อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อิมานิ ปน ปญฺจ ๑- ปุพฺพนิมิตฺตานิ ยถา โลเก มหาปุญฺญานํ ราชราชมหามตฺตาทีนํเยว อุกฺกาปาตภูมิจาลจนฺทคฺคาหาทินิมิตฺตานิ ปญฺญายนฺติ, น สพฺเพสํ, เอวเมว ๒- มเหสกฺขานํ เทวตานํเยว ปญฺญายนฺติ, น สพฺเพสํ. ยถา จ มนุสฺเสสุ ปุพฺพนิมิตฺตานิ นกฺขตฺตปาฐกาทโยว ชานนฺติ, น สพฺเพ, เอวํ ตานิปิ น สพฺพเทวตา ชานนฺติ, ปญฺฑิตาเอว ปน ชานนฺติ. ตตฺถ เย มนฺเทน กุสลกมฺเมน นิพฺพตฺตา เทวปุตฺตา, เต เตสุ อุปฺปนฺเนสุ "อิทานิ โก ชานาติ `กุหึ นิพฺพตฺติสฺสามา'ติ"ภายนฺติ. เย มหาปุญฺญา, เต "อเมฺหหิปิ ทินฺนทานํ, รกฺขิตสีลํ, ภาวิตภาวนํ อาคมฺม อุปริเทวโลเกสุ สมฺปตฺตึ อนุภวิสฺสามา"ติ น ภายนฺติ. วิปสฺสี โพธิสตฺโตปิ ตานิ ปุพฺพนิมิตฺตานิ ทิสฺวา "อิทานิ อนนฺตเร อตฺตภาเว พุทฺโธ ภวิสฺสามี"ติ น ๓- ภายิ. อถสฺส เตสุ นิมิตฺเตสุ ปาตุภูเตสุ ทสสหสฺสจกฺกวาฬเทวตา สนฺนิปติตฺวา "มาริส ตุเมฺหหิ ทส ปารมิโย ปูเรนฺเตหิ น สกฺกสมฺปตฺตึ น มารสมฺปตฺตึ น พฺรหฺมสมฺปตฺตึ น จกฺกวตฺติสมฺปตฺตึ ปฏฺเฐนฺเตหิ ปูริตา, โลกนิตฺถรณตฺถาย ปน พุทฺธตฺตํ ปฏฺฐยมาเนหิ ปูริตา. โส เต ๔- อิทานิ กาโล มาริส พุทฺธตฺตาย, สมโย มาริส พุทฺธตฺตายา"ติ ยาจนฺติ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Imāni pana pañca pubbanimittāni yathā loke mahāpuññānaṃ rājarājamahāmattādīnaṃyeva ukkāpātabhūmicālacandaggāhādinimittāni paññāyanti, na sabbesaṃ, evameva mahesakkhānaṃ devatānaṃyeva paññāyanti, na sabbesaṃ. Yathā ca manussesu pubbanimittāni nakkhattapāṭhakādayova jānanti, na sabbe, evaṃ tānipi na sabbadevatā jānanti, pañḍitāeva pana jānanti. Tattha ye mandena kusalakammena nibbattā devaputtā, te tesu uppannesu "idāni ko jānāti `kuhiṃ nibbattissāmā'ti"bhāyanti. Ye mahāpuññā, te "amhehipi dinnadānaṃ, rakkhitasīlaṃ, bhāvitabhāvanaṃ āgamma uparidevalokesu sampattiṃ anubhavissāmā"ti na bhāyanti. Vipassī bodhisattopi tāni pubbanimittāni disvā "idāni anantare attabhāve buddho bhavissāmī"ti na bhāyi. Athassa tesu nimittesu pātubhūtesu dasasahassacakkavāḷadevatā sannipatitvā "mārisa tumhehi dasa pāramiyo pūrentehi na sakkasampattiṃ na mārasampattiṃ na brahmasampattiṃ na cakkavattisampattiṃ paṭṭhentehi pūritā, lokanittharaṇatthāya pana buddhattaṃ paṭṭhayamānehi pūritā. So te idāni kālo mārisa buddhattāya, samayo mārisa buddhattāyā"ti yācanti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อถ มหาสตฺโต ตาสํ เทวตานํ ปฏิญฺญํ อทตฺวาว กาลทีปเทสกุล- ชเนตฺติอายุปริจฺเฉทวเสน ปญฺจมหาวิโลกนํ นาม วิโลเกสิ. ตตฺถ "กาโล นุโข, น กาโล"ติ ปฐมํ กาลํ วิโลเกสิ. ตตฺถ วสฺสสตสหสฺสโต อุทฺธํ วฑฺฒิตอายุกาโล กาโล นาม น โหติ. กสฺมา? ตทา หิ สตฺตานํ ชาติชรามรณานิ น ปญฺญายนฺติ, พุทฺธานํ จ ธมฺมเทสนา นาม ติลกฺขณวินิมุตฺตา นตฺถิ, เตสํ "ทุกขมนิจฺจมนตฺตา"ติ กเถนฺตานํ "กึ นาเมตํ กเถนฺตี"ติ เนว โสตุํ, น สทฺทหิตุํ มญฺญนฺติ, ตโต อภิสมโย น โหติ, ตสฺมึ อสติ อนิยฺยานิกํ สาสนํ โหติ. ตสฺมา โส อกาโล. วสฺสสตโต ปฏฺฐาย โอนอายุกาโลปิ กาโล น โหติ. กสฺมา? ตทา หิ สตฺตา อุสฺสนฺนกิเลสา โหนฺติ, อุสฺสนฺน กิเลสานญฺจ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Atha mahāsatto tāsaṃ devatānaṃ paṭiññaṃ adatvāva kāladīpadesakula- janettiāyuparicchedavasena pañcamahāvilokanaṃ nāma vilokesi. Tattha "kālo nukho, na kālo"ti paṭhamaṃ kālaṃ vilokesi. Tattha vassasatasahassato uddhaṃ vaḍḍhitaāyukālo kālo nāma na hoti. Kasmā? tadā hi sattānaṃ jātijarāmaraṇāni na paññāyanti, buddhānaṃ ca dhammadesanā nāma tilakkhaṇavinimuttā natthi, tesaṃ "dukakhamaniccamanattā"ti kathentānaṃ "kiṃ nāmetaṃ kathentī"ti neva sotuṃ, na saddahituṃ maññanti, tato abhisamayo na hoti, tasmiṃ asati aniyyānikaṃ sāsanaṃ hoti. Tasmā so akālo. Vassasatato paṭṭhāya onaāyukālopi kālo na hoti. Kasmā? tadā hi sattā ussannakilesā honti, ussanna kilesānañca
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
@๓ ฉ.ม. น ภายติ. ๔ ฉ.ม., อิ.โว. ทินฺโน โอวาโท โอวาทฏฺฐาเน น ติฏฺฐติ, อุทเก ทณฺฑราชี วิย ขิปฺปํ วิคจฺฉติ. ตสฺมา โสปิ อกาโล. ๑- วสฺสสตสหสฺสโต ปฏฺฐาย เหฏฺฐา, วสฺสสตโต ปฏฺฐาย อุทฺธํ อายุกาโล กาโล นาม, ตทา จ อสีติวสฺสสหสฺสายุกา มนุสฺสา. อถ มหาสตฺโต "นิพฺพตฺติตพฺพกาโล"ติ กาลํ ปสฺสิ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@3 cha.Ma. na bhāyati. 4 cha.Ma., i.vo. Dinno ovādo ovādaṭṭhāne na tiṭṭhati, udake daṇḍarājī viya khippaṃ vigacchati. Tasmā sopi akālo. Vassasatasahassato paṭṭhāya heṭṭhā, vassasatato paṭṭhāya uddhaṃ āyukālo kālo nāma, tadā ca asītivassasahassāyukā manussā. Atha mahāsatto "nibbattitabbakālo"ti kālaṃ passi.