อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๔ สํ. ขนฺธ ๑๗/๘๓/๘๔ อานนฺทสุตฺต ๕ ฉ.ม.,อิ. อุปฏฺฐาติ. ๖ ฉ.ม.,อิ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@4 saṃ. khandha 17/83/84 ānandasutta 5 cha.Ma.,i. upaṭṭhāti. 6 cha.Ma.,i.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@อิติสทฺโท น ทิสฺสติ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@itisaddo na dissati.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อวิชฺชาย สงฺขารานํ ปจฺจยฏฺโฐ คมฺภีโร ฯเปฯ ชาติยา ชรามรณสฺส ปจฺจยฏฺโฐ คมฺภีโรติ อยํ ธมฺมคมฺภีรตา. กตฺถจิ วา สุตฺเต ปฏิจฺจสมุปฺปาโท อนุโลมโต เทสิยติ, กตฺถจิ ปฏิโลมโต, กตฺถจิ อนุโลมปฏิโลมโต, กตฺถจิ มชฺฌโต ปฏฺฐาย อนุโลมโต วา ปฏิโลมโต วา, อนุโลมปฏิโลมโต วา. กตฺถจิ อนฺตโต ปฏฺฐาย อนุโลมโต วา ปฏิโลมโต วา กตฺถจิ ติสนฺธิ จตุสงฺเขโป, กตฺถจิ ทฺวิสนฺธิ ติสงฺเขโป, กตฺถจิ เอกสนฺธิ ทฺวิสงฺเขโปติ อยํ เทสนาคมฺภีรตา.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Avijjāya saṅkhārānaṃ paccayaṭṭho gambhīro .pe. Jātiyā jarāmaraṇassa paccayaṭṭho gambhīroti ayaṃ dhammagambhīratā. Katthaci vā sutte paṭiccasamuppādo anulomato desiyati, katthaci paṭilomato, katthaci anulomapaṭilomato, katthaci majjhato paṭṭhāya anulomato vā paṭilomato vā, anulomapaṭilomato vā. Katthaci antato paṭṭhāya anulomato vā paṭilomato vā katthaci tisandhi catusaṅkhepo, katthaci dvisandhi tisaṅkhepo, katthaci ekasandhi dvisaṅkhepoti ayaṃ desanāgambhīratā.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อวิชฺชาย ปน อญฺญาณอทสฺสนสจฺจาปฏิเวธฏฺโฐ คมฺภีโร, สงฺขารานํ อภิสงฺขรณายุหนสราควิราคฏฺโฐ, วิญฺญาณสฺส สุญฺญตา อพฺยาปารอสงฺกนฺติ- ปฏิสนฺธิปาตุภาวฏฺโฐ, นามรูปสฺส เอกุปฺปาทวินิพฺโภคาวินิพฺโภคนมนรุปฺปนฏฺโฐ, สฬายตนสฺส อธิปติโลกทฺวารเขตฺตวิสยีภาวฏฺโฐ, ผสฺสสฺส ผุสนสงฺฆฏฺฏนสงฺคติ- สนฺนิปาตฏฺโฐ, เวทนาย อารมฺมณรสานุภวนสุขทุกฺขมชฺฌตฺตภาวนิชฺชีวเวทยิตฏฺโฐ, ตณฺหาย อภินนฺทิตอชฺโฌสานสริตาลตาตณฺหานทีตณฺหาสมุทฺททุปฺปูรณฏฺโฐ, ๑- อุปาทานสฺส อาทานคฺคหณาภินิเวสปรามาสทุรติกฺกมฏฺโฐ, ภวสฺส อายุหนาภิสงฺขาร- โยนิคติฐิตินิวาเสสุขิปนฏฺโฐ, ชาติยา ชาติสญฺชาติโอกฺกนฺตินิพฺพตฺติปาตุภาวฏฺโฐ, ชรามรณสฺส ขยวยเภทวิปริณามฏฺโฐ คมฺภีโรติ เอวํ โย ๒- อวิชฺชาทีนํ สภาโว, เยน ปฏิเวเธน อวิชฺชาทโย ธมฺมา สรสลกฺขณโต ปฏิวิทฺธา โหนฺติ, โส คมฺภีโรติ อยํ ปฏิเวธคมฺภีรตาติ เวทิตพฺโพ. โส สพฺโพปิ ๓- เถรสฺส อุตฺตานโก ๔- วิย อุปฏฺฐาสิ. เตน ภควา อายสฺมนตํ อานนฺทํ อุสฺสาเทนฺโต "มา เหวนฺ"ติ อาทิมาห. อยญฺเจตฺถ อธิปฺปาโย:- อานนฺท ตฺวํ มหาปญฺโญ วิสทญาโณ, เตน เต คมฺภีโรปิ ปฏิจฺจสมุปฺปาโท อุตฺตานโก วิย ขายติ, ตสฺมา มยฺหเมว นุ โข เอส อุตฺตานโกว ๕- หุตฺวา อุปฏฺฐาติ, อุทาหุ อญฺเญสมฺปี"ติ มา เอวํ อวจาติ. ๖-
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Avijjāya pana aññāṇaadassanasaccāpaṭivedhaṭṭho gambhīro, saṅkhārānaṃ abhisaṅkharaṇāyuhanasarāgavirāgaṭṭho, viññāṇassa suññatā abyāpāraasaṅkanti- paṭisandhipātubhāvaṭṭho, nāmarūpassa ekuppādavinibbhogāvinibbhoganamanaruppanaṭṭho, saḷāyatanassa adhipatilokadvārakhettavisayībhāvaṭṭho, phassassa phusanasaṅghaṭṭanasaṅgati- sannipātaṭṭho, vedanāya ārammaṇarasānubhavanasukhadukkhamajjhattabhāvanijjīvavedayitaṭṭho, taṇhāya abhinanditaajjhosānasaritālatātaṇhānadītaṇhāsamuddaduppūraṇaṭṭho, upādānassa ādānaggahaṇābhinivesaparāmāsaduratikkamaṭṭho, bhavassa āyuhanābhisaṅkhāra- yonigatiṭhitinivāsesukhipanaṭṭho, jātiyā jātisañjātiokkantinibbattipātubhāvaṭṭho, jarāmaraṇassa khayavayabhedavipariṇāmaṭṭho gambhīroti evaṃ yo avijjādīnaṃ sabhāvo, yena paṭivedhena avijjādayo dhammā sarasalakkhaṇato paṭividdhā honti, so gambhīroti ayaṃ paṭivedhagambhīratāti veditabbo. So sabbopi therassa uttānako viya upaṭṭhāsi. Tena bhagavā āyasmanataṃ ānandaṃ ussādento "mā hevan"ti ādimāha. Ayañcettha adhippāyo:- ānanda tvaṃ mahāpañño visadañāṇo, tena te gambhīropi paṭiccasamuppādo uttānako viya khāyati, tasmā mayhameva nu kho esa uttānakova hutvā upaṭṭhāti, udāhu aññesampī"ti mā evaṃ avacāti.