อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tassañca parisati kāḷo ca juṇho cāti dve amaccā honti. Kāḷo cintesi "nassati rājakulassa santakaṃ, kiṃ nāmete ettakā janā karissanti, bhuñjitvā vihāraṃ gantvā niddāyissanteva, idaṃ pana eko rājapuriso labhitvā kiṃ nāma na kareyya, aho nassati rañño santakan"ti. Juṇho cintesi "mahantaṃ idaṃ rājattanaṃ nāma, ko añño idaṃ kātuṃ sakkhissati. Kiṃ rājā nāma so, yo rājattane ṭhitopi evarūpaṃ dānaṃ dātuṃ na sakkotī"ti. Bhagavā parisāya ajjhāsayaṃ olokento tesaṃ dvinnaṃ ajjhāsayaṃ viditvā "sace ajja juṇhassa ajjhāsayena dhammaṃ desemi, kāḷassa muddhā sattadhā phalissati. Mayā kho pana sattānudayatāya pāramiyo pūritā. Juṇho aññasmiṃpi divase mayi dhammaṃ kathente maggaphalaṃ paṭivijjhissati, idāni pana kāḷaṃ olokessāmī"ti rañño catuppadikameva gāthaṃ abhāsi:-

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พระราชาได้ทรงถวายทานติดต่อกันเจ็ดวันด้วยประการฉะนี้. ในวันที่ ๗ พระราชาทรงถวายบังคมแล้วกราบทูลพระทศพลว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์โปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์เถิด.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ก็แหละในบริษัทนั้น มีอำมาตย์ ๒ คน คือกาฬะและชุณหะ. กาฬะคิดว่า สมบัติของราชตระกูลจะฉิบหาย พวกคนมีประมาณเท่านี้จักทำอะไร กินแล้วไปวัดแล้วก็จักนอนเท่านั้นเอง แต่ราชบุรุษคนเดียวได้สิ่งนี้ จะไม่กระทำหรือ โอ้! สมบัติของในหลวงจะฉิบหาย.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3-3 cha.Ma., i. sammāsambuddho saṃghanavako kataro mahārājāti. aṅgulimāratthero bhagavāti.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ชุณหะคิดว่า ขึ้นชื่อว่า ความเป็นพระราชานี้ยิ่งใหญ่ คนอื่นใครเล่าจักทำสิ่งนี้ได้ ขึ้นชื่อว่าพระราชา คือผู้ที่แม้ดำรงอยู่ในความเป็นพระราชาแล้ว จะทรงให้ทานเห็นปานนั้นไม่ได้หรือ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@4 cha.Ma., i. hatthiṃ 5 cha.Ma., i. dhammakathaṃ kathemi

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตรวจดูอัธยาศัยของบริษัท ก็ทรงทราบอัธยาศัยของคนทั้งสองนั้น จึงทรงพระดำริว่า ถ้าเราจะแสดงธรรมตามอัธยาศัยของชุณหะในวันนี้ ศีรษะของกาฬะจักแตกเป็นเจ็ดเสี่ยง ก็เราแลบำเพ็ญบารมีก็ด้วยความสงสารสัตว์ แม้ในวันอื่นเมื่อเราแสดงธรรม ชุณหะก็คงจักแทงตลอดมรรคผล สำหรับคราวนี้เราจักเห็นแก่กาฬะ แล้วได้ตรัสคาถาสี่บาทเท่านั้นแก่พระราชาว่า

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พวกคนตระหนี่จะไปเทวโลกไม่ได้ พวกคนโง่จะ

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ไม่สรรเสริญทานเลย แต่นักปราชญ์พลอยยินดีตามทาน

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

เพราะเหตุนั้นเอง เขาจึงมีความสุขในโลกหน้า.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๔๒๗

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาโควินทสูตร”