อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
วิปสฺสีสมญฺญาวณฺณนา
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เตนหิ ความว่า ถ้าเช่นนั้น แม้เราก็จะพึงมีผมเห็นปานนี้ มีกายเห็นปานนี้.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๓๗] สพฺพกาเมหีติ อิทํ ลกฺขณานิ ปฏิคฺคณฺหาเปตฺวา ปจฺฉา กตํ วิย วุตฺตํ, น ปเนวํ ทฏฺฐพฺพํ. ปฐมญฺหิ เนมิตฺตเก สนฺตปฺเปตฺวา ปจฺฉา ลกฺขณปฏิคฺคหณํ ๕- กตนฺติ เวทิตพฺพํ. ตสฺส วิตฺถาโร คพฺโภกฺกนฺติยํ วุตฺโตเยว. ปาเยนฺตีติ ถญฺญํ ปาเยนฺติ. โพธิสตฺตสฺส กิร นิทฺโทเสน มธุเรน ขีเรน สมนฺนาคตา สฏฺฐี ธาติโย อุปฏฺฐาเปสิ, ตถา เสสาปิ เตสุ เตสุ กมฺเมสุ กุสลา สฏฺฐี สฏฺฐีเยว. ตาสํ เปสนการเก สฏฺฐี ปุริเส, ตสฺส ตสฺส กตากตภาวสลฺลกฺขเก ๖- สฏฺฐี อมจฺเจ อุปฏฺฐเปสิ. เอวํ จตฺตาริ สฏฺฐิโย อิตฺถีนํ, เทฺว สฏฺฐิโย ปุริสานนฺติ ฉ สฏฺฐิโย อุปฏฺฐากานํเยว อเหสุํ. เสตจฺฉตฺตนฺติ ทิพฺพเสตจฺฉตฺตํ. กุลทตฺติยํ ปน สิริคพฺเภเยว ติฏฺฐติ. มา นํ สีตํ วาติอาทีสุ มา อภิภวีติ อตฺโถ เวทิตพฺโพ. สฺวาสฺสุ สุทนฺติ โส อสฺสุ สุทํ. องฺเกเนว
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
หลายบทว่า ถ้าเช่นนั้น สหายสารถี วันนี้พอแล้วสำหรับภาคพื้นสวน ความว่า พระกุมารตรัสว่า วันนี้ เราพอแล้วสำหรับภาคพื้นสวนที่เราเห็น เรากลับกันเถิดดังนี้ ทรงสลดพระทัยตรัสอนุรูปแก่ความสังเวช.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า อนฺเตปุรํ คโต ความว่า พระกุมารทรงสละสตรีประทับนั่งพระองค์เดียวในห้องสิริ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๔ ฉ.ม.,อิ. ตุมฺพสีสา ๕ ฉ.ม.,อิ. ลกฺขณปฏิคฺคณฺหณํ ๖ ฉ.ม. กตากตภาวสลฺลกฺขเณ องฺกนฺติ ๑- อญฺญสฺส พาหุนาว อญฺญสฺส พาหุํ. อญฺญสฺส จ อํสกูเฏเนว อญฺญสฺส อํสกูฏํ. ปริหริยตีติ นียติ, ๒- สมฺปาปิยตีติ อตฺโถ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า ยตฺร หิ นาม ความว่า เมื่อมีชาติ ชราย่อมปรากฏ จงตำหนิเกลียดชังชาติ ชาติชื่อว่าเป็นสิ่งน่าเกลียด เพราะเหตุนั้น พระกุมารประทับนั่งขุดรากของชาติ ดุจถูกศรลูกแรกแทงพระทัยฉะนั้น.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า สารถึ อามนฺตาเปตฺวา ความว่า นัยว่า พระราชาตั้งแต่พวกพราหมณ์นักพยากรณ์กราบทูล ทรงเงี่ยพระโสตสดับอยู่ตลอดเวลา. พระราชาทรงสดับว่า พระกุมารนั้นเสด็จประพาสพระอุทยาน เสด็จกลับในระหว่างทาง จึงรับสั่งให้เรียกสารถีมา.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ในบทว่า มาเหวโข เป็นต้น ความว่า พระราชาทรงดำริอย่างนี้ว่า กุมารโอรสของเราจงครองราชสมบัติ จงอย่าบวช ถ้อยคำของพวกพราหมณ์จงอย่าเป็นจริงดังนี้. พฺยาธิปุริสวณฺณนา
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที