บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[120] Tena kho pana samayena pukkuso mallaputto āḷārassa kālāmassa sāvako kusinārāya pāvaṃ addhānamaggapaṭipanno hoti . Addasā kho pukkuso mallaputto bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle nisinnaṃ disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho pukkuso mallaputto bhagavantaṃ etadavoca acchariyaṃ bhante abbhutaṃ bhante santena vata bhante pabbajitā vihārena viharanti bhūtapubbaṃ Bhante āḷāro kālāmo addhānamaggapaṭipanno maggā okkamma avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi athakho bhante pañcamattāni sakaṭasatāni āḷāraṃ kālāmaṃ nissāya nissāya atikkamiṃsu athakho bhante aññataro puriso tassa sakaṭasatthassa piṭṭhito piṭṭhito āgacchanto yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavoca api bhante pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni addasāti na kho ahaṃ āvuso addasanti kiṃ pana bhante saddaṃ assosīti na kho ahaṃ āvuso saddaṃ assosinti kiṃ pana bhante sutto ahosīti na kho ahaṃ āvuso sutto ahosinti kiṃ pana bhante saññī ahosīti evamāvusoti so tvaṃ bhante saññī samāno jāgaro pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva addasa {120.1} na pana saddaṃ assosi api hi te bhante saṅghāṭi rajena okiṇṇāti evamāvusoti athakho bhante tassa purisassa etadahosi acchariyaṃ vata bho abbhutaṃ vata bho santena vata bho pabbajitā vihārena viharanti yatra hi nāma saññī samāno jāgaro pañcamattāni sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva dakkhati na pana saddaṃ sossatīti āḷāre kālāme uḷāraṃ pasādaṃ pavedetvā pakkāmīti. {120.2} Taṃ kiṃ maññasi pukkusa katamaṃ nu kho dukkarataraṃ vā durabhisambhavataraṃ vā yo vā saññī samāno jāgaro pañcamattāni Sakaṭasatāni nissāya nissāya atikkantāni neva passeyya na pana saddaṃ suṇeyya yo vā saññī samāno jāgaro deve vassante deve gaḷagaḷāyante vijjutāsu niccharantīsu asaniyā phalantiyā neva passeyya na pana saddaṃ suṇeyyāti . Kiṃ hi bhante [2]- karissanti pañca vā sakaṭasatāni cha vā sakaṭasatāni satta vā sakaṭasatāni aṭṭha vā sakaṭasatāni nava vā sakaṭasatāni dasa vā sakaṭasatāni .pe. sahassaṃ vā sakaṭasatāni athakho etadeva dukkaratarañceva durabhisambhavatarañca yo saññī samāno jāgaro deve vassante deve gaḷagaḷāyante vijjutāsu niccharantīsu asaniyā phalantiyā neva passeyya na pana saddaṃ suṇeyyāti.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

พึงทราบความว่า ก็พระธรรมสังคาหกเถระตั้งคาถาเหล่านี้ไว้. ปานียาหรณวณฺณนา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ศัพท์ว่า อิงฺฆ เป็นนิบาตลงในอรรถว่าตักเตือน.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า อจฺโฉทกา แปลว่า มีน้ำใส.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สาโตทกา แปลว่า มีน้ำอร่อย.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สีโตทกา แปลว่า น้ำเย็นสนิท.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า เสโตทกา แปลว่า ปราศจากเปือกตม.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า สุปติฎฺฐา แปลว่า มีท่าดี. กุสินาราคมนวณฺณนา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า ปุกฺกุโส เป็นชื่อของบุตรเจ้ามัลละนั้น.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า มลฺลปุตฺโต แปลว่า บุตรของเจ้ามัลละ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ได้ยินว่า พวกเจ้ามัลละผลัดเปลี่ยนกันครองราชสมบัติ. ตราบใดวาระของเจ้ามัลละเหล่าใดยังไม่มาถึง ตราบนั้นเจ้ามัลละเหล่านั้นก็กระทำการค้าขายไป. เจ้าปุกกุสะแม้นี้ก็ทำการค้าขายอยู่นั่นแล จัดเกวียน ๕๐๐ เล่ม เมื่อลมพัดมาข้างหน้าก็ไปข้างหน้า เมื่อลมพัดมาข้างหลังก็ส่งหมู่เกวียนไปข้างหน้า ตนเองไปข้างหลัง.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

ในคราวนั้น ลมพัดไปข้างหลัง เพราะฉะนั้น เขาจึงส่งหมู่เกวียนไปข้างหน้า นั่งบนยานบรรทุกรัตนะทั้งหมดออกจากเมืองกุสินารา เดินทางไปหมายจะไปเมืองปาวา. ด้วยเหตุนี้นั้น ท่านจึงกล่าวว่า เดินทางไกลจากเมืองกุสินาราสู่เมืองปาวา.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

บทว่า อาฬาโร เป็นชื่อของดาบสนั้น.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๖๔

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”