อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำว่า โสตาปนฺโนหมสฺสิ นี้ เป็นหัวข้อเทศนาเท่านั้น. แต่แม้พระสกทาคามีเป็นต้น ย่อมพยากรณ์โดยนัยมีอาทิว่า สกทาคามีหมสฺมิ เราเป็นสกทาคามีดังนี้แล. การพยากรณ์แห่งพระอริยสาวกทั้งปวงในฐานะที่ควรโดยไม่ผิดสิกขาบท (วินัย) เป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตแล้วแล. เวสาลีคมนวณณฺนา

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Dhammādāsadhammapariyāyavaṇṇanā

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พึงทราบวินิจฉัยในคำว่า เวสาลิยํ วิหรติ นี้ ดังต่อไปนี้.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[158] Vihesāvesāti tesaṃ tesaṃ ñāṇagatiṃ ñāṇaupapattiṃ ñāṇābhisamparāyaṃ olokentassa kāyakilamathova esa ānanda tathāgatassāti dīpeti, cittavihesā pana buddhānaṃ natthi. Dhammādāsanti dhammamayaṃ ādāsaṃ. Yenāti yena dhammādāsena samannāgato. Khīṇāpāyaduggativinipātoti idaṃ nirayādīnaṃyeva vevacanavasena vuttaṃ. Nirayādayo hi vuḍḍhisaṅkhātato ayato apetattā āpāyā. Dukkhassa gati paṭisaraṇanti duggati. Dukkaṭakārino ettha vivasā nipatantīti vinipāto.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พึงทราบความที่เมืองเวสาลีเป็นนครสมบูรณ์. โดยนัยที่กล่าวแล้วในขันธกวินัยว่า เตน โข ปน สมเยน เวสาลี อิทฺธาเจว โหติ ผีตา จ ดังนี้.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[159] Aveccappasādenāti buddhaguṇānaṃ yathābhūtato ñātattāva acalena acutena pasādena. Uparipadadvayepi eseva nayo. Itipi so bhagavāti ādīnaṃ pana vitthāro visuddhimagge vutto.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า อมฺพปาลิวเน ได้แก่ ในป่ามะม่วงอันเป็นสวนของนางอัมพปาลีคณิกา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สโต ภิกฺขเว ความว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเริ่มสติปัฏฐานเทศนาในที่นี้ โดยพิเศษเพื่อให้สติปรากฏในการทรงทอดทัศนาอัมพปาลีวัน.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในบทเหล่านั้น ชื่อว่า สโต เพราะระลึกได้ ชื่อว่า สมฺปชาโน เพราะรู้ตัว. อธิบายว่า พึงเป็นผู้ประกอบด้วยสติสัมปชัญญะอยู่. ข้าพเจ้าจักกล่าวคำที่ควรกล่าวในคำเป็นต้นว่า กาเย กายานุปสฺสี ไว้ในมหาสติปัฏฐานสูตร.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๒๓๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”