บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[174] Puna caparaṃ ānanda rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo . seyyathāpi ānanda pitā puttānaṃ piyo hoti manāpo evameva kho ānanda rājā mahāsudassano brāhmaṇagahapatikānaṃ piyo ahosi manāpo . Rañño pana ānanda mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā . seyyathāpi ānanda pitu puttā piyā honti manāpā evameva kho ānanda raññopi mahāsudassanassa brāhmaṇagahapatikā piyā ahesuṃ manāpā. {174.1} Bhūtapubbaṃ ānanda rājā mahāsudassano caturaṅginiyā senāya uyyānabhūmiṃ niyyāsi . athakho ānanda brāhmaṇagahapatikā rājānaṃ mahāsudassanaṃ upasaṅkamitvā evamāhaṃsu ataramāno deva yāhi yathā taṃ mayaṃ cirataraṃ passeyyāmāti. Rājāpi ānanda mahāsudassano sārathi āmantesi ataramāno sārathi rathaṃ pesehi yathā ahaṃ brāhmaṇagahapatike cirataraṃ passeyyanti . rājā ānanda mahāsudassano imāya catutthāya iddhiyā samannāgato ahosi . rājā ānanda mahāsudassano Imāhi catūhi iddhīhi samannāgato ahosi.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๗ ฉ.ม., อิ. เวปุลฺลปพฺพตโต อากาสํ อาโรปิตสฺส รตฺติภาเค สมนฺตา โยชนปฺปมาณํ โอกาสํ อาภา ผรติ, ยาย สพฺโพ โส โอกาโส อรุณุคฺคมนเวลาย วิย สญฺชาตาโลโก โหติ. ตโต กสกา กสิกมฺมํ วาณิชา อาปณุคฺฆาตนํ เต เต สิปฺปิโน ตนฺตํ กมฺมนฺตํ ปโยเชนฺติ "ทิวา"ติ มญฺญมานา. มหาสุทสฺสนสฺสาปิ สพฺพนฺตํ ตเถว อโหสิ. เตน วุตฺตํ "ปุน จปรํ อานนฺท ฯเปฯ มณิรตนํ ปาตุรโหสี"ติ.
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[175] Athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi yannūnāhaṃ imāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo māpeyyanti . māpesi kho ānanda rājā mahāsudassano tāsu tālantarikāsu dhanusate dhanusate pokkharaṇiyo . tā kho panānanda pokkharaṇiyo catunnaṃ vaṇṇānaṃ iṭṭhakāhi citā ahesuṃ ekā iṭṭhakā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā ekā veḷuriyamayā ekā phalikamayā. {175.1} Tāsu kho panānanda pokkharaṇīsu cattāri sopāṇāni ahesuṃ catunnaṃ vaṇṇānaṃ ekaṃ sopāṇaṃ sovaṇṇamayaṃ ekaṃ rūpiyamayaṃ ekaṃ veḷuriyamayaṃ ekaṃ phalikamayaṃ . sovaṇṇamayassa sopāṇassa sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā suciyo ca uṇhīsañca . rūpiyamayassa sopāṇassa rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā suciyo ca uṇhīsañca . veḷuriyamayassa sopāṇassa veḷuriyamayā thambhā ahesuṃ phalikamayā suciyo ca uṇhīsañca . Phalikamayassa sopāṇassa phalikamayā thambhā ahesuṃ veḷuriyamayā suciyo ca uṇhīsañca . tā kho panānanda pokkharaṇiyo dvīhi vedikāhi parikkhittā ahesuṃ ekā vedikā sovaṇṇamayā ekā rūpiyamayā . sovaṇṇamayāya vedikāya sovaṇṇamayā thambhā ahesuṃ rūpiyamayā suciyo ca uṇhīsañca . rūpiyamayāya vedikāya rūpiyamayā thambhā ahesuṃ sovaṇṇamayā suciyo ca uṇhīsañca . athakho Ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi yannūnāhaṃ imāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ ropāpeyyaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭṭanti . ropāpesi kho ānanda rājā mahāsudassano tāsu pokkharaṇīsu evarūpaṃ mālaṃ uppalaṃ padumaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ sabbotukaṃ sabbajanassa anāvaṭṭaṃ . Athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi yannūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise ṭhapeyyaṃ ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpessantīti . ṭhapesi kho ānanda rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre nhāpake purise ye āgatāgataṃ janaṃ nhāpesuṃ . {175.2} Athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi yannūnāhaṃ imāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ paṭṭhapeyyaṃ annaṃ annatthikassa pānaṃ pānatthikassa vatthaṃ vatthatthikassa yānaṃ yānatthikassa sayanaṃ sayanatthikassa itthiṃ itthitthikassa hiraññaṃ hiraññatthikassa suvaṇṇaṃ suvaṇṇatthikassāti . paṭṭhapesi kho ānanda rājā mahāsudassano tāsaṃ pokkharaṇīnaṃ tīre evarūpaṃ dānaṃ annaṃ annatthikassa pānaṃ pānatthikassa vatthaṃ vatthatthikassa yānaṃ yānatthikassa sayanaṃ sayanatthikassa itthiṃ itthitthikassa hiraññaṃ hiraññatthikassa suvaṇṇaṃ suvaṇṇatthikassāti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อิตฺถีรตนวณฺณนา
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๔๙] เอวํ ปาตุภูตมณิรตนสฺส ปน จกฺกวตฺติโน วิสยสุขวิเสสสฺส วิเสสการณํ อิตฺถีรตนํ ปาตุภวติ. มทฺทราชกุลโต ตํ ๑- หิสฺส อคฺคมเหสึ อาเนนฺติ, อุตฺตรกุรุโต วา ปุญฺญานุภาเวน สยํ อาคจฺฉติ. อวเสสา ปนสฺสา สมฺปตฺติ "ปุน จปรํ อานนฺท รญฺโญ มหาสุทสฺสนสฺส อิตฺถีรตนํ ปาตุรโหสิ, อภิรูปา ทสฺสนียา"ติ อาทินา นเยน ปาลิยํเยว อาคตา.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตตฺถ สณฺฐานปาริปูริยา อธิกํ รูปมสฺสาติ อภิรูปา. ทิสฺสมานา จ ๒- จกฺขูนิ มิลายติ, ๓- ตสฺมา อญฺญกิจฺจวิกฺเขปํ หิตฺวาปิ ทฏฺฐพฺพาติ ทสฺสนียา. ทิสฺสมานาว โสมนสฺสวเสน จิตฺตํ ปสาเทตีติ ปาสาทิกา. ปรมายาติ เอวํ ปสาทาวหตฺตา อุตฺตมาย. วณฺณโปกฺขรตายาติ วณฺณสุนฺทรตาย. สมนฺนาคตาติ อุเปตา. อภิรูปา วา ยสฺมา นาติทีฆา นาติรสฺสา. ทสฺสนียา ยสฺมา นาติกีสา นาติถูลา. ปาสาทิกา ยสฺมา นาติกาฬิกา นาจฺโจทาตา. ปรมาย วณฺณโปกฺขรตาย สมนฺนาคตา ยสฺมา อติกฺกนฺตา ๔- มานุสิวณฺณํ อปฺปตฺตา ทิพฺพวณฺณํ. มนุสฺสานญฺหิ วณฺณาภา พหิ น นิจฺฉรติ. เทวานํ ปน อติทูรมฺปิ นิจฺฉรติ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตสฺสา ปน ทฺวาทสหตฺถปฺปมาณํ ปเทสํ สรีราภา โอภาเสติ. นาติทีฆาทีสุ จสฺสา ปฐมยุคเลน อาโรหสมฺปตฺติ, ทุติยยุคเลน ปริณาหสมฺปตฺติ, ตติยยุคเลน วณฺณสมฺปตฺติ วุตฺตา. ฉหิ วาปิ เอเตหิ กายวิปตฺติยาภาโว. อติกฺกนฺตา มานุสิวณฺณนฺติ อิมินา กายสมฺปตฺติ วุตฺตา. ตูลปิจุโน วา กปฺปาสปิจุโน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
เอวรูปสมฺผสฺสคนฺธสมฺปตฺติยุตฺตาย ปนสฺสา สรีรสมฺปตฺติยา อนุรูปํ อาจารํ ทสฺเสตุํ ตํ โข ปนาติ อาทิ วุตฺตํ. ตตฺถ ราชานํ ทิสฺวา นิสินฺนาสนโต อคฺคิทฑฺฒา วิย ปฐมเมว อุฏฺฐาตีติ ปุพฺพุฏฺฐายินี. ตสฺมึ นิสินฺเน ตสฺส ตาลปณฺณวีชนาทิกิจฺจํ ๕- กตฺวา ปจฺฉา นิปตติ นิสีทตีติ ปจฺฉานิปาตินี. กึ กโรมิ เต เทวาติ วาจาย กึการํ ปฏิสฺสาเวตีติ กึการปฏิสฺสาวินี. รญฺโญ มนาปเมว จรติ กโรตีติ มนาปจารินี. ยํ รญฺโญ ปิยํ, ตเทว วทตีติ ปิยวาทินี.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อิทานิ "สฺวาสฺสา อาจาโร ตาว ๖- วิสุทฺธิยาว, ๖- น สาเถยฺเยนา"ติ ทสฺเสตุํ ตํ โข ปนาติ อาทิมาห. ตตฺถ โน อติจารีติ ๗- น อติกฺกมิตฺวา จริ, ฐเปตฺวา ราชานํ อญฺญํ ปุริสํ จิตฺเตนปิ น ปฏฺเฐตีติ ๘- วุตฺตํ โหติ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
ตตฺถ เย ตสฺสา อาทิมฺหิ "อภิรูปา"ติ อาทโย อนฺเต จ "ปุพฺพุฏฺฐายินี"ติ อาทโย วุตฺตา, เต ปกติคุณาเอว. "อติกฺกนฺตา มานุสิวณฺณนฺ"ติ อาทโย ปน จกฺกวตฺติโน ปุญฺญํ อุปนิสฺสาย จกฺกรตนปาตุภาวโต ปฏฺฐาย ปุริมกมฺมานุภาเวน นิพฺพตฺตาติ เวทิตพฺพา. อภิรูปตาทิกาปิ วา จกฺกรตนปาตุภาวโต ปฏฺฐาย สพฺพาการปริปูรา ชาตา. เตนาห "เอวรูปํ อิตฺถีรตนํ ปาตุรโหสี"ติ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
คหปติรตนวณฺณนา
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๕๐] เอวํ ปาตุภูตอิตฺถีรตนสฺส ปน รญฺโญ จกฺกวตฺติสฺส ธนกรณียานํ กิจฺจานํ ยถาสุขํ ปวตฺตนตฺถํ คหปติรตนํ ปาตุภวติ. โส ปกติยาว
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๓ ฉ.ม., อิ. สีตานิ น ทิสฺสติ ๔ ฉ.ม., อิ. วิกสิตสฺเสว
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๕ ฉ,ม., อิ. ตาลวณฺเฏน พีชนาทิกิจฺจํ ๖-๖ ฉ.ม. ภาววิสุทฺธิยาว