@๔ ฉ.ม. หนนฺติ ๕ อิ. ธมฺมิกํ รกฺขาวรณคุตฺตินฺติ ๖ ฉ.ม. น คจฺฉติ

@๗ ฉ.ม., อิ. วินสฺสติ ๘-๘ ฉ.ม., อิ. วาชิกา วชฺชํ น กโรนฺติ อนาวาโส โหติ. ตโต เทวตารกฺขา น โหติ, เทวตารกฺขาย อสติ อมนุสฺสา โอกาสํ ลภนฺติ, อมนุสฺสา อุสฺสนฺนา อนุปฺปนฺนํ พฺยาธึ อุปฺปาเทนฺติ, สีลวนฺตานํ ทสฺสนปญฺหาปุจฺฉนาทิวตฺถุกสฺส ปุญฺญสฺส อนาคโม โหติ. วิปริยาเยน จ ยถาวุตฺตกณฺหปกฺขวิปริตสฺส สุกฺกปกฺขสฺส สมฺภโว โหตีติ เอวเมตฺถ วุฑฺฒิหานิโย เวทิตพฺพา.

[๑๓๕] เอกมิทาหนฺติ อิทํ ภควา ปุพฺเพ วชฺชีนํ อิมสฺส วชฺชิสุตฺตสฺส ๑- เทสิตภาวปฺปกาสนตฺถํ อาห.

ตตฺถ สารนฺทเท เจติเยติ เอวนฺนามเก วิหาเร. อนุปฺปนฺเน กิร พุทฺเธ ตตฺถ สารนฺททสฺส ยกฺขสฺส นิวาสนฏฺฐานํ เจติยํ อโหสิ. อเถตฺถ ภควโต วิหารํ การาเปสุํ, โส สารนฺททเจติเย กตตฺตา สารนฺททเจติยํเตฺวว สํขยํ คโต.

อกรณียาติ อกาตพฺพา, อคฺคเหตพฺพาติ อตฺโถ. ยทิทนฺติ นิปาตมตฺตํ. ยุทฺธสฺสาติ กรณฏฺเฐ สามิวจนํ, อภิมุขํ ยุทฺเธน คเหตุํ น สกฺกาติ อตฺโถ. อญฺญตฺร อุปลาปนายาติ ฐเปตฺวา อุปลาปนํ. อุปลาปนา นาม "อลํ วิวาเทนปิ, อิทานิ สมคฺคา โหมา"ติ หตฺถิอสฺสรถหิรญฺญสุวณฺณาทีนิ เปเสตฺวา สงฺคหกรณํ, เอวญฺหิ สงฺคหํ กตฺวา เกวลํ วิสฺสาเสน สกฺกา คณฺหิตุนฺติ อตฺโถ. อญฺญตฺร มิถุเภทายาติ ฐเปตฺวา มิถุเภทํ. อิมินา อญฺญมญฺญํ เภทํ กตฺวาปิ สกฺกา เอเต คเหตุนฺติ ทสฺเสติ. อิทํ พฺราหฺมโณ ภควโต กถาย นยํ ลภิตฺวา อาห.

กึ ปน ภควา พฺราหฺมณสฺส อิมาย กถาย นยลาภํ น ชานาตีติ, อาม ชานาตีติ. ชานนฺโต กสฺมา กเถสิ, ๒- อนุกมฺปาย. เอวํ กิรสฺส อโหสิ "มยา อกถิเตปิ กติปาเหน คนฺตฺวา สพฺเพ คณฺหิสฺสติ, กถิเต ปน สมคฺเค ภินฺทนฺโต ตีหิ สํวจฺฉเรหิ คณฺหิสฺสติ, เอตฺตกํปิ ชีวิตเมว วรํ, เอตฺตกํ หิ ชีวนฺตา อตฺตโน ปติฏฺฐานภูตํ ปุญฺญํ กริสฺสนฺตี"ติ.

อภินนฺทิตฺวาติ จิตฺเตน อภินนฺทิตฺวา. อนุโมทิตฺวาติ "ยาว สุภาสิตญฺจิทํ โภ โคตมาติ ๓- วาจาย อนุโมทิตฺวา. ปกฺกามีติ รญฺโญ สนฺติกํ คโต.

@ โคตเมนาติ ตโต นํ ราชา "กึ อาจริย ภควา อโวจา"ติ ปุจฺฉิ. โส "ยถา โภ สมณสฺส โคตมสฺส วจนํ น สกฺกา วชฺชี เกนจิ คเหตุํ, อปิจ อุปลาปนาย วา มิถุเภเทน วา สกฺกา"ติ อาห. ตโต นํ ราชา "อุปลาปนาย อมฺหากํ หตฺถิอสฺสาทโย นสฺสิสฺสนฺติ, เภเทเนว เต คเหสฺสาม, ๑- กึ กโรมา"ติ ปุจฺฉิ. เตนหิ มหาราช ตุเมฺห วชฺชี อารพฺภ ปริสติ กถํ สมุฏฺฐาเปถ, ตโต อหํ "กินฺเต มหาราช เตหิ, อตฺตโน สนฺตเกหิ กสิวณิชฺชาทีนิ กตฺวา ชีวนฺตุ เอเต ราชาโน"ติ วตฺวา ปกฺกมิสฺสามิ. ตโต ตุเมฺห "กึ นุโข โภ เอส พฺราหฺมโณ วชฺชึ อารพฺภ ปวตฺตํ กถํ ปฏิพาหตี"ติ วเทยฺยาถ ทิวสภาเควาหํ เตสํ ปณฺณาการํ เปเสสฺสามิ, ตํปิ คาหาเปตฺวา ตุเมฺหปิ มม โทสํ อาโรเปตฺวา พนฺธนตาฬนาทีนิ อกตฺวาว เกวลํ ขุรมุณฺฑํ มํ กตฺวา นครา นีหราเปถ. อถาหํ "มยา เต นคเร ปากาโร จ ปริกฺขา จ การิตา, อหํ ถิรทุพฺพลฏฺฐานญฺจ อุตฺตานคมฺภีรฏฺฐานญฺจ ชานามิ, น จิรสฺเสวทานิ ตํ อุชุํ กริสฺสามีติ วกฺขามิ. ตํ สุตฺวา ตุเมฺห `คจฺฉตู'ติ วเทยฺยาถา"ติ. ราชา สพฺพํ อกาสิ.

ลิจฺฉวี ตสฺส นิกฺขมนํ สุตฺวา "สโฐ พฺราหฺมโณ, มา ตสฺส คงฺคํ อุตฺตริตุํ อทตฺถา"ติ อาหํสุ. ตเตฺรกจฺเจหิ "อเมฺห อารพฺภ กถิตตฺตา กิร โส เอวํ กโต"ติ วุตฺเต "เตนหิ ภเณ เอตู"ติ ภณึสุ. โส คนฺตฺวา ลิจฺฉวี ทิสฺวา "กึ อกตฺถา"ติ ๒- ปุจฺฉิโต ตํ ปวุตฺตํ ๓- อาโรเจสิ, ลิจฺฉวิโน "อปฺปมตฺตเกน นาม เอวํ ครุภณฺฑํ กาตุํ น ยุตฺตนฺ"ติ วตฺวา "กินฺเต ตตฺร ฐานนฺตรนฺ"ติ ปุจฺฉึสุ. วินิจฺฉยามจฺโจหมสฺมีติ. ตเทว เต ฐานนฺตรํ โหตูติ. โส สุฏฺฐุตรํ วินิจฺฉยํ กโรติ, ราชกุมารา ตสฺส สนฺติเก สิปฺปํ อุคฺคณฺหนฺติ.

โส ปติฏฺฐิตคุโณ หุตฺวา เอกทิวสํ เอกํ ลิจฺฉวึ คเหตฺวา เอกมนฺตํ คนฺตฺวา ทารกา กสนฺตีติ ปุจฺฉิ. อาม กสนฺตีติ. เทฺว โคเณ โยเชตฺวาติ. อาม เทฺว โคเณ โยเชตฺวาติ. เอตฺตกํ วตฺวา นิวตฺโต. ตโต ตํ อญฺโญ "กึ อาจริโย อาหา"ติ ปุจฺฉิตฺวา เตน วุตฺตํ อสทฺทหนฺโต "น เม เอส ยถาภูตํ