อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

kāmaṃ khādatu maṃ byaggho aṭṭhiyā ca nhārussa ca

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

กายเป็นที่ปรากฏมิใช่สติ สติเป็นที่ปรากฏด้วย เป็นตัวสติด้วย.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

kilese khepayissāmi phusissāmi vimuttiyanti.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำนั้นมีความดังนี้. ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะอรรถวิเคราะห์ว่า เป็นที่ตั้งในที่นี้.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Aparopi pītimallatthero nāma gihikāle tīsu rajjesu paṭākaṃ gahetvā tāmbapaṇṇidīpaṃ āgamma rājānaṃ passitvā raññā katānuggaho ekadivasaṃ kilañjakāsanasāladvārena gacchanto "rūpaṃ bhikkhave na tumhākaṃ taṃ pajahatha, taṃ vo pahīnaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissatī"ti natumhākavaggaṃ sutvā cintesi "neva kira rūpaṃ attano na vedanā"ti. So taṃyeva aṅkusaṃ katvā nikkhamitvā mahāvihāraṃ gantvā pabbajjaṃ yācitvā pabbajito upasampanno dve mātikā paguṇā katvā tiṃsa bhikkhū gahetvā gavaparapāliyaṃ aṅgaṇaṃ gantvā samaṇadhammaṃ akāsi. Pādesu avahantesu jannukehi caṅkamati. Tamenaṃ rattiṃ eko migaluddhako migoti maññamāno pahari, satti vinivijjhitvā gatā. So taṃ sattiṃ harāpetvā pahāramukhāni tiṇavaṭṭiyā pūrāpetvā pāsāṇapiṭṭhiyaṃ atnānaṃ nidīdāpetvā okāsaṃ kāretvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā ukkāsitasaddena āgatānaṃ bhikkhūnaṃ byākaritvā imaṃ udānaṃ udānesi:-

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ถามว่า อะไรตั้ง.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

bhāsitaṃ buddhaseṭṭhassa sabbalokaggavādino

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ตอบว่า สติ. ที่ตั้งอยู่แห่งสติ ชื่อว่าสติปัฏฐาน.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

อีกนัยหนึ่ง ความตั้งเป็นประธาน เหตุนั้นจึงชื่อว่า ปัฏฐาน. ความตั้งแห่งสติ ชื่อว่าสติปัฏฐาน เหมือนอย่างการยืนของช้าง การยืนของม้าเป็นต้น.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ความที่พระบรมศาสดาทรงล่วงเลยความยินร้าย และความยินดีในพระสาวกทั้งหลาย ผู้ปฏิบัติ ๓ อย่าง เรียกว่า สติปัฏฐาน ได้ในบาลี (สฬายตนวิภังสูตร มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์) นี้ว่า

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

สติปัฏฐาน ๓ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้เป็นพระอริยะ ทรงเสพสติปัฏฐาน ไรเล่า เมื่อทรงเสพสติปัฏฐาน ไรเล่า จึงเป็นพระศาสดา สมควรสอนพระสาวก ดังนี้.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

คำนั้นมีความดังนี้ ชื่อว่าปัฏฐาน เพราะเป็นธรรมที่ควรตั้งไว้. อธิบายว่า ควรให้เป็นไป.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ถามว่า เพราะเป็นธรรมที่ควรตั้งไว้ด้วยอะไร.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ตอบว่า ด้วยสติ. การตั้งไว้ด้วยสติชื่อว่าสติปัฏฐาน

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๕๘๓

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๙. มหาสติปัฏฐานสูตร”