ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@๔ อิทัปปัจจยตา แปลว่า ความที่สิ่งนี้อาศัยสิ่งนี้เกิดขึ้น หมายถึงสภาวธรรมอันเป็นปัจจัยแห่งชราและมรณะ
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
@7 cha.Ma. bhoggavaṅkaṃ 8 cha.Ma., i. pacchā Suddhāvāsakhīṇāsavabrahmehi attano ānubhāvena rathassa puratova dassitaṃ, taṃ purisaṃ passitvā. Suddhāvāsā kira "mahāpuriso paṅke gajo viya pañcasu kāmaguṇesu laggo, satimassa uppādessāmā"ti taṃ dassesuṃ. Evaṃ dassitaṃ ca taṃ bodhisatto ceva passati sārathi ca. Brahmānopi hi bodhisattassa appamādatthaṃ sārathissa ca kathāsallāpanatthaṃ taṃ dassesuṃ. Kiṃ panesoti eso jiṇṇoti. Kiṃ vuttaṃ hoti, nāhaṃ bho ito pubbe evarūpaṃ addasanti pucchi.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@เป็นต้น เป็นชื่อหนึ่งของปฏิจจสมุปบาท (สํ.นิ. (แปล) ๑๖/๒๑/๓๘, สํ.นิ.อ. ๒/๒๐/๔๖-๔๗)
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Tenahīti yadi mayhaṃpi evarūpehi kesehi evarūpena ca kāyena veditabbaṃ, tenahi samma sārathi. Alandānajjauyyānabhūmiyāti "ajja yaṃ uyyānabhūmiṃ passissāmā"ti gacchāma, alaṃ tāya uyyānabhūmiyāti saṃviggahadayo saṃvegānurūpaṃ āha. Antepuraṃ gatoti itthījanaṃ visajjetvā sirigabbhe ekakova nisinno. Yatra hi nāmāti yāya jātiyā sati jarā paññāyati, sā jāti dhiratthu dhikkatā atthu, jigucchā nāmesā jātīti jātiyā mūlaṃ khaṇanto nisīdi paṭhamena sallena hadaye viddho viya.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@๕ ปฏิจจสมุปบาท หมายถึงสภาวธรรมที่เป็นปัจจัย และสภาวธรรมที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้นอันเป็นกระบวน
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
[45] Sārathiṃ āmantāpetvāti rājā kira nemittakehi kathitakālato paṭṭhāya ohitasoto vicarati, rājā so "kumāro uyyānaṃ gacchanto antarāmagge nivatto"ti sutvā sārathiṃ āmantāpesi.
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
@การทางปัจยภาพ (causality) ซึ่งเป็นสภาวะที่ดำรงอยู่อย่างนั้น แม้ว่าพระตถาคตจะเสด็จอุบัติขึ้นหรือไม่
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
Byādhitapurisavaṇṇanā
ภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เป็นงานของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย คัดมาตามต้นฉบับโดยไม่แก้ถ้อยคำ แสดงภายใต้ เงื่อนไขนี้ หากเจ้าของประสงค์ให้นำออก แจ้งที่ saddhammadana@gmail.com จะนำออกทันที