อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@4 aṅ. dasaka 24/61/90 avijjāsutta 5 aṅ. dasaka 24/62/92 taṇhāsutta

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ยาวตานนฺท อธิวจนํ ความว่า มีโวหาร กล่าวคือชื่อตราบใด.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tañca pana vivaṭṭakathaṃ bhagavā desanāsu kusalatāya visaṭṭhakammaṭṭhānaṃ navakammādivasena vikkhittapuggalaṃ anāmasitvā kārakassa satipaṭṭhānavihārino puggalassa vasena ārabhanto neva vedanaṃ attānaṃ samanupassatīti ādimāha. Evarūpo hi bhikkhu "yaṃkiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre vā santike vā, sabbaṃ rūpaṃ aniccato vavaṭṭhapeti, ekaṃ sammasanaṃ dukkhato vavaṭṭhapeti, ekaṃ sammasanaṃ anattato vavaṭṭhapeti, ekaṃ sammasanan"ti ādinā nayena vuttassa sammasanañāṇassa vasena sabbadhammesu pavattattā neva vedanaṃ attānaṃ samanupassati, na aññe dhamme, so evaṃ asamanupassanto na kiñci loke upādiyatīti khandhalokādibhede loke rūpādīsu dhammesu kiñci ekaṃ dhammaṃpi attāti vā attaniyanti vā na upādiyati.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ยาวตา อธิวจนปโถ คือ เป็นทางแห่งชื่อเป็นไปอยู่ตราบใด ขันธ์ อายตนะ หรือธาตุ ยังมีอยู่. ในที่ทั้งหมดมีนัยนี้. บทว่า ปญฺญาวจรํ คือ ขันธบัญจกที่กำหนดรู้ด้วยปัญญา. บทว่า ตทภิญฺญา คือ เพราะรู้ยิ่งวัฏฏะนั้น.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Anupādiyaṃ ca na paritassatīti anupādiyanto taṇhādiṭṭhimānaparitassanāyapi na paritassati. Aparitassanti aparitassamāno. Paccattaññeva parinibbāyatīti attanāva kilesaparinibbānena parinibbāyati, evaṃ parinibbutassa panassa paccavekkhaṇapavattidassanatthaṃ khīṇā jātīti ādi vuttaṃ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ด้วยเหตุเพียงเท่านี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงอะไร. ทรงแสดงอนุสนธิของบทว่าด้วยความยุ่งดุจด้ายของช่างหูก. สตฺตวิญฺญาณฏฺฐิติวณฺณนา

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Iti sā diṭṭhīti yā tathā vimuttassa arahato diṭṭhi, sā evaṃ diṭṭhi. "itissa diṭṭhī"tipi pāṭho. So tathā vimutto arahā, evaṃ assa diṭṭhīti attho. Tadakallanti taṃ na yuttaṃ. Kasmā? evaṃ hi sati "arahā na kiñci jānātī"ti vuttaṃ bhaveyya, evaṃ ñatvā vimuttañaca arahantaṃ "na kiñci jānātī"ti vattuṃ na yuttaṃ. Teneva catunnaṃpi nayānaṃ avasāne "taṃ kissa hetū"ti ādimāha.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บัดนี้ ผู้ที่ท่านกล่าวว่า ไม่บัญญัติ เพราะไปอยู่ๆ ชื่อว่าหลุดพ้นจากส่วนทั้งสอง อนึ่ง ผู้ที่ท่านกล่าวว่าไม่พิจารณาเห็นเพราะไปอยู่ๆ ชื่อว่าพ้นด้วยปัญญา ฉะนั้น เพื่อทรงแสดงบทสรุปและชื่อของภิกษุทั้ง ๒ พวกที่กล่าวแล้วเหล่านั้น จึงตรัสคำเป็นอาทิว่า ดูก่อนอานนท์ วิญญาณฐิติเหล่านี้ ๗ อย่าง.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในบทเหล่านั้น บทว่า สตฺตา ท่านกล่าวด้วยสามารถปฏิสนธิ. วิญญาณฐิติ ๔ ท่านกล่าวไว้ด้วยสามารถแห่งอารมณ์ จักมาในสังคีติสูตร. ชื่อว่าวิญญาณฐิติ เพราะมีวิญญาณตั้งอยู่. บทว่า วิญฺญาณฐิติ นี้เป็นชื่อของที่ตั้งอยู่แห่งวิญญาณ. บทว่า เทฺว อายตนานิ คือ ที่อยู่อาศัยและที่ตั้ง ๒. ก็บทว่า อายตนะ ในที่นี้ท่านประสงค์เอาที่อยู่อาศัย. ด้วยเหตุนั้นแล ท่านจักกล่าวถึงอายตนะ ๒ คือ อสัญญีสัตตายตนะ ที่อยู่ของสัตว์ผู้ไม่มีสัญญา เนวสัญญานาสัญญายตนะ ที่อยู่ของสัตว์มีสัญญาก็ไม่ใช่ไม่มีสัญญาก็ไม่ใช่.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๗๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหานิทานสูตร”