อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Atha nesaṃ sappāyadhammadesanaṃ upadhārayanto "rāgacaritānaṃ devānaṃ sammāparibbājanīyasuttaṃ, kathessāmi, dosacaritānaṃ kalahavivādasuttaṃ, mohacaritānaṃ mahābyūhasuttaṃ, vitakkacaritānaṃ cūḷabyūhasuttaṃ, saddhācaritānaṃ tuvaṭṭakapaṭipadaṃ, buddhicaritānaṃ purābhedasuttaṃ kathessāmī"ti desanaṃ vavatthapetvā puna taṃ parisaṃ manasākāsi "attajjhāsayena nukho jāneyya, parajjhāsayena atthuppattikena
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อถ เนสํ สปฺปายธมฺมเทสนํ อุปธารยนฺโต "ราคจริตานํ เทวานํ สมฺมาปริพฺพาชนียสุตฺตํ, กเถสฺสามิ, โทสจริตานํ กลหวิวาทสุตฺตํ, โมหจริตานํ มหาพฺยูหสุตฺตํ, วิตกฺกจริตานํ จูฬพฺยูหสุตฺตํ, สทฺธาจริตานํ ตุวฏฺฏกปฏิปทํ, พุทฺธิจริตานํ ปุราเภทสุตฺตํ กเถสฺสามี"ติ เทสนํ ววตฺถเปตฺวา ปุน ตํ ปริสํ มนสากาสิ "อตฺตชฺฌาสเยน นุโข ชาเนยฺย, ปรชฺฌาสเยน อตฺถุปฺปตฺติเกน
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@3 cha.Ma. ettakā dosacaritā, ettakā mohacaritā"ti Pucchāvasikenā"ti. Tato "pucchāvasena jāneyyā"ti ñatvā "atthi nukho koci devatānaṃ ajjhāsayaṃ gahetvā caritavasena pañhaṃ pucchituṃ samattho"ti "tesu pañcasatesupi bhikkhūsu ekopi na sakkotī"ti addasa. Tato asīti mahāsāvake dve aggasāvake ca samannāharitvā "tepi na sakkontī"ti disvā cintesi "sace paccekabuddho bhaveyya, sakkuṇeyya nukho"ti. "sopi na sakkuṇeyyā"ti ñatvā "sakkasuyāmādīsu koci sakkuṇeyyā"ti samannāhari. Sacepi hi tesu koci sakkuṇeyya, taṃ pucchāpetvā attanā visajjeyya, na pana tesupi koci sakkoti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๓ ฉ.ม. เอตฺตกา โทสจริตา, เอตฺตกา โมหจริตา"ติ ปุจฺฉาวสิเกนา"ติ. ๑- ตโต "ปุจฺฉาวเสน ชาเนยฺยา"ติ ญตฺวา "อตฺถิ นุโข โกจิ เทวตานํ อชฺฌาสยํ คเหตฺวา จริตวเสน ปญฺหํ ปุจฺฉิตุํ สมตฺโถ"ติ "เตสุ ปญฺจสเตสุปิ ภิกฺขูสุ เอโกปิ น สกฺโกตี"ติ อทฺทส. ตโต อสีติ มหาสาวเก เทฺว อคฺคสาวเก จ สมนฺนาหริตฺวา "เตปิ น สกฺโกนฺตี"ติ ทิสฺวา จินฺเตสิ "สเจ ปจฺเจกพุทฺโธ ภเวยฺย, สกฺกุเณยฺย นุโข"ติ. "โสปิ น สกฺกุเณยฺยา"ติ ญตฺวา "สกฺกสุยามาทีสุ โกจิ สกฺกุเณยฺยา"ติ สมนฺนาหริ. สเจปิ หิ เตสุ โกจิ สกฺกุเณยฺย, ตํ ปุจฺฉาเปตฺวา อตฺตนา วิสชฺเชยฺย, น ปน เตสุปิ โกจิ สกฺโกติ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Athassa etadahosi "mādiso buddhoyeva sakkuṇeyya, atthi pana katthaci añño buddho"ti anantāsu lokadhātūsu anantañāṇaṃ pattharitvā olokento na aññaṃ buddhaṃ addasa. Anacchariyaṃ cetaṃ, yaṃ idāni attanā samaṃ na passeyya, so jātadivasepi brahmajālavaṇṇanāyaṃ vuttanayena attanā samaṃ apassanto "aggohamasmi lokassā"ti appaṭivattiyaṃ sīhanādaṃ nadi. Evaṃ aññaṃ attanā samaṃ apassitvā cintesi "sace ahaṃ pucchitvā sayameva visajjeyyaṃ, evaṃpetā devatā na sakkhissanti paṭivijjhituṃ. Aññasmiṃ pana buddheyeva pucchante mayi ca. Visajjente accherakaṃ bhavissati, sakkhissanti ca devatā paṭivijjhituṃ, tasmā nimmitabuddhaṃ māpessāmī"ti abhiññāpādakaṃ jhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya "pattacīvaraggahaṇaṃ ālokitavilokitaṃ sammiñjitapasāritaṃ ca mama sadisaṃyeva hotū"ti kāmāvacaracittehi parikammaṃ katvā pācīnayugandharaparikkhepato ullaṅghamānaṃ candamaṇḍalaṃ bhinditvā nikkhamantaṃ viya rūpāvacaracittena adhiṭṭhāsi.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อถสฺส เอตทโหสิ "มาทิโส พุทฺโธเยว สกฺกุเณยฺย, อตฺถิ ปน กตฺถจิ อญฺโญ พุทฺโธ"ติ อนนฺตาสุ โลกธาตูสุ อนนฺตญาณํ ปตฺถริตฺวา โอโลเกนฺโต น อญฺญํ พุทฺธํ อทฺทส. อนจฺฉริยํ เจตํ, ยํ อิทานิ อตฺตนา สมํ น ปสฺเสยฺย, โส ชาตทิวเสปิ พฺรหฺมชาลวณฺณนายํ วุตฺตนเยน อตฺตนา สมํ อปสฺสนฺโต "อคฺโคหมสฺมิ โลกสฺสา"ติ อปฺปฏิวตฺติยํ สีหนาทํ นทิ. เอวํ อญฺญํ อตฺตนา สมํ อปสฺสิตฺวา จินฺเตสิ "สเจ อหํ ปุจฺฉิตฺวา สยเมว ๒- วิสชฺเชยฺยํ, เอวํเปตา เทวตา น สกฺขิสฺสนฺติ ปฏิวิชฺฌิตุํ. อญฺญสฺมึ ปน พุทฺเธเยว ปุจฺฉนฺเต มยิ จ. วิสชฺเชนฺเต อจฺเฉรกํ ภวิสฺสติ, สกฺขิสฺสนฺติ จ เทวตา ปฏิวิชฺฌิตุํ, ตสฺมา นิมฺมิตพุทฺธํ มาเปสฺสามี"ติ อภิญฺญาปาทกํ ฌานํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย "ปตฺตจีวรคฺคหณํ อาโลกิตวิโลกิตํ สมฺมิญฺชิตปสาริตํ จ มม สทิสํเยว โหตู"ติ กามาวจรจิตฺเตหิ ปริกมฺมํ กตฺวา ปาจีนยุคนฺธรปริกฺเขปโต อุลฺลงฺฆมานํ จนฺทมณฺฑลํ ภินฺทิตฺวา นิกฺขมนฺตํ วิย รูปาวจรจิตฺเตน อธิฏฺฐาสิ.