บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๒๒๙] เก อามคนฺธา มนุเชสุ พฺรเหฺม เอเต อวิทฺธา ๓ อิธ พฺรูหิ ธีร เกนาวุฏา ๔ วาติ ปชา กุรุรู ๕ อาปายิกา นีวุตพฺรหฺมโลกาติ ฯ โกโธ โมสวชฺชํ นิกติ จ โทพฺโภ ๖ กทริยตา อติมาโน อุสฺสุยา ๗ อิจฺฉา วิจิกิจฺฉา ปรเหฐนา จ โลโภ จ โทโส จ มโท จ โมโห เอเตสุ ยุตฺตา อนิรามคนฺธา อาปายิกา นีวุตพฺรหฺมโลกาติ ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma., i. niyyātetvā. evamuparipi 4 cha.Ma., i. jānāhi

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๒๓๐] ยถา โข อหํ โภโต อามคนฺเธ ภาสมานสฺส อาชานามิ เต น สุนิมฺมทยา อคารํ อชฺฌาวสตา ปพฺพชิสฺสามหํ โภ อคารมฺหา อนคาริยนฺติ ฯ ยสฺสทานิ ภวํ โควินฺโท กาลํ มญฺญตีติ ฯ อถโข โภ มหาโควินฺโท พฺราหฺมโณ เยน เรณุ ราชา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา เรณณ ราชานํ เอตทโวจ อญฺญํทานิ ภวํ ปุโรหิตํ ปริเยสตุ โย โภโต รชฺชํ อนุสาสิสฺสติ อิจฺฉามหํ โภ อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตุํ ยถา โข ปน เม สุตํ พฺรหฺมุโน อามคนฺเธ ภาสมานสฺส เต น สุนิมฺมทยา อคารํ อชฺฌาวสตา ปพฺพชิสฺสามหํ โภ อคารสฺมา อนคาริยนฺติ ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Atha rājā "dhuvaṃ cattāro māse paṭisallīnassa brāhmaṇassa gehe bhogā mandā jātā"ti cintento dhanena nimantento "sace te ūnaṃ kāmehi, ahaṃ paripūrayāmi te"ti vatvā puna "kiṃ nu kho esa ekako viharanto kenaci vihiṃsito bhaveyyā"ti cintetvā

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๒๓๑] อามนฺตยามิ ราชานํ เรณณ ภูมิปตึ อหํ ตฺวํ ปชานสฺสุ รชฺเชน นาหํ โปโรหจฺเจ ๑ รเม ฯ สเจ เต อูนกาเมหิ อหํ ปริปูรยามิ เต โย ตํ หึสติ วาเรมิ ภูมิเสนาปตี อหํ ตฺวํ ปิตา ๒ อหํ ปุตฺโต จ ๓ มา โน โควินฺท ปาชหิ ฯ น มตฺถิ อูนกาเมหิ หึสิโต เม น วิชฺชติ อมนุสฺสวโจ สุตฺวา ตสฺมาหํ น คเห รเม ฯ อมนุสฺโส กถํวณฺโณ กนฺเต ๔ อตฺถํ อภาสถ ยญฺจ สุตฺวา ชหาสิ โน เคเห อเมฺห จ เกวเล ๕ ฯ อุปวุตฺถสฺส เม ปุพฺเพ ยิฏฺฐกามสฺส ๖ เม สโต อคฺคิ ปชฺชลิโต อาสิ กุสปตฺตปริตฺถโต ฯ ตโต เม พฺรหฺมา ปาตุรหุ พฺรหฺมโลกา สนนฺตโน โส เม ปญฺหํ วิยากาสิ ตํ สุตฺวา น คเห รเม ฯ สทฺทหามิ อหํ โภโต ยํ ตฺวํ โควินฺท ภาสสิ อมนุสฺสวโจ สุตฺวา กถํ วตฺเตถ อญฺญถา เต ตํ อนุวตฺติสฺสาม ๗ สตฺถา โควินฺท โน ภวํ ๘ ฯ มณิ ยถา เวฬุริโย อกาโส ๑ วิมโล สุโภ เอวํ สุตฺวา ๒ จริสฺสาม โควินฺทสฺสานุสาสเนติ ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

"yo taṃ hiṃsati vāremi, bhūmisenāpatī ahaṃ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tvaṃ pitā ahaṃ putto, mā no govinda pājahī"ti āha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tassattho:- yo taṃ hiṃsati, taṃ vāremi, kevalaṃ tumhe "asuko"ti ācikkhatha, ahamettha kattabbaṃ jānissāmīti. Bhūmisenāpati ahanti athavā ahaṃ paṭhaviyā sāmi, svāhaṃ imaṃ rajjaṃ tumheyeva paṭicchāpessāmi. Tvaṃ pitā ahaṃ puttoti tvaṃ pitiṭṭhāne ṭhassasi, ahaṃ puttaṭṭhāne. So tvaṃ mama manaṃ haritvā attanoyeva mā no govinda pājahīti, yathā icchasi, tathā pavattaya ahaṃ pana tava manaṃyeva anuvattanto tayā dinnaṃ piṇḍaṃ paribhuñjanto taṃ asicammahattho vā upaṭṭhahissāmi, rathaṃ vā te pājessāmi. "mā no govinda pājahī"tipi pāṭho. Tassattho:- tvaṃ pitiṭṭhāne tiṭṭha, ahaṃ puttaṭṭhāne ṭhassāmi. Mā no tvaṃ bho govinda pājahi mā pariccajīti. Atha mahāpuriso yaṃ rājā cintesi, tassa attani abhāvaṃ dassento

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

"na matthi ūnaṃ kāmehi, hiṃsitā me na vijjati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Amanussavaco sutvā, tasmāhaṃ na gahe rame"ti āha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha na matthīti na me atthi. Gaheti gehe.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Atha naṃ rājā pucchi:-

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

"amanusso kathaṃvaṇṇo, kante atthaṃ abhāsatha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Yañca sutvā jahāsi no, gehe amhe ca kevale"ti.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha jahāsi no, gehe amhe ca kevaleti brāhmaṇassa sampattibharite gehe saṅgahavasena attano gehe karonto yaṃ sutvā amhākaṃ gehe ca amhe ca kevale ca sabbe aparisese jamabūdīpavāsino jahāsīti vadati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma. pavattassu. i. pavattasu 4 cha.Ma.,i. pajahītipi 5 ka. hiṃsā ca

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@6 cha.Ma. kiṃ te 7 cha.Ma. kevalīti evamuparipi

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Athassa ācikkhanto mahāpuriso upavutthassa me pubbeti ādimāha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha upavatthassāti cattāro māse ekībhāvaṃ upagantvā vutthassa. Yiṭṭhakāmassa me satoti yajitukāmassa me samānassa. Aggi pajjalito āsi, kusapattaparitthatoti kusapattehi paritthato sappidadhimadhuādīni pakkhipitvā aggi pajjalayitumāraddho āsi, evaṃ aggiṃ jāletvā "mahājanassa dānaṃ dassāmā"ti evaṃ cintetvā ṭhitassa mamāti ayamettha attho. Sanantanoti sanaṅkumāro brahmā. Tato rājā sayaṃpi pabbajitukāmo hutvā saddahāmīti ādimāha.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha kathaṃ vattetha aññathāti kathaṃ tumhe aññathā vattissatha. Te taṃ anuvattissāmāti te mayaṃpi tumheyeva anuvattissāma, anupabbajissāmāti attho. "anuvajissāmā"tipi pāṭho, tassa anugacchissāmāti attho. Akāsoti nikkāso akakkaso. Govindassānusāsaneti tava govindassa sāsane. Bhavantaṃ govindameva satthāraṃ katvā carissāmāti vadati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Chakhattiyaāmantanāvaṇṇanā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[322] Yena te cha khattiyā, tenupasaṅkamīti reṇurājānaṃ "sādhu mahārāja rajjaṃ nāma mātaraṃpi pitaraṃpi bhātaraṃpi bhaginiādayopi māretvā gaṇhantesu sattesu evaṃ mahantaṃ rajjasiriṃ pahāya pabbajitukāmena uḷāraṃ mahārājena katan"ti upatthambhetvā daḷhataramassa ussāhaṃ katvā upasaṅkami. Evaṃ samacintesunti rañño cintitanayeneva kadāci brāhmaṇassa bhogā parihīnā bhaveyyunti maññamānā samacintesuṃ. Dhanena sikkheyyāmāti upalāpeyyāma saṅgaṇheyyāma. Tāvatakaṃ āhariyatanti tāvatakaṃ āharāpeyyatu gaṇhāpeyyatu, yattakaṃ icchatha, tattakaṃ gaṇheyyāti vuttaṃ hoti bhavantānaṃyeva vāhasāti bhavante paccayaṃ katvā, tumhehi dinnattāyeva pahūtaṃ sāpateyyaṃ jātaṃ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3-3 cha.Ma.,i. akācoti nikkāco 4 cha.Ma.,i. karitvā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@5-5 cha.Ma. āharāpiyatu gaṇhiyatu, 6 ka. tathā sāpateyyanti

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๑๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาโควินทสูตร”