บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๑๖] ธมฺมตา เอสา ภิกฺขเว ยทา โพธิสตฺโต มาตุ กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต โหติ น โพธิสตฺตมาตุ ปุริเสสุ มานสํ อุปฺปชฺชติ กามคุณูปสํหิตํ อนติกฺกมนิยา ว ๔ โพธิสตฺตมาตา โหติ เกนจิ ปุริเสน รตฺตจิตฺเตน ฯ อยเมตฺถ ธมฺมตา ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๑๖] อิโต โส ภิกฺขเวติ กา ๕- อนุสนฺธิ? อิทญฺหิ สุตฺตํ "ตถาคตสฺเสเวสา ๕- ภิกฺขเว ธมฺมธาตุ สุปฏิวิทฺธา"ติ จ "เทวตาปิ ตถาคตสฺส เอตมตฺถํ อาโรเจสุนฺ"ติ จ อิเมหิ ทฺวีหิ ปเทหิ อารทฺธนฺติ. ๖- ตตฺถ เทวตาอาโรจนปทํ สุตฺตนฺตปริโยสาเน เทวจาริกาย โกลาหลํ ทสฺเสนฺโต วิจาเรสฺสติ. ธมฺมธาตุปทานุสนฺธิวเสน ปน อยํ เทสนา อารทฺธา. ตตฺถ ขตฺติโย ชาติยาติอาทีนิ เอกาทส ปทานิ นิทานกณฺเฑ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ.

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๑๗] ธมฺมตา เอสา ภิกฺขเว ยทา โพธิสตฺโต มาตุ กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต โหติ ลาภินี โพธิสตฺตมาตา โหติ ปญฺจนฺนํ กามคุณานํ ฯ สา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคิภูตา ปริจาเรติ ฯ อยเมตฺถ ธมฺมตา ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๑๗] อถโข ภิกฺขเว วิปสฺสี โพธิสตฺโตติอาทีสุ ปน วิปสฺสีติ. ตสฺส นามํ, ตํ จ โข วิวิเธ อตฺเถ ปสฺสนกุสลตาย ลทฺธํ. โพธิสตฺโตติ ปณฺฑิตสตฺโต พุชฺฌนกสตฺโต. โพธิสงฺขาเตสุ วา จตูสุ มคฺเคสุ สตฺโต อาสตฺโต ลคฺคมานโสติ โพธิสตฺโต. สโต สมฺปชาโนติ เอตฺถ สโตติ สติเยว.

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๑๘] ธมฺมตา เอสา ภิกฺขเว ยทา โพธิสตฺโต มาตุ กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต โหติ น โพธิสตฺตมาตุ โกจิเทว อาพาโธ อุปฺปชฺชติ สุขินี โพธิสตฺตมาตา โหติ อกิลนฺตกายา โพธิสตฺตญฺจ โพธิสตฺตมาตา ติโรกุจฺฉิคตํ ปสฺสติ สพฺพงฺคปจฺจงฺคํ ๑ อหีนินฺทฺริยํ ฯ เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว มณิเวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน สพฺพาการสมฺปนฺโน ตตฺรสฺส สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตกํ ๒ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา ตเมนํ จกฺขุมา ปุริโส หตฺเถสุ กริตฺวา ปจฺจเวกฺเขยฺย อยํ โข มณิเวฬุริโย สุโภ ชาติมา อฏฺฐํโส สุปริกมฺมกโต อจฺโฉ วิปฺปสนฺโน สพฺพาการสมฺปนฺโน ตตฺรสฺส ๓ สุตฺตํ อาวุตํ นีลํ วา ปีตํ วา โลหิตกํ วา โอทาตํ วา ปณฺฑุสุตฺตํ วา เอวเมว โข ภิกฺขเว ยทา โพธิสตฺโต มาตุ กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต โหติ น โพธิสตฺตมาตุ โกจิเทว อาพาโธ อุปฺปชฺชติ สุขินี โพธิสตฺตมาตา โหติ อกิลนฺตกายา โพธิสตฺตญฺจ โพธิสตฺตมาตา ติโรกุจฺฉิคตํ ปสฺสติ สพฺพงฺคปจฺจงฺคํ ๑ อหีนินฺทฺริยํ ฯ อยเมตฺถ ธมฺมตา ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๑๘] ตตฺถ กุจฺฉึ โอกฺกมตีติ เอตฺถ กุจฺฉึ โอกฺกนฺโต โหตีติ อยมตฺโถ. โอกฺกนฺเต หิ ตสฺมึ เอวํ โหติ, น โอกฺกมมาเน. อปฺปมาโณติ วุฑฺฒิปฺปมาโณ, วิปุโลติ อตฺโถ. อุฬาโรติ ตสฺเสว เววจนํ. อุฬารานิ อุฬารานิ ขาทนียานิ ขาทนฺตีติ ๔- อาทีสุ หิ มธุรํ อุฬารนฺติ วุตฺตํ. อุฬาราย ขลุ ภวํ วจฺฉายโน สมณํ โคตมํ ปสํสาย ปสํสตีติ ๕- อาทีสุ เสฏฺฐํ อุฬารนฺติ วุตฺตํ. อิธ ปน วิปุลํ อธิปฺเปตํ. เทวานํ เทวานุภาวนฺติ เอตฺถ เทวานํ อยมานุภาโว นิวตฺถวตฺถสฺส ปภา ทฺวาทส โยชนานิ ผรติ, ตถา สรีรสฺส, ตถา อลงฺการสฺส, ตถา วิมานสฺส, ตํ อติกฺกมิตฺวาติ อตฺโถ.

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๑๙] ธมฺมตา เอสา ภิกฺขเว สตฺตาหชาเต โพธิสตฺเต โพธิสตฺตมาตา กาลํ กโรติ ตุสิตํ กายํ อุปปชฺชติ ฯ อยเมตฺถ ธมฺมตา ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๑๙] จตฺตาโร นํ เทวปุตฺตา จตุทฺทิสํ รกฺขาย อุปคจฺฉนฺตีติ เอตฺถ จตฺตาโรติ จตุนฺนํ มหาราชานํ วเสน วุตฺตํ, ทสสหสฺสจกฺกวาเฬสุ ปน จตฺตาโร จตฺตาโร กตฺวา จตฺตาฬีสสหสฺสานิ โหนฺติ. ตตฺถ อิมสฺมึ จกฺกวาเฬ มหาราชาโน ขคฺคหตฺถา โพธิสตฺตสฺส อารกฺขนตฺถาย อุปคนฺตฺวา สิริคพฺภํ ปวิสิตฺวา อิตเร คพฺภทฺวารโต ปฏฺฐาย อวรุทฺธเก ปํสุปิสาจกาทิยกฺขคเณ ปฏิกฺกมาเปตฺวา ยาว จกฺกวาฬา อารกฺขํ คณฺหึสุ.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มหาปทานสูตร”