อรรถกถาบาลี อักษรไทย

@๓ ฉ.ม. วุตฺเต ๔ ม. อวชฺฌํ. ราชกุมาร, วลฺลโภ เอส ภิกฺขุ มยฺหํ สาสเนติ. ภนฺเต พุทฺธานํ สาสเน กึ กตฺวา วลฺลภา โหนฺตีติ. ๑- ทานํ ทตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา อุโปสถกมฺมํ กตฺวา ราชกุมาราติ. ๒- ภควา อหํ เถโร วิย พุทฺธสาสเน วลฺลโภ โหตุกาโม, เตเมาสํ เม วสฺสาวาสํ อธิวาเสถาติ. ภควา "อตฺถิ นุ โข ตตฺถ คเตน อตฺโถ"ติ โอโลเกตฺวา ๓- อตฺถีติ ทิสฺวา "สุญฺญาคาเร โข ราชกุมาร ตถาคตา อภิรมนฺตี"ติ อาห. กุมาโร "อญฺญาตํ ภควา อญฺญาตํ สุคตา"ติ วตฺวา "อหํ ภนฺเต ปุริมตรํ คนฺตฺวา วิหารํ กาเรมิ, มยา เปสิเต ภิกฺขุสตสหสฺเสน สทฺธึ อาคจฺฉถา"ติ ปฏิญฺญํ คเหคฺวา ปิตุ สนฺติกํ คนฺตฺวา "ทินฺนา เม เทว ภควตา ปฏิญฺญา, มยา ปหิเต ภควนฺตํ เปเสยฺยาถา"ติ ปิตรํ วนฺทิตฺวา นิกฺขมิตฺวา โยชเน โยชเน วิหารํ กาเรตฺวา ๔- วีสติโยชนสตํ อทฺธานํ คนฺตฺวา อตฺตโน นคเร วิหารฏฺฐานํ วิจินนฺโต โสภนํ ๕- นาม กุฏุมฺพิกฺสฺส อุยฺยานํ ทิสฺวา สตสหสฺเสน กีณิตฺวา สตสหสฺสํ วิสชฺเชตฺวา วิหารํ กาเรสิ. ตตฺถ ภควโต คนฺธกุฏึ เสสภิกฺขูนญฺจ รตฺติฏฺฐานทิวาฏฺฐานตฺถาย กุฏิเลณมณฺฑเป กาเรตฺวา ๖- ปาการปริกฺเขปํ ๗- กตฺวา ทฺวารโกฏฺฐกญฺจ นิฏฺฐเปตฺวา ปิตุ สนฺติกํ เปเสสิ "นิฏฺฐิตํ มยฺหํ กิจฺจํ, สตฺถารํ ปหิณถา"ติ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma. vutte 4 Ma. avajjhaṃ. Rājakumāra, vallabho esa bhikkhu mayhaṃ sāsaneti. Bhante buddhānaṃ sāsane kiṃ katvā vallabhā hontīti. Dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā uposathakammaṃ katvā rājakumārāti. Bhagavā ahaṃ thero viya buddhasāsane vallabho hotukāmo, temeāsaṃ me vassāvāsaṃ adhivāsethāti. Bhagavā "atthi nu kho tattha gatena attho"ti oloketvā atthīti disvā "suññāgāre kho rājakumāra tathāgatā abhiramantī"ti āha. Kumāro "aññātaṃ bhagavā aññātaṃ sugatā"ti vatvā "ahaṃ bhante purimataraṃ gantvā vihāraṃ kāremi, mayā pesite bhikkhusatasahassena saddhiṃ āgacchathā"ti paṭiññaṃ gahegvā pitu santikaṃ gantvā "dinnā me deva bhagavatā paṭiññā, mayā pahite bhagavantaṃ peseyyāthā"ti pitaraṃ vanditvā nikkhamitvā yojane yojane vihāraṃ kāretvā vīsatiyojanasataṃ addhānaṃ gantvā attano nagare vihāraṭṭhānaṃ vicinanto sobhanaṃ nāma kuṭumbikssa uyyānaṃ disvā satasahassena kīṇitvā satasahassaṃ visajjetvā vihāraṃ kāresi. Tattha bhagavato gandhakuṭiṃ sesabhikkhūnañca rattiṭṭhānadivāṭṭhānatthāya kuṭileṇamaṇḍape kāretvā pākāraparikkhepaṃ katvā dvārakoṭṭhakañca niṭṭhapetvā pitu santikaṃ pesesi "niṭṭhitaṃ mayhaṃ kiccaṃ, satthāraṃ pahiṇathā"ti.

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

ราชา ภควนฺตํ โภเชตฺวา "ภควา สุมนสฺส กิจฺจํ นิฏฺฐิตํ, ตุมฺหากํ คมนํ ปจฺจาสึสตี"ติ อาห. ภควา สตสหสฺสภิกฺขุปริวาโร โยชเน โยชเน วิหาเรสุ วสมาโน อคมาสิ. กุมาโร "สตฺถา อาคจฺฉตี"ติ ๘- สุตฺวา โยชนํ ปจฺจุคฺคนฺตฺวา คนฺธมาลาทีหิ ๙- ปูชยมาโน วิหารํ ปเวเสตฺวา:-

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Rājā bhagavantaṃ bhojetvā "bhagavā sumanassa kiccaṃ niṭṭhitaṃ, tumhākaṃ gamanaṃ paccāsiṃsatī"ti āha. Bhagavā satasahassabhikkhuparivāro yojane yojane vihāresu vasamāno agamāsi. Kumāro "satthā āgacchatī"ti sutvā yojanaṃ paccuggantvā gandhamālādīhi pūjayamāno vihāraṃ pavesetvā:-

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

สตสหสฺเสน เม กีตํ สตสหสฺเสน มาปิตํ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

satasahassena me kītaṃ satasahassena māpitaṃ

อรรถกถาบาลี อักษรไทย

โสภนํ นาม อุยฺยานํ ปฏิคฺคณฺห มหามุนีติ วิหารํ นิยฺยาเทสิ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

sobhanaṃ nāma uyyānaṃ paṭiggaṇha mahāmunīti vihāraṃ niyyādesi.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๔๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. มหานิทานสูตร”