@๔ ฉ.ม.,อิ. นิฏฺฐาติ เอวมุปริปิ ๕ ฉ.ม.,อิ. นิกฺขนฺโต"ติปิ ๖ ฉ.ม.,อิ. ปธานํ

@๗ อิ. ปรินิพฺพุโต อนนุจฺฉวิกเมตนฺ"ติ อปรินิฏฺฐิตาว มาลาโย คเหตฺวา อาคมฺม อนฺโตจกฺกวาเฬ โอกาสํ อลภมานา จกฺกวาฬมุขวฏฺฏิยํ ลมฺพิตฺวา จกฺกวาฬมุขวฏฺฏิยาว อาธาวนฺติโย หตฺเถน หตฺถํ คีวาย คีวํ คเหตฺวา ตีณี รตนานิ อารพฺภ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ ฉพฺพณฺณรสฺมิโย ทสปารมิโย อฑฺฒฉฏฺฐานิ ชาตกสตานิ จุทฺทส พุทฺธญาณานิ ๑- อารพฺภ คายิตฺวา ตสฺส ตสฺส อวสาเน "ปหายเมฺห ปหายเมฺห"ติ ๒- วทนฺติ. อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ "ทิพฺพานิปิ สงฺคีตานิ อนฺตลิกฺเข วชฺชนฺติ ๓- ตถาคตสฺส ปูชายา"ติ.

[๑๙๙] ภควา ปน ยมกสาลานํ อนฺตเร ๔- ทกฺขิเณน ปสฺเสน นิปนฺโนเยว ปฐวีตลโต ยาว จกฺกวาฬมุขวฏฺฏิยา, จกฺกวาฬมุขวฏฺฏิโต จ ยาว พฺรหฺมโลกา สนฺนิปติตาย ปริสาย มหนฺตํ อุสฺสาหํ ๕- ทิสฺวา อายสฺมโต อานนฺทสฺส อาโรเจสิ. เตน วุตฺตํ "อถโข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ฯเปฯ ตถาคตสฺส ปูชายา"ติ. เอวํ มหาสกฺการํ ทสฺเสตฺวา เตนาปิ อตฺตโน อสกฺกตภาวเมว ทสฺเสนฺโต น โข อานนฺท เอตฺตาวตาติ อาทิมาห.

อิทํ วุตฺตํ โหติ:- "อานนฺท มยา ทีปงฺกรปาทมูเล นิปนฺเนน อฏฺฐ ธมฺเม สโมธาเนตฺวา อภินีหารํ กโรนฺเตน น มาลาคนฺธตุริยสงฺคีตานํ อตฺถาย อภินีหาโร กโต, น เอตทตฺถาย ปารมิโย ปูริตา. ตสฺมา น โข อหํ เอตาย ปูชาย ปูชิโต ๖- นาม โหมี"ติ.

กสฺมา ปน ภควา อญฺญตฺถ เอกํ อุมฺมาปุปฺผมตฺตํปิ ๗- คเหตฺวา พุทฺธคุเณ อาวชฺชิตฺวา กตาย ปูชาย พุทฺธญาเณนปิ อปริจฺฉินฺนํ วิปากํ วณฺ- เณตฺวา อิธ เอวํ มหตึ ปูชํ ปฏิกฺขิปตีติ. ปริสานุคฺคเหน เจว สาสนสฺส จ จิรฏฺฐิติกามตาย. สเจ หิ ภควา เอวํ น ปฏิกฺขิเปยฺย, อนาคเต สีลสฺส อาคตฏฺ- ฐาเน สีลํ น ปริปูเรสฺสนฺติ, สมาธิสฺส อาคตฏฺฐาเน สมาธึ น ปริปูเรสฺสนฺติ, วิปสฺสนาย อาคตฏฺฐาเน วิปสฺสนํ คพฺภํ น คาหาเปสฺสนฺติ. อุปฏฺฐาเก สมาท- เปตฺวา สมาทเปตฺวา ปูชํเยว กโรนฺตา วิหริสฺสนฺติ. อามิสปูชา จ นาเมสา สาสนํ เอกทิวสํปิ เอกยาคุปานกาลมตฺตมฺปิ สนฺธาเรตุํ น สกฺโกติ.

@๓ ฉ.ม.,อิ. วตฺตนฺติ ๔ ฉ.ม.,อิ. อนฺตรา ๕ อิ. อุสฺสวํ ๖ อิ. ปูริโต

@๗ ฉ.ม. อุมาปุปฺผมตฺตมฺปิ มหาวิหารสทิสญฺหิ วิหารสหสฺสํ มหาเจติยสทิสญฺจ เจติยสหสฺสํปิ สานํ ธาเรตุํ น สกฺโกนฺติ. เยน กตํ, ๑- ตสฺเสว โหติ. สมฺมาปฏิปตฺติ ปน ตถาคตสฺส อนุจฺฉวิกา ปูชา. สา หิ เตน ปฏฺฐิตา เจว, สกฺโกติ สาสนํ จ สนฺธาเรตุํ, ตสฺมา ตํ ทสฺเสนฺโต โย โข อานนฺทาติ อาทิมาห.

ตตฺถ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโนติ นววิธสฺส โลกุตฺตรธมฺมสฺส อนุธมฺมํ ปุพฺพภาคปฏิปทํ ปฏิปนฺโน. สาเยว ปน ปฏิปทา อนุจฺฉวิกตฺตา "สามีจี"ติ วุจฺจติ, ตํ สามีจึ ปฏิปนฺโนติ สามีจิปฏิปนฺโน. ตเมว ปุพฺพภาคปฏิปทาสงฺขาตํ อนุธมฺมํ จรติ ปูเรตีติ อนุธมฺมจารี.

ปุพฺพภาคปฏิปทาติ จ สีลํ อาจารปณฺณตฺติ ธุตงฺคสมาทานํ ยาว โคตฺรภูโต สมฺมาปฏิปทา เวทิตพฺพา. ตสฺมา โย ภิกฺขุ ฉสุ อคารเวสุ ปติฏฺฐาย ปญฺญตฺตึ อติกฺกมติ, อเนสนาย ชีวิตํ ๒- กปฺเปติ, อยํ น ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน. ๓- โย ปน สพฺพํ อตฺตโน ปญฺญตฺตสิกฺขาปทํ ชินเวลํ ชินมริยาทํ ชินกาฬสุตฺตํ อนุมตฺตํปิ น วีติกฺกมติ, อยํ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน นาม. ภิกฺขุนิยาปิ เอเสว นโย. โย ปน อุปาสโก ปญฺจ เวรานิ ทส อกุสลกมฺมปเถ สมาทาย วตฺตติ อปฺเปติ, ๔- อยํ น ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน. โย ปน ตีสุ สรเณสุ ปญฺจสุ สีเลสุ ทสสุ สีเลสุ ปริปูรีการี ๕- โหติ, มาสสฺส อฏฺฐ อุโปสเถ กโรติ, ทานํ เทติ, คนฺธปูชํ มาลาปูชํ กโรติ, มาตรํ อุปฏฺฐาติ, ปิตรํ อุปฏฺฐาติ, ธมฺมิเก สมณพฺราหฺมเณ อุปฏฺฐาติ, อยํ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน นาม โหติ. อุปาสิกายปิ เอเสว นโย.

ปรมาย ปูชายาติ อุตฺตมาย ปูชาย, อยํ หิ นิรามิสปูชา นาม สกฺโกติ มม สาสนํ สนฺธาเรตุํ. ยาว หิ อิมา จตสฺโส ปริสา มํ อิมาย ปูชาย ปูเชสฺสนฺติ, ตาว มม สาสนํ มชฺเฌ นภสฺส ปุณฺณจนฺโท วิย วิโรจิสฺสตีติ ทสฺเสติ.

@๔ อิ. อปฺเปตีติ อยํ น ทิสฺสติ ๕ ฉ.ม. ปริปูรการี