อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@4 aṃ. ekaka. 20/277/29 aṭṭhānapālipaṭhamavagga 5 cha.Ma., i. bhummattheti.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ในบทเหล่านั้น พึงทราบวินิจฉัยในการกำหนดอายุ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@6 cha.Ma., i. orabhāge evamuparipi 7 cha.Ma., i. maṅgalo. Nāradoti tayo buddhā ekasmiṃ kappe uppannā. Tatopi asaṅkheyyaṃ buddhasuññameva ahosi. Asaṅkheyyakappapariyosāne pana ito kappasatasahassānaṃ upari padumuttaro bhagavā ekova ekasmiṃ kappe uppanno. Tassa orato ito tiṃsakappasahassānaṃ upari sumedho sujātoti dve buddhā ekasmiṃ kappe uppannā. Tato uparimabhāge ito aṭṭhārasannaṃ kappasahassānaṃ upari piyadassī atthadassī dhammadassīti tayo buddhā ekasmiṃ kappe uppannā. Atha ito catunavute kappe siddhattho nāma buddho ekova ekasmiṃ kappe uppanno. Ito dvenavute kappe tisso pusso dve buddhā ekasmiṃ kappe uppannā. Ito ekanavute kappe vipassī bhagavā uppanno. Ito ekatiṃse kappe sikhī vessabhūti dve buddhā uppannā. Imasmiṃ bhaddakappe kakusandho konāgamano kassapo gotamo amhākaṃ sammāsambuddhoti cattāro buddhā uppannā, metteyyo uppajjissati. Evamayaṃ kappo pañcabuddhuppādapaṭimaṇḍitattā sundarakappo sārakappoti bhagavā imaṃ kappaṃ thomento evamāha.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บททั้งสองนี้ว่า ปริตฺตํ ลหุกํ เป็นไวพจน์ของอายุน้อยนั่นเอง. ด้วยว่า อายุใดน้อย อายุนั้นย่อมเป็นของนิดหน่อยและเยา.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Kiṃ panetaṃ buddhānaṃyeva pākaṭaṃ hoti, "imasmiṃ kappe ettakā buddhā uppannā vā uppajjissantivā"ti, udāhu aññesaṃpi pākaṭaṃ hotīti? aññesaṃpi pākaṭaṃ hoti. Kesaṃ? suddhāvāsabrahmānaṃ. Kappasaṇṭhitikālasmiñhi ekamasaṅkheyyaṃ ekaṅgaṇaṃ hutvā ṭhite lokasannivāse lokassa saṇṭhānatthāya devo vassituṃ ārabhi. Āditova antaraṭṭhake himapāto viya hoti. Tato kaṇamattā tilamattā taṇḍulamattā mugga māsa badara āmalaka elāḷuka kumbhaṇḍa alābumattā udakadhārā hutvā anukkamena vaḍḍhitvā usabha dveusabha aḍḍhagāvuta gāvuta dvegāvuta aḍḍhayojana yojana dviyojana tiyojana dasayojana .pe. Satasahassayojanamattā hutvā koṭisatasahassacakkavāḷabbhantare yāva avinaṭṭhabarahamalokā pūretvā tiṭṭhanti.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บทว่า อปฺปํวา ภิยฺโย คือ อายุเกินกว่า ๑๐๐ ปีมีน้อย. ครั้นยังไม่ถึง ๑๐๐ ปี ย่อมเป็นอยู่ ๒๐ ปี ๓๐ ปี ๔๐ ปี ๕๐ ปี หรือ ๖๐ ปี. แต่คนอายุยืนอย่างนี้หาได้ยากนัก ได้ข่าวว่า คนโน้นอยู่นานอย่างนี้ ควรพากันไปดูในที่นั้นๆ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
บรรดาคนมีอายุยืนนั้น นางวิสาขาอุบาสิกาอยู่ได้ ๑๒๐ ปี พราหมณ์โปกขรสาติ พราหมณ์พรหมายุ พราหมณ์เสละ พราหมณ์พาวริยะ พระอานนทเถระ พระมหากัสสปเถระก็เหมือนกัน แต่พระอนุรุทธเถระอยู่ถึง ๑๕๐ ปี พระพากุลเถระอยู่ ๑๖๐ ปี ท่านผู้นี้มีอายุยืนกว่าทั้งหมด. แม้ท่านก็อยู่ไม่ถึง ๒๐๐ ปี.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ก็พระโพธิสัตว์แม้ทั้งปวงมีพระวิปัสสีเป็นต้น ถือปฏิสนธิในครรภ์พระมารดา ด้วยอสังขาริกจิต สหรคตด้วยโสมนัสและสัมปยุตด้วยญาณ อันเป็นส่วนเบื้องต้นแห่งเมตตา. เมื่อถือปฏิสนธิด้วยจิตดวงนั้นจะมีอายุอสงไขยหนึ่ง. ด้วยเหตุนี้ พระพุทธเจ้าทั้งปวงจึงมีอายุอสงไขยหนึ่ง.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย
ถามว่า เพราะเหตุไร ท่านเหล่านั้นจึงไม่ตั้งอยู่ถึงอสงไขย.
อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที