อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@5 cha.Ma.,i. pāricchattakakoviḷārapupphādīni 6 cha.Ma. patanti 7 cha.Ma....dibbagandhajāla..
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
จริงอยู่ ในปฐมยาม ได้มีการแสดงธรรมโปรดเหล่าเจ้ามัลละ. ในมัชฌิมยาม โปรดสุภัททะ. ในปัจฉิมยามทรงโอวาทภิกษุสงฆ์. ในเวลาใกล้รุ่ง เสด็จปรินิพพาน.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Dibbānipi turiyānīti devatānaṃ upakappanaturiyāni. Na kevalañca tāniyeva, sabbānipi tantibaddhacammapariyonaddhaghanasusirabhedāni dasasahassacakkavāḷa- devatānāgasupaṇṇamanussānaṃ turiyāni ekacakkavāḷe sannipatitvā antalikkhe vajjantīti veditabbāni.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า สพฺพผาลิผุลฺลา ความว่า ต้นสาละทั้งคู่บานสะพรั่งดารดาษไป ตั้งแต่โคนต้นจนถึงยอดมิใช่มีต้นสาละทั้งคู่อย่างเดียวเท่านั้น ต้นไม้แม้ทั้งหมดก็ผลิตดอกออกสะพรั่งเหมือนกันไปหมด. มิใช่แต่ในสวนนั้นอย่างเดียวเท่านั้น แม้ในหมื่นจักรวาลทั้งสิ้น ไม้ดอกก็ผลิดอก ไม้ผลก็ออกผล. ในลำต้นของต้นไม้ทุกต้นมีขันธปทุมบานที่ลำต้น สาขาปทุมบานที่กิ่งทั้งหลาย วัลลิปทุมบานที่เถาว์ อากาสปทุมบานที่อากาศ ทัณฑปทุมแทรกพื้นแผ่นดินขึ้นมาบาน. มหาสมุทรทั้งหมดดาดาษไปด้วยบัว ๕ สี ป่าหิมพานต์กว้าง ๓,๐๐๐ โยชน์ ได้เป็นที่รื่นรมย์ยิ่งนัก เหมือนลำแพนหางนกยูงที่มัดติดกันเป็นพืด เหมือนพวงและช่อดอกไม้ติดกันไม่มีระหว่าง เหมือนดอกไม้ประดับศีรษะ ที่ผูกเบียดกันเป็นอันดี และเหมือนผอบที่มีดอกไม้เต็ม.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Dibbānipi saṅgītānīti varuṇavāruṇadevatā kira nāmetā dīghāyukā devatā "mahāpuriso manussapathe nibbattitvā buddho bhavissatī"ti sutvā "paṭisandhidivase naṃ gahetvā gamissāmā"ti mālaṃ ganthituṃ ārabhiṃsu. Tā ganthamānā ca "mahāpuriso mātu kucchiyaṃ nibbatto"ti sutvā "tumhe kassa ganthathā"ti vuttā na tāva niṭṭhanti "kucchito nikkhamanadivase ganthitvā gamissāmā"ti āhaṃsu. "punapi nikkhanto"ti sutvā "mahābhinikkhamanadivase gamissāmā"ti. Ekūnatiṃsa vassāni ghare vasitvā "ajja mahābhinikkhamanaṃ nikkhamanto"tipi sutvā "abhisambodhidivase gamissāmā"ti chabbassāni mahāpadhānaṃ katvā "ajja abhisambuddho"tipi sutvā "dhammacakkappavattanadivase gamissāmā"ti. "sattasattāhāni bodhimaṇḍe vītināmetvā isipatanaṃ gantvā dhammacakkaṃ pavattitan"tipi sutvā "yamakapāṭihāriyadivase gamissāmā"ti. "ajja yamakapāṭihāriyaṃ karī"tipi sutvā "devorohaṇadivase gamissāmā"ti. "ajja devorohaṇaṃ karī"tipi sutvā "āyusaṅkhārossajjane gamissāmā"ti. "ajja āyusaṅkhāraṃ ossajī"tipi sutvā "na tāva niṭṭhanti parinibbānadivase gamissāmā"ti. "ajja bhagavā yamakasālānamantare dakkhiṇena passena sato sampajāno sīhaseyyaṃ upagato balavapaccūsasamaye parinibbāyissati. Tumhe kassa ganthathā"ti sutvā pana "kiṃ nāmetaṃ, `ajjeva mātu kucchiyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi, ajjeva mātu kucchito nikkhami, ajjeva mahābhinikkhamanaṃ nikkhami, ajjeva buddho ahosi, ajjeva dhammacakkaṃ pavattayi, ajjeva yamakapāṭihāriyaṃ akāsi, ajjeva devalokā otiṇṇo, ajjeva āyusaṅkhāraṃ ossaji, ajjeva kira parinibbāyissa"tīti. Nanu nāma dutiyadivase yāgupānakālamattampi ṭhātabbaṃ assa. Dasa pāramiyo pūretvā buddhattaṃ pattassa nāma
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า เต ตถาคตสฺส สรีรํ โอกิรนฺติ สาละคู่เหล่านั้น ถูกภุมมเทวดาเขย่าต้นกิ่งและค่าคบ โปรยลงสู่พระสรีระของพระตถาคต คือโรยดอกลงบนพระสรีระ. บทว่า อชฺโชกิรนฺติ หล่นเกลื่อนดังประหนึ่งจะท่วม. บทว่า อภิปฺปกิรนฺติ ได้แก่ หล่นเกลื่อนเนืองๆ คือบ่อยๆ .
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า ทิพฺพานิ ได้แก่ ที่เกิด ณ นันทโปกขรณี ดอกมณฑารพเหล่านั้นมีสีดั่งทอง มีใบประมาณเท่าฉัตรใบไม้. ติดเรณูประมาณทะนานใหญ่ มิใช่ดอกมณฑารพอย่างเดียวเท่านั้นที่เป็นทิพย์ แม้อย่างอื่นก็เป็นทิพย์ เช่น ดอกปาริฉัตรและดอกทองหลางเป็นต้น บรรจุผอบทองเต็ม อันเทวดาผู้อยู่ที่ขอบปากจักรวาลก็ดี ชั้นไตรทศก็ดี ในพรหมโลกก็ดี นำเข้าไปย่อมตกลงจากอวกาศ.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า ตถาคตสฺส สรีรํ ความว่า ไม่กระจัดกระจายเสียในระหว่าง มาโปรยปรายเฉพาะพระสรีระของพระตถาคตด้วยกลีบเกษรและละอองเรณู.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที