๗. มหาสมยสุตฺต

นิทานวณฺณนา

[๓๓๑] เอวมฺเม สุตนฺติ มหาสมยสุตฺตํ. ตตฺรายํ อนุปุพฺพปทวณฺณนา:- สกฺเกสูติ อมฺพฏฺฐสุตฺเต วุตฺตอุปฺปตฺตินเยน "สกฺยา วต โภ กุมารา"ติ อุทานํ ปฏิจฺจ สกฺกาติ ลทฺธนามานํ ราชกุมารานํ นิวาโส เอโกปิ ชนปโท รุฬฺหิสทฺเทน "สกฺกา"ติ วุจฺจติ, ตสฺมึ สกฺเกสุ ชนปเท. มหาวเนติ สยํ ชาเต อโรปิเต หิมวนฺเตน สทฺธึ เอกาพทฺเธ มหติ วเน. สพฺเพเหว อรหนฺเตหีติ อิทํ สุตฺตํ กถิตทิวเสเยว ปตฺตอรหตฺเตหิ.

ตตฺรายํ อนุปุพฺพิกถา:- สากิยโกลิยา กิร กปิลวตฺถุนครสฺส จ โกลิยนครสฺส จ อนฺตเร โรหิณึ นาม นทึ เอเกเนว อาวรเณน พนฺธาเปตฺวา สสฺสานิ กาเรนฺติ, ๑- อถ เชฏฺฐมูลมาเส สสฺเสสุ มิลายนฺเตสุ อุภยนครวาสิกานํปิ กมฺมกรา สนฺนิปตึสุ. ตตฺถ โกลิยนครวาสิโน อาหํสุ "อิทํ อุทกํ อุภโต หริยมานํ น ตุมฺหากํ, น อมฺหากํ ปโหสฺสติ, อมฺหากํ ปน สสฺสํ เอกอุทเกเนว นิปฺปชฺชิสฺสติ, อิทํ อุทกํ อมฺหากํ เทถา"ติ. กปิลวตฺถุนครวาสิโน อาหํสุ "ตุเมฺหสุ โกฏฺเฐ ปูเรตวา ฐิเตสุ, มยํ รตฺตสุวณฺณนีลมณิกาฬกหาปเณ คเหตฺวา ปจฺฉิปสิพฺพกาทิหตฺถา น สกฺขิสฺสาม ตุมฺหากํ ฆรทฺวาเร วิจริตุํ, อมฺหากํปิ สสฺสํ เอเกเนว อุทเกน นิปฺปชฺชิสฺสติ, อิทํ อุทกํ อมฺหากํ เทถา"ติ. "น มยํ ทสฺสามา"ติ. "มยํปิ น ทสฺสามา"ติ. เอวํ กลหํ วฑฺเฒตฺวา เอโก อุฏฺฐาย เอกสฺส ปหารํ อทาสิ. โสปิ อญฺญสฺสาติ เอวํ อญฺญมญฺญํ ปหริตฺวา ปหริตฺวา ราชกุลานํ ชาตึ ฆฏฺเฏตฺวา ฆฏฺเฏตฺวา กลหํ วฑฺฒยึสุ.