บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[181] Rañño ānanda mahāsudassanassa caturāsītinagarasahassāni ahesuṃ kusāvatīrājadhānīpamukhāni caturāsītipāsādasahassāni ahesuṃ dhammapāsādapamukhāni caturāsītikūṭāgārasahassāni ahesuṃ mahāviyūhakūṭāgārapamukhāni caturāsītipallaṅkasahassāni ahesuṃ sovaṇṇamayāni rūpiyamayāni dantamayāni masāragallamayāni goṇakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakupadhānāni caturāsītināgasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni uposathanāgarājapamukhāni caturāsītiassasahassāni ahesuṃ sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni valāhakaassarājapamukhāni caturāsītirathasahassāni ahesuṃ sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālapaṭicchannāni vejayantarathapamukhāni caturāsītimaṇisahassāni ahesuṃ maṇiratanapamukhāni caturāsītiitthīsahassāni ahesuṃ subhaddādevīpamukhāni caturāsītigahapatisahassāni ahesuṃ gahapatiratanapamukhāni caturāsītikhattiyasahassāni ahesuṃ anuyantāni pariṇāyakaratanapamukhāni caturāsītidhenusahassāni ahesuṃ duhasandanāni kaṃsūpadhāraṇāni caturāsītivatthakoṭisahassāni ahesuṃ khomasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ Kambalasukhumānaṃ . rañño ānanda mahāsudassanassa caturāsītithālipākasahassāni ahesuṃ sāyaṃ pātaṃ bhattābhihāro abhiharayittha.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
เถโร อนฺโตคามโต อาคนฺตฺวา ปณฺณสาลํ ปวิสิตฺวา กฏฺฐตฺถเร นิสีทิ. อุปาสโกปิ อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา สมีเป นิสินฺโน "ผาสุกา ภนฺเต ปณฺณสาลา"ติ ปุจฺฉิ. ผาสุกา ภทฺทมุข ปพฺพชิตสารุปฺปาติ. วสิสฺสถ ภนฺเต อิธาติ. อาม อุปาสกาติ. โส อธิวาสนากาเรน วสิสฺสตีติ ญตฺวา นิพทฺธํ มยฺหํ ฆรทฺวารํ อาคนฺตพฺพนฺติ ปฏิชานาเปตฺวา "เอกํ เม ภนฺเต วรํ เทถา"ติ อาห. อติกฺกนฺตวรา อุปาสก ปพฺพชิตาติ. ภนฺเต ยญฺจ กปฺปติ, ยญฺจ อนวชฺชนฺติ. วเทหิ อุปาสกาติ. ภนฺเต นิพทฺธวสนฏฺฐาเน นาม มนุสฺสา มงฺคเล วา อมงฺคเล วา อาคมนํ อิจฺฉนฺติ, อนาคจฺฉนฺตสฺส กุชฺฌนฺติ. ตสฺมา อญฺญํ นิมนฺติตฏฺฐานํ คนฺตฺวาปิ มยฺหํ ฆรํ ปวิสิตฺวาว ภตฺตกิจฺจํ นิฏฺฐเปตพฺพนฺติ. ๒- เถโร อธิวาเสสิ.
บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ
[182] Tena kho panānanda samayena rañño mahāsudassanassa caturāsītināgasahasasāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti . athakho ānanda rañño mahāsudassanassa etadahosi imāni kho me caturāsītināgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti yannūna vassasatassa vassasatassa accayena dvecattāḷīsaṃ dvecattāḷīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgaccheyyunti . athakho ānanda rājā mahāsudassano pariṇāyakaratanaṃ āmantesi imāni kho me samma pariṇāyakaratana caturāsītināgasahassāni sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhānaṃ āgacchanti tenahi samma pariṇāyakaratana vassasatassa vassasatassa accayena dvecattāḷīsaṃ dvecattāḷīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgacchantūti . evaṃ devāti [3]- ānanda pariṇāyakaratanaṃ rañño mahāsudassanassa paccassosi . athakho ānanda rañño mahāsudassanassa aparena samayena vassasatassa vassasatassa accayena dvecattāḷīsaṃ dvecattāḷīsaṃ nāgasahassāni sakiṃ sakiṃ upaṭṭhānaṃ āgamiṃsu. {182.1} Athakho ānanda subhaddāya deviyā bahunnaṃ vassānaṃ bahunnaṃ vassasatānaṃ bahunnaṃ vassasahassānaṃ accayena etadahosi ciraṃ diṭṭho kho me rājā mahāsudassano yannūnāhaṃ rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkameyyanti . athakho ānanda subhaddā Devī itthāgāraṃ āmantesi ettha tumhe sīsanhāyatha pītāni vatthāni pārupatha ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkameyyāmāti . evaṃ ayyeti kho ānanda itthāgāraṃ subhaddāya deviyā paṭissuṇitvā sīsanhāyitvā pītāni vatthāni pārupitvā yena subhaddā devī tenupasaṅkami. {182.2} Athakho ānanda subhaddā devī pariṇāyakaratanaṃ āmantesi kappehi samma pariṇāyakaratana caturaṅginiṃ senaṃ ciraṃ diṭṭho no rājā mahāsudassano rājānaṃ mahāsudassanaṃ dassanāya upasaṅkameyyāmāti . Evaṃ devīti kho ānanda pariṇāyakaratanaṃ subhaddāya deviyā paṭissuṇitvā caturaṅginiṃ senaṃ kappāpetvā subhaddāya deviyā paṭivedesi kappitā kho te devi caturaṅginī senā yassadāni kālaṃ maññasīti . Athakho ānanda subhaddā devī caturaṅginiyā senāya saddhiṃ itthāgārena yena dhammo pāsādo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā dhammaṃ pāsādaṃ abhiruhitvā yena mahāviyūhaṃ kūṭāgāraṃ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mahāviyūhassa kūṭāgārassa dvārabāhaṃ ālambitvā aṭṭhāsi. {182.3} Athakho ānanda rājā mahāsudassano saddaṃ sutvā kinnu kho so mahato viya janakāyassa saddoti mahāviyūhā kūṭāgārā nikkhamanto addasa subhaddaṃ dveiṃ dvārabāhaṃ ālambitvā ṭhitaṃ disvā subhaddaṃ deviṃ etadavoca ettheva devi tiṭṭha mā pāvisīti. Athakho ānanda rājā mahāsudassano Aññataraṃ purisaṃ āmantesi ehi tvaṃ ambho purisa mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapehīti . evaṃ devāti kho ānanda so puriso rañño mahāsudassanassa paṭissutvā mahāviyūhā kūṭāgārā sovaṇṇamayaṃ pallaṅkaṃ nīharitvā sabbasovaṇṇamaye tālavane paññapesi . Athakho ānanda rājā mahāsudassano dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pādena pādaṃ accādhāya sato sampajāno.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
โส ปน สาลาย ๓- กฏสารกํ ๓- ปตฺถริตฺวา มญฺจปีฐํ ปญฺญเปสิ, อปสฺเสนํ นิกฺขิปิ, ปาทกฐลิกํ ฐเปสิ, โปกฺขรณึ ขณิ, จงฺกมํ กตฺวา วาลิกํ โอกิริ, มิเค อาคนฺตฺวา ภิตฺตึ ฆํสิตฺวา มตฺติกํ ปาเตนฺเต ทิสฺวา กณฺฏกวตึ ปริกฺขิปิ. โปกฺขรณึ โอตริตฺวา อุทกํ อาลุลิกํ กโรนฺเต ทิสฺวา อนฺโต ปาสาเณหิ
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๓-๓ ฉ.ม., อิ. ปณฺณสาลาย กฏสาฏกํ จินิตฺวา พหิ กณฺฏกวตึ ปริกฺขิปิตฺวา อนฺโตวติปริยนฺเต ตาลปนฺติโย โรเปสิ, ๑- มหาจงฺกเม สมฺมฏฺฐฏฺฐานํ อาลุเลนฺเต ทิสฺวา จงฺกมํปิ วติยา ปริกฺขิปิตฺวา อนฺโตวติปริยนฺเต ตาลปนฺติโย ๒- โรเปสิ. เอวํ อาวาสํ นิฏฺฐเปตฺวา เถรสฺส ติจีวรํ ปิณฺฑปาตํ โอสธํ ปริโภคภาชนํ อารกณฺฑกํ ปิปฺผลิกํ นขจฺเฉทนํ สูจึ กตฺตรยฏฺฐึ อุปาหนํ อุทกตุมฺพํ ฉตฺตํ ทีปกปลฺลกํ มลหรณึ ปตฺตํ ถาลกํ ปริสฺสาวนํ ธมฺมกรกํ ยํ วา ปนญฺญํปิ ปพฺพชิตานํ ปริโภคชาตํ สพฺพํ อทาสิ. เถรสฺส โพธิสตฺเตน อทินฺนปริกฺขาโร นาม น โหติ. ๓- โส สีลานิ รกฺขนฺโต อุโปสถํ กโรนฺโต ยาวชีวํ เถรํ อุปฏฺฐหิ. เถโร ตตฺเถว วสนฺโต อรหตฺตํ ปตฺวา ปรินิพฺพายิ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
โพธิสตฺโตปิ ยาวตายุกํ ปุญฺญํ กตฺวา เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา ตโต จุโต มนุสฺสโลกํ อาคจฺฉนฺโต กุสาวติยา ราชธานิยา นิพฺพตฺติตฺวา มหาสุทสฺสโน ราชา อโหสิ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
เอวํ นาติมหนฺตํปิ ปุญฺญํ ๔- เต สาสเน กตํ ๔-
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
มหาวิปากํ โหตีติ กตฺตพฺพํ ตํ วิภาวินา.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
มหาวิยูหนฺติ รชตมยํ มหากูฏาคารํ. ตตฺถ วสิตุกาโม หุตฺวา อคมาสิ, เอตฺตาวตา กามวิตกฺกาติ กามวิตกฺก ตยา เอตฺตาวตา นิวตฺติตพฺพํ, อิโต ปรํ ตุยฺหํ อภูมิ, อิทํ ฌานาคารํ นาม, นยิทํ ตยา สทฺธึ วสนฏฺฐานนฺติ เอวํ ตโย วิตกฺเก กูฏาคารทฺวาเรเยว วิกฺขมฺเภสิ. ๕-
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๖๑] ปฐมํ ฌานนฺติ อาทีสุ วิสุํ กสิณปริกมฺมกิจฺจํ นาม นตฺถิ. นีลกสิเณน อตฺเถ สติ นีลมณิ, ๖- ปีตกสิเณน อตฺเถ สติ สุวณฺณํ, โลหิตกสิเณน อตฺเถ สติ รตฺตมณิ, ๗- โอทาตกสิเณน อตฺเถ สติ รชตนฺติ โอโลกิโตโลกิตฏฺฐาเน กสิณเมว ปญฺญายติ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๖๒] เมตฺตาสหคเตนาติ อาทีสุ ยํ วตฺตพฺพํปิ, ตํ สพฺพํปิ วิสุทฺธิมคฺเค วุตฺตเมว. อิติ ปาลิยํ จตฺตาริ ฌานานิ, จตฺตาริ อปฺปมญฺญาเนว
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@ปุญฺญํ อายตเน กตํ ๕ ฉ.ม.,อิ. นิวตฺเตสิ ๖ ฉ.ม.,อิ. นีลมณึ ๗ ฉ.ม.,อิ. รตฺตมณึ วุตฺตานิ. มหาปุริโส ปน สพฺพาปิ อฏฺฐ สมาปตฺติโย ปญฺจ อภิญฺญา ๑- นิพฺพตฺเตตฺวา อนุโลมปฏิโลมาทิวเสน จุทฺทสหากาเรหิ สมาปตฺติโย ปวิสนฺโต มธุปฏลํ ปวิฏฺฐภมโร มธุรเสน วิย สมาปตฺติสุเขเนว ยาเปติ.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
จตุราสีตินครสหสฺสาทิวณฺณนา