อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๓๘] มญฺชุสฺสโรติ อขรสฺสโร. วคฺคุสฺสโรติ เฉกปริปุณฺณสฺสโร. มธุรสฺสโรติ สาตสฺสโร. เปมนียสฺสโรติ เปมชนกสฺสโร. ตตฺรีทํ กรวิกานํ มธุรสฺสรตาย:- กรวิกสกุเณ กิร มธุรรสํ อมฺพปกฺกํ มุขตุณฺฑเกน ปหริตฺวา ปคฺฆริตรสํ ปิวิตฺวา ปกฺเขน ตาลํ ทตฺวา วิกุชฺฌมาเน ๓- จตุปฺปทา มตฺตา วิย ลลิตุํ อารภนฺติ. โคจรปสุตาปิ จตุปฺปทา มุขคตานิ ติณานิ ฉฑฺเฑตฺวา ตํ สทฺทํ สุณนฺติ. วาฬมิคา ขุทฺทกมิเค อนุพนฺธมานา อุกฺขิตฺตํ ปาทํ อนิกฺขิปิตฺวาว ติฏฺฐนฺติ. อนุพนฺธมิคา จ มรณภยํ ชหิตฺวา ติฏฺฐนฺติ. อากาเส ปกฺขนฺตา ปกฺขิโนปิ ปกฺเข ปสาเรตฺวา ตํ สทฺทํ สุณมานาว ติฏฺฐนฺติ. อุทเก มจฺฉาปิ กณฺณปฏลํ อปฺโผเฏตฺวา ตํ สทฺทํ สุณมานาว ติฏฺฐนฺติ. เอวํ มธุรสฺสรา กรวิกา.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า อทฺทสา โข ความว่า กุมารได้ทอดพระเนตรเห็นบุรุษที่ท้าวสุทธาวาสมหาพรหมแสดงโดยนัยที่กล่าวแล้วในตอนต้นนั้นแล.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อสนฺธิมิตฺตาปิ ธมฺมาโสกสฺส เทวี "อตฺถิ นุ โข ภนฺเต พุทฺธสทฺเทน สทิโส กสฺสจิ สทฺโท"ติ สํฆํ ปุจฺฉิ. อตฺถิ กรวิกสกุณสฺสาติ. กุหึ ภนฺเต เต สกุณาติ? หิมวนฺเตติ. สา ราชานํ อาห "เทว กรวิกสกุณํ ปสฺสิตุกามมฺหี"ติ. ราชา อิมสฺมึ "ปญฺชเร นิสีทิตฺวา กรวิโก อาคจฺฉตู"ติ สุวณฺณปญฺชรํ วิสฺสชฺเชสิ. ปญฺชโร คนฺตฺวา เอกสฺส กรวิกสฺส ปุรโต อฏฺฐาสิ. โส "ราชาณาย อาคโต ปญฺชโร, น สกฺกา อคนฺตุนฺ"ติ ตตฺถ นิสีทิ. ปญฺชโร อาคนฺตฺวา รญฺโญ ปุรโตว อฏฺฐาสิ. กรวิกํ สทฺทํ การาเปตุํ น สกฺโกนฺติ. อถ ราชา "กถํ ภเณ อิเม สทฺทํ กโรนฺตี"ติ อาห. ญาตเก ทิสฺวา เทวาติ. อถ นํ ราชา อาทาเสหิ ปริกฺขิปาเปสิ. โส อตฺตโน ฉายํ ทิสฺวา "ญาตกา เม อาคตา"ติ มญฺญมาโน ปกฺเขน ตาลํ ทตฺวา มธุรสฺสเรน ๔- มณิวํสํ ธมมาโน วิย วิรวิ. สกลนคเร มนุสฺสา มตฺตา วิย ลลึสุ. ๕- อสนฺธิมิตฺตา จินฺเตสิ "อิมสฺส ตาว ติรจฺฉานคตสฺส เอวํ มธุโร สทฺโท, กีทิโส นุ โข
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า อาพาธิกํ ความว่า มีความเจ็บป่วยด้วยอาพาธต่างกันอันทำลายอิริยาบถ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า ทุกฺขิตํ คือ ถึงทุกข์ด้วยทุกข์ คือโรค.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๔ ฉ.ม. ก. มนฺทสฺสเรน ๕ อิ. ปลลึสุ สพฺพญฺญุตญาณสิริปฺปตฺตสฺส ภควโต สโร ๑- อโหสี"ติ ปีตึ อุปฺปาเทตฺวา ตํ ปีตึ อวิชหิตฺวา สตฺตหิ ชงฺฆสเตหิ สทฺธึ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาสิ. เอวํ มธุโร กิร กรวิกสทฺโทติ. ตโต ปน สตภาเคน สหสฺสภาเคน จ มธุรตโร วิปสฺสิสฺส กุมารสฺส สทฺโท อโหสีติ เวทิตพฺโพ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า พาฬฺหคิลานํ คือ ไข้หนัก. บทว่า ปลิปนฺนํ คือ จม.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
แม้ในบทนี้ว่า ชราจักปรากฏ พยาธิจักปรากฏ ความว่า เมื่อมีชาติ ชราพยาธิทั้งสองนี้ย่อมปรากฏ ชาติน่ารังเกียจไม่มีชาติจะปลอดโปร่ง เพราะเหตุนั้น พระกุมารประทับนั่งขุดรากของชาติ ดุจถูกศรลูกที่สองแทง. กาลกตปุริสวณฺณนา
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า วิลาตํ คือ วอ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที