อรรถกถา ฉบับแปลไทย

จริงอยู่ เมื่อพระองค์บรรลุสัพพัญญุตญาณแล้ว ทรงพิจารณาถึงความที่สัตว์ทั้งหลายยังยึดกิเลสอยู่ และความที่พระธรรมเป็นธรรมลึกซึ้ง ความที่สัตว์ทั้งหลายยังยึดถือกิเลสอยู่ และความที่พระธรรมเป็นธรรมลึกซึ้ง ปรากฏโดยอาการทั้งปวง.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

สพฺพญฺญุตํ ปาปุณิตฺวา สนฺตาเรสฺสํ สเทวกนฺติ ๔-

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

เมื่อเป็นเช่นนั้น เมื่อพระองค์ทรงดำริว่า สัตว์เหล่านี้แลเต็มไปด้วยกิเลสเศร้าหมองยิ่งหนัก ถูกราคะย้อม ถูกโทสะครอบงำ ลุ่มหลงไปด้วยโมหะ ดุจน้ำเต้าเต็มไปด้วยน้ำส้ม ดุจถาดเต็มไปด้วยเปรียง ดุจผืนผ้าขี้ริ้วชุ่มไปด้วยมันเหลวและน้ำมัน ดุจมือเปื้อนไปด้วยยาหยอดตา เขาเหล่านั้นจักรู้แจ้งแทงตลอดไปได้อย่างไร ดังนี้

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ปตฺถนํ กตฺวา ปารมิโย ปูเรตฺวา สพฺพญฺญุตํ ปตฺโตติ. สจฺจเมตํ, ปจฺจเวกฺขณานุภาเวน ปนสฺส เอวํ จิตฺตํ นมิ. ตสฺส หิ สพฺพญฺญุตํ ปตฺวา สตฺตานํ กิเลสคฺคหณตํ ธมฺมสฺส จ คมฺภีรตํ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส สตฺตานํ กิเลสคฺคหณตา จ ธมฺมสฺส คมฺภีรตา จ สพฺพากาเรน ปากฏา ชาตา. อถสฺส "อิเม สตฺตาว กญฺชิกปุณฺณลาวุ ๕- วิย ตกฺกภริตจาฏิ ๖- วิย วสาเตลเตมิตปฏปิโลติกา ๗- วิย อญฺชนมกฺขิตหตฺโถ วิย กิเลสภริตา อติสงฺกิลิฏฺฐา ราครตฺตา โทสทุฏฺฐา โมหมุฬฺหา เต กึ นาม ปฏิวิชฺฌิสฺสนฺตี"ติ จินฺตยโต กิเลสคฺคหณปจฺจเวกฺขณานุภาเวนาปิ เอวํ จิตฺตํ นมิ.

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

จิตจึงน้อมไปอย่างนั้น ด้วยอานุภาพแห่งการยึดถือกิเลสและการพิจารณา.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

"อยญฺจ ธมฺโม ปฐวีสนฺธารกอุทกกฺขนฺโธ วิย คมฺภีโร, ปพฺพเตน ปฏิจฺฉาเทตฺวา ฐปิโต สาสโป วิย ทุทฺทโส, สตธา ภินฺนสฺส วาลสฺส โกฏิยา

อรรถกถา ฉบับแปลไทย

อนึ่ง พระธรรมนี้ลึกซึ้งดุจลำน้ำหนุนแผ่นดินไว้ เห็นได้ยากดุจเมล็ดผักกาดที่ถูกภูเขากำบังไว้ ตั้งอยู่ และรู้ตามได้ยากดุจการแยกปลายด้วยปลายของขนสัตว์ที่ผ่าออก ๑๐๐ ส่วน.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๕๖

อรรถกถา ฉบับแปลไทย เป็นงานของผู้แปลและผู้จัดพิมพ์ฉบับแปล คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มหาปทานสูตร”