อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Abhinanditvāti cittena abhinanditvā. Anumoditvāti "yāva subhāsitañcidaṃ bho gotamāti vācāya anumoditvā. Pakkāmīti rañño santikaṃ gato.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า อญฺญตฺร อุปลาปนาย ได้แก่ นอกจากการเจรจากัน. อธิบายว่า การส่งเครื่องบรรณาการมีช้าง ม้า รถ เงิน และทองเป็นต้น สงเคราะห์กัน ด้วยกล่าวว่า พอกันทีสำหรับการขัดแย้งกัน พวกเราสามัคคีกันเดี๋ยวนี้เถิด ดังนี้ ชื่อว่าการเจรจากัน. กระทำการสงเคราะห์กันอย่างนี้ ก็อาจยึดเหนี่ยวกันไว้ได้ ด้วยความสนิทสนมอย่างเดียว.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า อญฺญตฺร มิถุเภทาย ได้แก่ นอกจากทำให้แตกกันเป็นสองฝ่าย ด้วยคำนี้ ท่านแสดงว่า แม้กระทำการแตกซึ่งกันและกัน ก็อาจจับเหล่าเจ้าวัชชีเหล่านั้นได้. พราหมณ์ได้นัยแห่งพระดำรัสของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว จึงกล่าวคำนี้.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@ gotamenāti Tato naṃ rājā "kiṃ ācariya bhagavā avocā"ti pucchi. So "yathā bho samaṇassa gotamassa vacanaṃ na sakkā vajjī kenaci gahetuṃ, apica upalāpanāya vā mithubhedena vā sakkā"ti āha. Tato naṃ rājā "upalāpanāya amhākaṃ hatthiassādayo nassissanti, bhedeneva te gahessāma, kiṃ karomā"ti pucchi. Tenahi mahārāja tumhe vajjī ārabbha parisati kathaṃ samuṭṭhāpetha, tato ahaṃ "kinte mahārāja tehi, attano santakehi kasivaṇijjādīni katvā jīvantu ete rājāno"ti vatvā pakkamissāmi. Tato tumhe "kiṃ nukho bho esa brāhmaṇo vajjiṃ ārabbha pavattaṃ kathaṃ paṭibāhatī"ti vadeyyātha divasabhāgevāhaṃ tesaṃ paṇṇākāraṃ pesessāmi, taṃpi gāhāpetvā tumhepi mama dosaṃ āropetvā bandhanatāḷanādīni akatvāva kevalaṃ khuramuṇḍaṃ maṃ katvā nagarā nīharāpetha. Athāhaṃ "mayā te nagare pākāro ca parikkhā ca kāritā, ahaṃ thiradubbalaṭṭhānañca uttānagambhīraṭṭhānañca jānāmi, na cirassevadāni taṃ ujuṃ karissāmīti vakkhāmi. Taṃ sutvā tumhe `gacchatū'ti vadeyyāthā"ti. Rājā sabbaṃ akāsi.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ถามว่า ก็พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบว่าพราหมณ์ได้นัยแห่งพระดำรัสนี้หรือ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Licchavī tassa nikkhamanaṃ sutvā "saṭho brāhmaṇo, mā tassa gaṅgaṃ uttarituṃ adatthā"ti āhaṃsu. Tatrekaccehi "amhe ārabbha kathitattā kira so evaṃ kato"ti vutte "tenahi bhaṇe etū"ti bhaṇiṃsu. So gantvā licchavī disvā "kiṃ akatthā"ti pucchito taṃ pavuttaṃ ārocesi, licchavino "appamattakena nāma evaṃ garubhaṇḍaṃ kātuṃ na yuttan"ti vatvā "kinte tatra ṭhānantaran"ti pucchiṃsu. Vinicchayāmaccohamasmīti. Tadeva te ṭhānantaraṃ hotūti. So suṭṭhutaraṃ vinicchayaṃ karoti, rājakumārā tassa santike sippaṃ uggaṇhanti.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ตอบว่า ทรงทราบสิ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ถามว่า เมื่อทรงทราบ เหตุไรจึงตรัส.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ตอบว่า เพราะทรงอนุเคราะห์.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ได้ยินว่า พระผู้มีพระภาคเจ้านั้นทรงพระดำริว่า แม้เมื่อเราไม่กล่าว ๒-๓ วัน พราหมณ์จักไปจับเจ้าวัชชีเหล่านั้น แต่เมื่อเรากล่าว พราหมณ์เมื่อจะทำลายสามัคคี ก็ต้องใช้เวลาถึง ๓ ปี จักมีชีวิตอยู่เพียงเท่านี้ก็ประเสริฐแล้ว ด้วยว่าเหล่าเจ้าวัชชีเป็นอยู่ได้เพียงนี้ ก็จักทำบุญเป็นที่พึ่งของตนกันได้.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที