โยนิโสมนสิการาติ อุปายมนสิการา ปถมนสิการา. อนิจฺจาทีนิ หิ อนิจฺจาทิโตว มนสิกโรนฺโต ๒- โยนิโสมนสิกาโร นาม โหติ. อยญฺจ "กิสฺมึ นุ โข สติ ชาติอาทีนิ โหนฺติ, กิสฺมึ อสติ ชาติอาทีนิ น โหนฺตี"ติ อุทยพฺพยานุปสฺสนาวเสน ปวตฺตตฺตา เตสํ อญฺญตโร, ตสฺมาสฺส อิโต โยนิโสมนสิการา อิมินา อุปายมนสิกาเรน อหุ ปญฺญาย อภิสมโยติ, โพธิสตฺตสฺส ปญฺญาย ยสฺมึ สติ ชรามรณํ โหติ, เตน ชรามรณการเณน สทฺธึ สมาคโม อโหสิ. กึ ปน ตนฺติ? ชาติ. เตนาห "ชาติยาโข สติ ชรามรณํ โหตี"ติ. ยา จายํ ชรามรณสฺส การณปริคฺคาหิกา ปญฺญา, ตาย สทฺธึ โพธิสตฺตสฺส สมาคโม อโหสีติ อยํ ปเนตฺถ ๓- อตฺโถ. เอเตนุปาเยน สพฺพปทานิ เวทิตพฺพานิ.