ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

ข้าพระองค์ทูลตอบว่า ‘ขอเดชะ ผู้นี้ชื่อว่าคนชรา’

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

sañjātaaṅgapaccaṅgaahīnindriyabhāvaṃ upagataṃyeva passati. Kimatthaṃ passati? sukhavāsatthaṃ. Yatheva hi mātā puttena saddhiṃ nisinnā vā nipannā vā "hatthaṃ vāssa pādaṃ vā olambantaṃ ukkhipitvā saṇṭhapessāmī"ti sukhavāsatthaṃ

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

‘ทำไม เขาจึงชื่อว่าคนชรา’

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

‘ผู้นี้ชื่อว่าคนชรา เพราะเวลานี้เขาจะมีชีวิตอยู่อีกไม่นาน พระเจ้าข้า’

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma. kucchiṃ 4-4 cha.Ma. sukhavāsatthaṃyeva Puttaṃ oloketi, evaṃ bodhisattamātāpi yantaṃ mātu uṭṭhānagamanaparivattana- nisajjādīsu uṇhasītaloṇakatittakakaṭukāhārajjhoharaṇakālesu ca gabbhassa dukkhaṃ uppajjati. "atthi nukho me taṃ puttassā"ti sukhavāsatthaṃ bodhisattaṃ olokayamānā pallaṅkaṃ ābhujjitvā nisinnaṃ bodhisattaṃ passati. Yathā hi aññe antokucchigatā pakkāsayaṃ avattharitvā āmāsayaṃ ukkhipitvā udarapaṭalaṃ piṭṭhito katvā piṭṭhikaṇṭakaṃ nissāya ukkuṭikaṃ dvīsu muṭṭhīsu hanukaṃ ṭhapetvā deve vassante rukkhasusire makkaṭā viya nisīdanti, na evaṃ bodhisatto, bodhisatto pana piṭṭhikaṇṭakaṃ piṭṭhito katvā dhammāsane dhammakathiko viya pallaṅkaṃ ābhujjitvā puratthābhimukho nisīdati. Pubbe katakammaṃ panassa vatthuṃ sodheti, suddhe vatthumhi sukhumacchavilakkhaṇaṃ nibbattati. Atha naṃ kucchitaco paṭicchādetuṃ na sakkoti, olokentiyā bahi ṭhito viya paññāyati. Tamatthaṃ upamāya vibhāvento bhagavā seyyathāpīti ādimāha. Bodhisatto pana anto kucchigato mātaraṃ na passati. Na hi antokucchiyaṃ cakkhuviññāṇaṃ uppajjati.

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

‘ถึงเราเองก็จะต้องแก่เฒ่าเป็นธรรมดา หนีไม่พ้นกระนั้นหรือ’

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[24] Kālaṃ karotīti na vijāyanabhāvapaccayā āyuparikkhayeneva. Bodhisattena vasitaṭṭhānamhi cetiyakuṭisadisaṃ hoti aññesaṃ aparibhogārahaṃ, na ca sakkā bodhisattamātaraṃ apanetvā aññaṃ aggamahesiṭṭhāne ṭhapetunti tattakaṃyeva bodhisattamātu āyuppamāṇaṃ hoti, tasmā tadā kālaṃ karoti. Katarasmiṃ pana vaye kālaṃ karotīti. Majjhimavaye. Paṭhamavayasmiṃ hi sattānaṃ attabhāve chandarāgo balavā hoti, tena tadā sañjātagabbhā itthī gabbhaṃ anurakkhituṃ na sakkoti, gabbho bahvābādho hoti. Majjhimavayassa pana dve koṭṭhāse atikkamma tatiye koṭṭhāse vatthu visuddhaṃ hoti, visuddhe vatthumhi nibbattadārakā arogā honti, tasmā bodhisattamātā paṭhamavaye sampattiṃ anubhavitvā majjhimavayassa tatiye koṭṭhāse vijāyitvā kālaṃ karotīti ayamettha dhammatā.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๕๒

ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. มหาปทานสูตร”