@๓ อิ. อวิเสเสเนว ๔ อิ. น โข ปเนส วา อสฺมีติ เอวํ อหํกาโร อุปฺปชฺเชยฺยาติ อตฺโถ. ตสฺมาติหานนฺทาติ ยสฺมา สุทฺธรูปกฺขนฺโธ อุฏฺฐาย อสฺมีติ ๑- น วทติ, ตสฺมา เอเตนปิ เอตํ นกฺขมตีติ อตฺโถ.

[๑๒๕] อปิ นุโข ตตฺถ อยมหมสฺมีติ สิยาติ อปิ นุโข เตสุ เวทนาธมฺเมสุ ตีสุ ขนฺเธสุ เอกกฺขนฺโธปิ ๒- อยํ นาม อหมสฺมีติ เอวํ วตฺตพฺโพ สิยา. อถวา เวทนานิโรธา สเหว เวทนาย นิรุทฺเธสุ เตสุ ตีสุ ขนฺเธสุ อปิ นุโข อยมหมสฺมีติ วา อหมสฺมีติ วา อุปฺปชฺเชยฺยาติ อตฺโถ. อถายสฺมา อานนฺโท สสวิสาณสฺส ติขิณภาวํ วิย ตํ อสมฺปฏิจฺฉนฺโต โน เหตํ ภนฺเตติ อาห.

เอตฺตาวตา กึ กถิตํ โหติ? วฏฺฏกถา กถิตา โหติ. ภควา หิ วฏฺฏกถํ กเถนฺโต กตฺถจิ อวิชฺชาสีเสน กเถสิ, ๓- กตฺถจิ ตณฺหาสีเสน, กตฺถจิ ทิฏฺฐิสีเสน. ตตฺถ "ปุริมา ภิกฺขเว โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชาย `อิโต ปุพฺเพ อวิชฺชา นาโหสิ, อถ ปจฺฉา สมฺภวี'ติ, เอวญฺจิทํ ภิกฺขเว วุจฺจติ. อถ จ ปน ปญฺญายติ อิทปฺปจฺจยา อวิชฺชา"ติ ๔- เอวํ อวิชฺชาสีเสน กถิตา. "ปุริมา ภิกฺขเว โกฏิ น ปญฺญายติ ภวตญฺหาย `อิโต ปุพฺเพ ภวตณฺหา นาโหสิ, อถ ปจฺฉา สมฺภวี'ติ, เอวญฺจิทํ ภิกฺขเว วุจฺจติ. อถ จ ปน ปญฺญายติ อิทปฺปจฺจยา ภวตญฺหาติ ๕- เอวํ ตณฺหาสีเสน กถิตา. "ปุริมา ภิกฺขเว โกฏิ น ปญฺญายติ ภวทิฏฺฐิยา `อิโต ปุพฺเพ ภวทิฏฺฐิ นาโหสิ, อถ ปจฺฉา สมฺภวี'ติ, เอวญฺจิทํ ภิกฺขเว วุจฺจติ. อถ จ ปน ปญฺญายติ อิทปฺปจฺจยา ภวทิฏฺฐี"ติ เอวํ ทิฏฺฐิสีเสน กถิตา. อิธาปิ ทิฏฺฐิสีเสเนว กถิตา. ทิฏฺฐิคติโก หิ สุขาทิเวทนํ อตฺตาติ คเหตฺวา อหํการมมํการปรามาสวเสน สพฺพภวโยนิคติวิญฺญาณฏฺฐิติสตฺตาวาเสสุ ตโต ตโต จวิตฺวา ตตฺถ ตตฺถ อุปปชฺชนฺโต มหาสมุทฺเท วาตุกฺขิตฺตนาวา วิย สตฺตํ สมิตํ ปริพฺภมติ, วฏฺฏโต สีสํ อุกฺขิปิตุํเยว น สกฺโกติ.

[๑๒๖] อิติ ภควา ปจฺจยาการมุฬฺหสฺส ทิฏฺฐิคติกสฺส เอตฺตเกน กถามคฺเคน วฏฺฏํ กเถตฺวา อิทานิ วิวฏฺฏํ กเถนฺโต ยโต โข ปน อานนฺท ภิกฺขูติ อาทิมาห.