ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@๔ อิทัปปัจจยตา แปลว่า ความที่สิ่งนี้อาศัยสิ่งนี้เกิดขึ้น หมายถึงสภาวธรรมอันเป็นปัจจัยแห่งชราและมรณะ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๗ ฉ.ม. โภคฺควงฺกํ ๘ ฉ.ม., อิ. ปจฺฉา สุทฺธาวาสขีณาสวพฺรเหฺมหิ อตฺตโน อานุภาเวน รถสฺส ปุรโตว ทสฺสิตํ, ตํ ปุริสํ ปสฺสิตฺวา. สุทฺธาวาสา กิร "มหาปุริโส ปงฺเก คโช วิย ปญฺจสุ กามคุเณสุ ลคฺโค, สติมสฺส อุปฺปาเทสฺสามา"ติ ตํ ทสฺเสสุํ. เอวํ ทสฺสิตํ จ ตํ โพธิสตฺโต เจว ปสฺสติ สารถิ จ. พฺรหฺมาโนปิ หิ โพธิสตฺตสฺส อปฺปมาทตฺถํ สารถิสฺส จ กถาสลฺลาปนตฺถํ ๑- ตํ ทสฺเสสุํ. กึ ปเนโสติ เอโส ชิณฺโณติ. กึ วุตฺตํ โหติ, นาหํ โภ อิโต ปุพฺเพ เอวรูปํ อทฺทสนฺติ ปุจฺฉิ.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@เป็นต้น เป็นชื่อหนึ่งของปฏิจจสมุปบาท (สํ.นิ. (แปล) ๑๖/๒๑/๓๘, สํ.นิ.อ. ๒/๒๐/๔๖-๔๗)
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
เตนหีติ ยทิ มยฺหํปิ เอวรูเปหิ เกเสหิ เอวรูเปน จ กาเยน เวทิตพฺพํ, เตนหิ สมฺม สารถิ. อลนฺทานชฺชอุยฺยานภูมิยาติ "อชฺช ยํ ๒- อุยฺยานภูมึ ปสฺสิสฺสามา"ติ คจฺฉาม, อลํ ตาย อุยฺยานภูมิยาติ สํวิคฺคหทโย สํเวคานุรูปํ อาห. อนฺเตปุรํ คโตติ อิตฺถีชนํ วิสชฺเชตฺวา สิริคพฺเภ เอกโกว นิสินฺโน. ยตฺร หิ นามาติ ยาย ชาติยา สติ ชรา ปญฺญายติ, สา ชาติ ธิรตฺถุ ธิกฺกตา อตฺถุ, ชิคุจฺฉา นาเมสา ชาตีติ ๓- ชาติยา มูลํ ขณนฺโต นิสีทิ ปฐเมน สลฺเลน หทเย วิทฺโธ วิย.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@๕ ปฏิจจสมุปบาท หมายถึงสภาวธรรมที่เป็นปัจจัย และสภาวธรรมที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้นอันเป็นกระบวน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๔๕] สารถึ อามนฺตาเปตฺวาติ ราชา กิร เนมิตฺตเกหิ กถิตกาลโต ปฏฺฐาย โอหิตโสโต วิจรติ, ราชา โส "กุมาโร อุยฺยานํ คจฺฉนฺโต อนฺตรามคฺเค นิวตฺโต"ติ สุตฺวา สารถึ อามนฺตาเปสิ.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@การทางปัจยภาพ (causality) ซึ่งเป็นสภาวะที่ดำรงอยู่อย่างนั้น แม้ว่าพระตถาคตจะเสด็จอุบัติขึ้นหรือไม่
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
พฺยาธิตปุริสวณฺณนา
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที