหหนูติ สีหสฺเสว หนุ อสฺสาติ สีหหนุ. ตตฺถ สีหสฺส เหฏฺฐิมหนุเมว ปริปุณฺณํ โหติ, น อุปริมํ. มหาปุริสสฺส ปน สีหสฺส เหฏฺฐิมํ วิย เทฺวปิ ปริปุณฺณานิ ทฺวาทสิยา ปกฺขสฺส จนฺทสทิสานิ โหนฺติ. อถ เนมิตฺตกา หนุปริยนฺตํ โอโลเกนฺตาว อิเมสุ หนุเกสุ เหฏฺฐิเม วีสติ อุปริเม วีสตีติ จตฺตาลีส ทนฺตา สมา อวิรฬา ปติฏฺฐหิสฺสนฺตีติ สลฺลกฺเขตฺวา อยํ หิ เทว กุมาโร จตฺตาลีสทนฺโต โหตีติอาทิมาหํสุ. ตตฺรายมตฺโถ, อญฺเญสํ หิ ปริปุณฺณทนฺตานํปิ ทฺวตฺตึส ทนฺตา โหนฺติ. อิมสฺส ปน จตฺตาลีสํ ภวิสฺสนฺติ. อญฺเญสญฺจ เกจิ ทนฺตา อุจฺจา เกจิ นีจา เกจิ วิสมา โหนฺติ, อิมสฺส ปน อยปฏเกน ๑- ฉินฺนสงฺขปฏฺลํ วิย สมา ภวิสฺสนฺติ. อญฺเญสํ กุมฺภิรานํ วิย ทนฺตา วิรฬา โหนฺติ, มจฺฉมํสานิ ขาทนฺตานํ ทนฺตนฺตรํ ปูรติ ๒-. อิมสฺส ปน กนกผลกาย สมุสฺสิตวชิรปนฺตี วิย อวิรฬา ๓- ตุลิกาย ทสฺสิตปริจฺเฉทา วิย ทนฺตา ภวิสฺสนฺติ. อญฺเญสญฺจ ปูติทนฺตา อุฏฺฐหนฺติ. เตน กาจิ ทาฐา กาฬาปิ วิวณฺณาปิ โหนฺติ. อยํ ปน สุฏฺฐุ สุกฺกทาโฐ โอสธิตารกํปิ อติกฺกมฺม วิโรจมานาย ปภาย สมนฺนาคตทาโฐ ภวิสฺสติ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

อนึ่ง ในปราสาทหลังนี้ ชนทั้งหลายตั้งตุ่มใหม่ไว้ในที่ใกล้หน้าต่าง ใส่น้ำจนเต็มแล้วปลูกบัวเขียวเป็นต้น. สายน้ำไหลเหมือนฝนตกโดยท้องที่ที่ชนทั้งหลายทำท่อน้ำไว้.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ปหูตชิโวฺหติ ปุถุลชิโวฺห. อญฺเญสํ ชิวฺหา ถูลาปิ โหนฺติ กีสาปิ รสฺสาปิ ถทฺธาปิ วิสมาปิ, มหาปุริสสฺส ปน ชิวฺหา มุทุ ทีฆา ปุถุลา วณฺณสมฺปนฺนา โหติ. โส หิ ตํ ลกฺขณํ ปริเยสิตุํ อาคตานํ กงฺขาวิโนทนตฺถํ มุทุกตฺตา ตํ ชิวฺหํ กฐินสุจึ วิย วฏฺเฏตฺวา อุโภ นาสิกโสตานิ ปริมสติ, ๔- ทีฆตฺตา อุโภ กณฺณโสตานิ ปริมสติ, ๔- ปุถุลตฺตา เกสนฺตปริโยสานํ เกวลํปิ นลาฏํ ปฏิจฺฉาเทติ. เอวนฺตสฺสา มุทุทีฆปุถุลภาวํ ปกาเสนฺโต เตสํ กงฺขํ วิโนเทติ. เอวํ ติลกฺขณสมฺปนฺนํ ชิวฺหํ สนฺธาย "ปหูตชิโวฺห"ติ วุตฺตํ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า นิปฺปุริเสหิ คือ ไม่มีผู้ชาย.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

พรหมสฺสโรติ อญฺเญปิ ฉินฺนสฺสราปิ ภินฺนสฺสราปิ กากสฺสราปิ โหนฺติ, อยํ ปน มหาพฺรหมุโน สรสฺส สทิเสน สเรน สมนฺนาคโต ภวิสฺสติ,

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

อธิบายว่า ก็ที่ปราสาทนี้มิใช่ดนตรีอย่างเดียวเท่านั้นที่ไม่มีผู้ชาย. แม้สถานที่ทั้งหมดก็ไม่มีผู้ชายเหมือนกัน. แม้คนเฝ้าประตูก็เป็นผู้หญิง. แม้คนทำบริการมีอาบน้ำเป็นต้น ก็เป็นผู้หญิงทั้งนั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ได้ยินว่า พระราชาทรงดำริว่า ความรังเกียจบุรุษ เพราะเห็นบุรุษย่อมเกิดขึ้นแก่ผู้เสวยอิสริยสมบัติและสุขสมบัติเห็นปานนั้น ความรังเกียจบุรุษนั้นอย่าได้มีแก่บุตรของเราเลยดังนี้ จึงทรงตั้งสตรีเท่านั้นในกิจการทั้งหมด. จบอรรถกถาภาณวารที่หนึ่ง .. อรรถกถา ทีฆนิกาย มหาวรรค มหาปทานสูตร อ่านอรรถกถาหน้าต่างที่ [หน้าสารบัญ]

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ชิณฺณปุริสวณฺณนา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พึงทราบในภาณวารที่สอง.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า โคปานสิวงฺกํ คือ มีซี่โครงคดดุจกลอน.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๗๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มหาปทานสูตร”