อรรถกถาบาลี อักษรไทย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๕] นว วา ทส วาติ เอตฺถ วาสทฺโท วิกปฺปนวเสน, สตฺต วา อฏฺฐ วา เอกาทส วา ทฺวาทส วาติ เอวมาทีนํปิ สงฺคโห เวทิตพฺโพ. ตตฺถ อฏฺฐมาเส ๑- ชาโต ชีวติ, สีตุณฺหกฺขโม ปน น โหติ. สตฺตมาเส ๒- ชาโต น ชีวติ, เสสา ชีวนฺติ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
[25] Nava vā dasa vāti ettha vāsaddo vikappanavasena, satta vā aṭṭha vā ekādasa vā dvādasa vāti evamādīnaṃpi saṅgaho veditabbo. Tattha aṭṭhamāse jāto jīvati, sītuṇhakkhamo pana na hoti. Sattamāse jāto na jīvati, sesā jīvanti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๗] เทวา ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺตีติ ขีณาสวา สุทฺธาวาสพฺรหฺมาโน ปฏิคฺคณฺหนฺติ. กถํ ปฏิคฺคณฺหนฺติ? "สูติเวสํ คณฺหิตฺวา"ติ เอเก. ตํ ปน ปฏิกฺขิปิตฺวา อิทํ วุตฺตํ:- ตทา โพธิสตฺตมาตา สุวณฺณขจิตํ วตฺถํ นิวาเสตฺวา มจฺฉกฺขิสทิสํ ทุกูลปฏํ ยาว ปาทนฺตา ปารุปิตฺวา อฏฺฐาสิ. อถสฺสา สลฺลหุกํ คพฺภวุฏฺฐานํ ปฏิคฺคณฺหนฺติ อโหสิ ธมฺมกรกโต ๓- อุทกนิกฺขมนสทิสํ. อถ เต ปกติพรหมเวเสเนว อุปสงฺกมิตฺวา ปฐมํ สุวณฺณชาเลน ปฏีคฺคเหสุํ. เตสํ หตฺถโต จตฺตาโร มหาราชาโน อชินปฺปเวณิยา ปฏิคฺคเหสุํ. ตโต มนุสฺสา ทุกูลจุมฺพิฏเกน ปฏิคฺคเหสุํ. เตน วุตฺตํ "เทวา ปฐมํ ปฏิคฺคณฺหนฺติ, ปจฺฉา มนุสฺสา"ติ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
[27] Devā paṭhamaṃ paṭiggaṇhantīti khīṇāsavā suddhāvāsabrahmāno paṭiggaṇhanti. Kathaṃ paṭiggaṇhanti? "sūtivesaṃ gaṇhitvā"ti eke. Taṃ pana paṭikkhipitvā Idaṃ vuttaṃ:- tadā bodhisattamātā suvaṇṇakhacitaṃ vatthaṃ nivāsetvā macchakkhisadisaṃ dukūlapaṭaṃ yāva pādantā pārupitvā aṭṭhāsi. Athassā sallahukaṃ gabbhavuṭṭhānaṃ paṭiggaṇhanti ahosi dhammakarakato udakanikkhamanasadisaṃ. Atha te pakatibarahamaveseneva upasaṅkamitvā paṭhamaṃ suvaṇṇajālena paṭīggahesuṃ. Tesaṃ hatthato cattāro mahārājāno ajinappaveṇiyā paṭiggahesuṃ. Tato manussā dukūlacumbiṭakena paṭiggahesuṃ. Tena vuttaṃ "devā paṭhamaṃ paṭiggaṇhanti, pacchā manussā"ti.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๘] จตฺตาโร นํ เทวปุตฺตาติ จตฺตาโร มหาราชาโน. ปฏิคฺคเหตฺวาติ อชินปฺปเวณิยา ปฏิคฺคเหตฺวา. มเหสกฺโขติ มหาเตโช มหายโส ลกฺขณสมฺปนฺโน.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
[28] Cattāro naṃ devaputtāti cattāro mahārājāno. Paṭiggahetvāti ajinappaveṇiyā paṭiggahetvā. Mahesakkhoti mahātejo mahāyaso lakkhaṇasampanno.
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
[๒๙] วิสุทฺโธว ๔- นิกฺขมตีติ ยถา อญฺเญ สตฺตา โยนิมคฺเค ลคฺคนฺตา ภคฺควิภคฺคา นิกฺขมนฺติ, น เอวํ นิกฺขมติ, มลคฺโค หุตฺวา นิกฺขมตีติ อตฺโถ. อุทฺเทนาติ อุทเกน. เกนจิ อสุจินาติ ยถา อญฺเญ สตฺตา กมฺมชวาเตหิ อุทฺธํปาทา ๕- อโธสิรา โยนิมคฺเค ปกฺขิตฺตา สตโปริสนรกปปาตํ ปตนฺตา วิย, ตาลจฺฉิทฺเทน นิกฺกฑฺฒิยมานา หตฺถี วิย มหาทุกฺขํ อนุภวนฺตา นานาอสุจีหิ สมฺมกฺขิตาว นิกฺขมนฺติ, น เอวํ โพธิสตฺโต. โพธิสตฺตญฺหิ กมฺมชวาตา อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ กาตุํ น สกฺโกนฺติ. โส ธมฺมาสนโต โอตรนฺโต ธมฺมกถิโก วิย, นิสฺเสณิโต โอตรนฺโต ปุริโส วิย จ เทฺว หตฺเถ จ เทฺว ปาเท จ ปสาเรตฺวา ฐิตโกว มาตุกุจฺฉิสมฺภเวน เกนจิ อสุจินา อมกฺขิโต นิกฺขมติ.
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
[29] Visuddhova nikkhamatīti yathā aññe sattā yonimagge laggantā bhaggavibhaggā nikkhamanti, na evaṃ nikkhamati, malaggo hutvā nikkhamatīti attho. Uddenāti udakena. Kenaci asucināti yathā aññe sattā kammajavātehi uddhaṃpādā adhosirā yonimagge pakkhittā sataporisanarakapapātaṃ patantā viya, tālacchiddena nikkaḍḍhiyamānā hatthī viya mahādukkhaṃ anubhavantā nānāasucīhi sammakkhitāva nikkhamanti, na evaṃ bodhisatto. Bodhisattañhi kammajavātā uddhaṃpādaṃ adhosiraṃ kātuṃ na sakkonti. So dhammāsanato otaranto dhammakathiko viya, nisseṇito otaranto puriso viya ca dve hatthe ca dve pāde ca pasāretvā ṭhitakova mātukucchisambhavena kenaci asucinā amakkhito nikkhamati.