บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๑๐๗] อถโข ภควา เยน อุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ ตสฺมาติห ภิกฺขเว เย เต ๒ มยา ธมฺมา อภิญฺญา เทสิตา เต โว สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา อาเสวิตพฺพา ภาเวตพฺพา พหุลีกาตพฺพา ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ฯ กตเม จ เต ภิกฺขเว ธมฺมา มยา อภิญฺญา เทสิตา เย เต ๓ สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา อาเสวิตพฺพา ภาเวตพฺพา พหุลีกาตพฺพา ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานํ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ จตฺตาโร สติปฏฺฐานา จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ปญฺจินฺทฺริยานิ ปญฺจ พลานิ สตฺต โพชฺฌงฺคา อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค ฯ อิเม โข เต ๑ ภิกฺขเว ธมฺมา มยา อภิญฺญา เทสิตา เย ๒ เต สาธุกํ อุคฺคเหตฺวา อาเสวิตพฺพา ภาเวตพฺพา พหุลีกาตพฺพา ยถยิทํ พฺรหฺมจริยํ อทฺธนิยํ อสฺส จิรฏฺฐิติกํ ตทสฺส พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสานนฺติ ฯ อถโข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ หนฺททานิ ภิกฺขเว อามนฺตยามิ โว วยธมฺมา สงฺขารา อปฺปมาเทน สมฺปาเทถ น จิรํ ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตีติ ฯ อิทมโวจ ภควา อิทํ วตฺวาน ๓ สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา ๔

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๑๗๑] ยํ มหาวาตาติ เยน สมเยน ยสฺมึ วา สมเย มหาวาตา วายนฺติ. มหาวาตา วายนฺตาติ ๑- อุกฺเขปกวาตา นาม อุฏฺฐหนฺติ, เต วายนฺตา สฏฺฐิสหสฺสาธิกนวโยชนสตสหสฺสพหลํ อุทกสนฺธารกวาตํ อุปจฺฉินฺทนฺติ, ตโต อากาเส อุทกํ ภสฺสติ, ตสฺมึ อุทเก ภสฺสนฺเต ปฐวี ภสฺสติ. ปุน วาโต อตฺตโน พเลน อนฺโตธมฺมกรเก ๒- วิย อุทกํ อาพนฺธิตฺวา คณฺหาติ, ตโต อุทกํ อุคฺคจฺฉติ, ตสฺมึ อุคฺคจฺฉนฺเต ปฐวี อุคฺคจฺฉติ. เอวํ อุทกํ กมฺปิตํ ปฐวึ กมฺเปติ. เอวญจ ๓- กมฺปนํ ยาว อชฺชกาลาปิ โหติเยว, พลหภาเวน ๔- ปน โอคฺคจฺฉนุคฺคจฺฉนํ น ปญฺญายติ.

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๑๐๘] ทหราปิ จ เย วุฑฺฒา เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา อฑฺฒา เจว ทฬิทฺทา จ สพฺเพ มจฺจุปรายนา ฯ ยถาปิ กุมฺภการสฺส กตํ มตฺติกภาชนํ ขุทฺทกญฺจ มหนฺตญฺจ ยญฺจ ปกฺกํ ยญฺจ อามกํ สพฺพํ เภทปริยนฺตํ เอวํ มจฺจานชีวิตํ ฯ อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา ปริปกฺโก วโย มยฺหํ ปริตฺตํ มม ชีวิตํ ปหาย โว คมิสฺสามิ กตํ เม สรณมตฺตโน ฯ อปฺปมตฺตา สตีมนฺโต สุสีลา โหถ ภิกฺขโว สุสมาหิตสงฺกปฺปา สจิตฺตมนุรกฺขถ ฯ โย อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อปฺปมตฺโต วิหริสฺสติ ๑ ปหาย ชาติสํสารํ ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสตีติ ฯ ตติยภาณวารํ ฯ ๒

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

มหิทฺธิโก มหานุภาโวติ อิชฺฌนสฺส มหนฺตตาย มหิทฺธิโก อนุภวิตพฺพสฺส มหนฺตตาย มหานุภาโว. ปริตฺตาติ ทุพฺพลา. อปฺปมาณาติ พลวา. โส อิมํ ปฐวึ กมฺเปตีติ โส อิทฺธึ นิพฺพตฺเตตฺวา สํเวเชนฺโต วา มหาโมคฺคลฺลาโน วิย, วีมํสนฺโต วา มหานาคตฺเถรสฺส ภาคิเนยฺโย สํฆรกฺขิตสามเณโร วิย ปฐวึ กมฺเปติ. โส กิรายสฺมา ขุรคฺเคเยว อรหตฺตํ ปตฺโต ๕- จินฺเตสิ "อตฺถิ นุโข เกนจิ ภิกฺขุนา ๖- ปพฺพชิตทิวเสเยว อรหตฺตํ ปตฺวา เวชยนฺโต ปาสาโท กมฺปิตปุพฺโพ"ติ. ตโต "นตฺถิ โกจี"ติ ญตฺวา "อหํ กมฺเปสฺสามี"ติ อภิญฺญาพเลน เวชยนฺตมตฺถเก ฐตฺวา ปาเทน ปหริตฺวา กมฺเปตุํ นาสกฺขิ. อถ นํ สกฺกสฺส นาฏกิตฺถิโย อาหํสุ "ปุตฺต สํฆรกฺขิต ตฺวํ ปูติคนฺเธเนว สีเสน เวชยนฺตํ กมฺเปตุํ อิจฺฉสิ, สุปติฏฺฐิโตกาโส ๗- ตาต ปาสาโท, กถํ กมฺเปตุํ สกฺขิสฺสสี"ติ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

สามเณโร "อิมา เทวตา มยา สทฺธึ เกฬึ กโรนฺติ, อหํ โข ปน อาจริยํ นาลตฺถํ, กหํ นุ โข เม อาจริโย สามุทฺทิกมหานาคตฺเถโร"ติ อาวชฺเชนฺโต มหาสมุทฺเท อุทกเลณํ มาเปตฺวา ทิวาวิหารํ นิสินฺโนติ ญตฺวา ตตฺถ คนฺตฺวา เถรํ วนฺทิตฺวา อฏฺฐาสิ. ตโต นํ เถโร "กินฺตาต สํฆรกฺขิต

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๔ ม. พหุลภาเวน ๕ ฉ.ม. อิ. ปตฺวา ๖ ฉ.ม.,อิ. โกจิ ภิกฺขุ, เยน

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๗ ฉ.ม., อิ. สุปติฏฺฐิโต อสิกฺขิตฺวาว ยุทฺธํ ปวิฏฺโฐสี"ติ วตฺวา "นาสกฺขิ ตาต เวชยนฺตํ กมฺเปตุนฺ"ติ ปุจฺฉิ. อาจริยํ ภนฺเต นาลตฺถนฺติ. อถ นํ เถโร "ตาต ตุมฺหาทิเส อกมฺเปนฺเต โก อญฺโญ กมฺเปสฺสติ, ทิฏฺฐปุพฺพนฺเต ตาต อุทกปิฏฺเฐ โคมยปิณฺฑํ ปลฺลวตนฺติ ๑- วตฺวา ตาต กปลฺลปูวํ ๒- ปจนฺตา อนฺเต ๓- น ๓- ปริจฺฉินฺทนฺติ, อิมินา โอปมฺเมน ชานาหี"ติ อาห. โส "วฏฺฏิสฺสติ ภนฺเต เอตฺตเกนา"ติ วตฺวา ปาสาเทน ปติฏฺฐิโตกาสํ อุทกํ โหตูติ อธิฏฺฐาย เวชยนฺตาภิมุโข อคมาสิ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

เทวธีตโร ตํ ทิสฺวา "เอกวารํ ลชฺชิตฺวา คโต, ปุนปิ สามเณโร เอติ, ปุนปิ เอตี"ติ วทึสุ. สกฺโก เทวราชา "มา มยฺหํ ปุตฺเตน สทฺธึ กถยิตฺถ, อิทานิ เตน อาจริโย ลทฺโธ, ขเณน ปาสาทํ กมฺเปสฺสตี"ติ อาห. สามเณโร ๔- ปาทงฺคุฏฺเฐน ปาสาทถูปิกมฺปหริ. ปาสาโท จตูหิ ทิสาหิ โอนมติ. เทวตา "เทหิ ตาต ปาสาทสฺส ปติฏฺฐาตุํ, เทหิ ตาต ปาสาทสฺส ปติฏฺฐาตุนฺ"ติ วิรวึสุ. สามเณโร ปาสาทํ ยถาฐาเน ฐเปตฺวา ปาสาทมตฺถเก ฐตฺวา อุทานํ อุทาเนสิ:-

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อชฺเชวาหํ ปพฺพชิโต อชฺชปตฺตาสวกฺขยํ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อชฺช กมฺเปมิ ปาสาทํ อโห พุทฺธสฺสุฬารตา.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อชฺเชวาหํ ปพฺพชิโต อชฺช ปตฺตาสวกฺขยํ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อชฺช กมฺเปมิ ปาสาทํ อโห ธมฺมสฺสุฬารตา.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อชฺเชวาหํ ปพฺพชิโต อชฺช ปตฺตาสวกฺขยํ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อชฺช กมฺเปมิ ปพฺพชิโต อโห สํฆสฺสุฬารตาติ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อิโต ปเรสุ ฉสุ ปฐวีกมฺเปสุ ยํ วตฺตพฺพํ, ตํ มหาปทาเน วุตฺตเมว.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๖๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”