เอวํ จุโต จ จวามีติ ชานาติ, จุติจิตฺตํ น ชานาติ. ปฏิสนฺธึ คเหตฺวาปิ ชานาติ, ปฏิสนฺธิจิตฺตเมว น ชานาติ. อิมสฺมึเยว เม ฐาเน ปฏิสนฺธิ คหิตาติ เอวํ ปน ชานาติ. เกจิ ปน เถรา "อาวชฺชนปริยาโย นาม ลทฺธุํ วฏฺฏติ, ทุติยตติยจิตฺตวาเรเอว ชานิสฺสตี"ติ วทนฺติ. ติปิฏกมหาสิวตฺเถโร ปนาห "มหาสตฺตานํ ปฏิสนฺธิ น อญฺเญสํ ปฏิสนฺธิสทิสา, โกฏิปฺปตฺตํ ปน เตสํ สติสมฺปชญฺญํ. ยสมา ปน เตเนว จิตฺเตน ตํ จิตฺตํ กาตุํ ๒- น สกฺกา, ตสฺมา จุติจิตฺตํ น ชานาติ. จุติกฺขเณเยว ๓- ปน จวามีติ ชานาติ. ปฏิสนฺธิจิตฺตํ น ชานาติ. อสุกสฺมึ เม ฐาเน ปฏิสนฺธิ คหิตาติ ชานาตีติ, ๔- ตสฺมึ กาเล ทสสหสฺสี โลกธาตุ สงฺกมฺปตี"ติ. เอวํ สโต สมฺปชาโน มาตุ กุจฺฉึ โอกฺกมนฺโต ปน เอกูนวีสติยา ปฏิสนฺธิจิตฺเตสุ เมตฺตาปุพฺพภาค โสมนสฺสสหคตญาณสมฺปยุตฺต- อสงฺขาริกกุสลจิตฺตสทิสมหาวิปากจิตฺเตน ปฏิสนฺธึ คณฺหิ. มหาสิวตฺเถโร ปน อุเปกฺขาสหคเตนาติ อาห. ยถา จ อมฺหากํ ภควา, เอวํ โสปิ อาสาฬฺหปุณฺณมิยํ ๕- อุตฺตราสาฬฺหนกฺขตฺเตเนว ปฏิสนฺธึ อคฺคเหสิ.

ตทา กิร ปุเร ปุณฺณมาย สตฺตมทิวสโต ปฏฺฐาย วิคตสุราปานํ มาลาคนฺธาทิวิภูสนสมฺปนฺนํ นกฺขตฺตกีฬํ อนุภวมานา โพธิสตฺตมาตา สตฺตเม ทิวเส ปาโต วุฏฺฐาย คนฺโธทเกน นฺหายิตฺวา สพฺพาลงฺการวิภูสิตา วรโภชนํ ภุญฺชิตฺวา อุโปสถงฺคานิ อธิฏฺฐาย สิริคพฺภํ ปวิสิตฺวา สิริสยเน นิปนฺนา นิทฺทํ โอกฺกมมานา อิมํ สุปินํ อทฺทส:- จตฺตาโร กิร นํ มหาราชาโน สยเนเนว สทฺธึ อุกฺขิปิตฺวา อโนตตฺตทหํ เนตฺวา นฺหาเปตฺวา ทิพฺพวตฺเถหิ ๖- นิวาเสตฺวา ทิพฺพคนฺเธหิ วิลิมฺเปตฺวา ทิพฺพปุปฺผานิ ปิลนฺธิตฺวา ตโต อวิทูเร