๖. มหาโควินทสูตร

บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[209] Evamme sutaṃ . ekaṃ samayaṃ bhagavatā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate . athakho pañcasikho gandhabbaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi . ekamantaṃ ṭhito kho pañcasikho gandhabbaputto bhagavantaṃ etadavoca yaṃ [1]- me bhante devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ ārocemetaṃ [3]- bhagavatoti. Ārocehi me tvaṃ pañcasikhāti bhagavā avoca. {209.1} Purimāni bhante divasāni purimatarāni tadahuposathe paṇṇarase pavāraṇāya puṇṇamāya rattiyā kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti puratthimāya disāya dhataraṭṭho mahārājā pacchābhimukho nisinno hoti devehi purakkhatvā dakkhiṇāya disāya virūḷhako mahārājā uttarābhimukho nisinno hoti devehi purakkhatvā pacchimāya disāya virūpakkho mahārājā puratthābhimukho nisinno hoti devehi purakkhatvā uttarāya disāya vessavaṇona mahārājā dakkhiṇābhimukho nisinno hoti devehi purakkhatvā yadā [5]- bhante kevalakappā ca Devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti idaṃ nesaṃ hoti āsanasmiṃ atha pacchā amhākaṃ āsanaṃ hoti ye te bhante devā bhagavati brahmacariyaṃ caritvā adhunūpapannā tāvatiṃsakāyaṃ te aññe deve atirocanti vaṇṇena ceva yasasā ca tena sudaṃ bhante devā tāvatiṃsā attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā dibbā vata bho kāyā paripūrenti hāyanti asurakāyāti athakho bhante sakko devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

๖. มหาโควินฺทสุตต

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๒๙๓] เอวมฺเม สุตนฺติ มหาโควินฺทสุตฺตํ. ตตฺรายํ อนุตฺตานปทวณฺณนา:- ปญฺจสิโขติ ปญฺจจุโฬ ปญฺจกุณฺฑลิโก. โส กิร มนุสฺสปเถ ปุญฺญกมฺมกรณกาเล ทหโร ปญฺจจุฬกทารกกาเล วจฺฉปาลกเชฏฺฐโก หุตฺวา อญฺเญปิ ทารเก คเหตฺวา พหิคาเม จตุมคฺคฏฺฐาเนสุ สาลํ กโรนฺโต โปกฺขรณึ ขณนฺโต เสตุํ พนฺธนฺโต วิสมํ มคฺคํ สมํ กโรนฺโต ยานานํ อกฺขปฏิฆาตนรุกฺเข หรนฺโตติ เอวรูปานิ ปุญฺญานิ กโรนฺโต วิจริตฺวา ทหโรว กาลมกาสิ. ตสฺส โส อตฺตภาโว อิฏฺโฐ กนฺโต มนาโป อโหสิ. โส กาลํ กตฺวา จาตุมฺมหาราชิกเทวโลเก นวุติวสฺสสตสหสฺสปฺปมาณํ อายุํ คเหตฺวา นิพฺพตฺติ. ตสฺส ติคาวุตปฺปมาโณ สุวณฺณกฺขนฺธสทิโส อตฺตภาโว อโหสิ. โส สกฏสฏฺฐิมตฺตํ ๑- อาภรณํ ปสาเธตฺวา นวกุมฺภมตฺเต คนฺเธ วิลิมฺปิตฺวา ทิพฺพรตฺตวตฺถธโร รตฺตสุวณฺณกณฺณิกํ ปิลนฺธิตฺวา ปญฺจหิ กุณฺฑลเกหิ ปิฏฺฐิยํ วตฺตมาเนหิ ปญฺจจุฬกทารกปริหาเรเนว วิจรติ. เตน ตํ "ปญฺจสิโข"เตฺวว สญฺชานนฺติ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อภิกฺกนฺตาย รตฺติยาติ อภิกฺกนฺตาย ขีณาย รตฺติยา, เอกํ โกฏฺฐาสํ อตีตายาติ อตฺโถ. อภิกฺกนฺตวณฺโณติ อติอิฏฺฐกนฺตมนาปวณฺโณ. ปกติยาปิ เหส กนฺตวณฺโณ, อลงฺกริตฺวา อาคตตฺตา ปน อภิกฺกนฺตวณฺโณ อโหสิ. เกวลกปฺปนฺติ อนวเสสํ สมนฺตโต. อนวเสสฏฺโฐ เอตฺถ เกวลสทฺโท, เกวปริปุณฺณนฺติ เอตฺถ วิย. สมนฺตฏฺโฐ ๒- กปฺปสทฺโท, เกวลกปฺปํ เชตวนนฺติ อาทีสุ วิย. โอภาเสตฺวาติ อาภาย ผริตฺวา, จนฺทิมา วิย สุริโย วิย จ เอโกภาสํ เอกปชฺโชตํ กริตฺวาติ อตฺโถ.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

เทวสภาวณฺณนา

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

[๒๙๔] สุธมฺมายํ สภายนฺติ สุธมฺมาย นาม อิตฺถิยา รตนมตฺต- กณฺณิกรุกฺขนิสฺสนฺเทน นิพฺพตฺตสภายํ. ตสฺสา กิร ผลิกมยา ภูมิ, มณิมยา

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ธตรฏฺโฐติ อาทีสุ ธตรฏฺโฐ คนฺธพฺพราชา คนฺธพฺพเทวตานํ โกฏิสตสหสฺเสน ปริวุโต โกฏิสตสหสฺสสุวณฺณมยานิ มหาผลกานิ ๑- จ สุวณฺณสตฺติโย จ คาหาเปตฺวา ปุรตฺถิมาย ทิสาย ปจฺฉิมาภิมุโข ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวตา ปุรโต กตฺวา นิสินฺโน.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

วิรุฬฺหโก กุมฺภณฺฑราชา กุมฺภณฺฑเทวตานํ โกฏิสตสหสฺเสน ปริวุโต โกฏิสตสหสฺสรชตมยานิ มหาผลกานิ จ สุวณฺณสตฺติโย จ คาหาเปตฺวา ทกฺขิณาย ทิสาย อุตฺตราภิมุโข ทฺวีสุ เทวโลเกสุ เทวตา ปุรโต กตฺวา นิสินฺโน.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๐๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาโควินทสูตร”