[201] Kathaṃ bhūtā pana bhanteti kasmā āha. Bhagavā "tumhe `devatā ujjhāyantī'ti vadatha, kathaṃ bhūtā pana tumhe manasikarotha, kiṃ tumhākaṃ parinibbānaṃ adhivāsentī"ti pucchati. Atha bhagavā "nāhaṃ adhivāsanakāraṇaṃ vadāmī"ti tāsaṃ anadhivāsanabhāvaṃ dassento santānandāti ādimāha.

Tattha ākāse paṭhavīsaññiniyoti ākāse paṭhaviṃ māpetvā tattha paṭhavīsaññiniyo. Kandantīti rodanti. Chinnapādaṃ viya papatantīti majjhe chinnā viya hutvā yato vā tato vā patanti. Āvaṭṭantīti āvaṭṭantiyo patitaṭṭhānameva āgacchanti. Vivaṭṭntīti patitaṭṭhānato parabhāgaṃ vaṭṭamānā gacchanti. Apica dve pāde pasāretvā sakiṃ purato sakiṃ pacchato sakiṃ vāmato sakiṃ dakkhiṇato samparivattamānāpi "āvaṭṭanti vivaṭṭantī"ti vuccanti. Santānanda devatā paṭhaviyā paṭhavīsaññiniyoti pakatipaṭhaviyaṃ kira devatā dhāretuṃ na sakkonti, tattha hatthakabrahmā viya devatā osīdanti. Tenāha bhagavā "oḷārikaṃ hatthaka attabhāvaṃ abhinimmināhī"ti. Tasmā yā devatā paṭhaviyaṃ paṭhaviṃ māpesuṃ, tā sandhāya vuttaṃ "paṭhaviyaṃ paṭhavīsaññiniyo"ti.

Vītarāgāti pahīnadomanassā silāthambhasadisā anāgāmikhīṇāsavadevatā.