บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๒๔๒] ปุริมญฺจ ทิสํ ราชา ธตรฏฺโฐ ปสาสติ คนฺธพฺพานํ อาธิปติ มหาราชา ยสสฺสิ โส ฯ ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว อินฺทนามา มหพฺพลา ๒ อิทฺธิมนฺโต ชุติมนฺโต วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน โมทมานา อภิกฺกามม ภิกฺขูนํ สมิตึ วนํ ฯ ทกฺขิณญฺจ ทิสํ ราชา วิรูโฬฺห ตปฺปสาสติ ๓ กุมฺภณฺฑานํ อาธิปติ มหาราชา ยสสฺสิ โส ฯ ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว อินฺทนามา มหพฺพลา อิทฺธิมนฺโต ชุติมนฺโต วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน โมทมานา อภิกฺกามม ภิกฺขูนํ สมิตึ วนํ ฯ ปจฺฉิมญฺจ ทิสํ ราชา วิรูปกฺโข ปสาสติ นาคานํ อาธิปติ มหาราชา ยสสฺสิ โส ฯ ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว อินฺทนามา มหพฺพลา อิทฺธิมนฺโต ชุติมนฺโต วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน โมทมานา อภิกฺกามม ภิกฺขูนํ สมิตึ วนํ ฯ อุตฺตรญฺจ ทิสํ ราชา กุเวโร ตปฺปสาสติ ยกฺขานํ อาธิปติ มหาราชา ยสสฺสิ โส ฯ ปุตฺตาปิ ตสฺส พหโว อินฺทนามา พหพฺพลา อิทฺธิมนฺโต ชุติมนฺโต วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน โมทนานา อภิกฺกามม ภิกฺขูนํ สมิตึ วนํ ฯ ปุริมทิสํ ธตรฏฺโฐ ทกฺขิเณน วิรูฬฺหโก ปจฺฉิเมน วิรูปกฺโข กุเวโร อุตฺตรํ ทิสํ จตฺตาโร เต มหาราชา สมนฺตา จตุโร ทิสา ททฺทลฺลมานา ๑ อฏฺฐํสุ วเน กาปิลวตฺถเว ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Cittaseno ca gandhabbo, naḷorājā janosabho.

บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๒๔๓] เตสํ มายาวิโน ทาสา อาคู ๒ วญฺจนิกา สฐา มายา กุเฏณฺฑุ เวเฏณฺฑุ ๓ วิฏู ๔ จ วิฏุโฏ ๕ สห จนฺทโน กามเสฏฺโฐ จ กินฺนุฆณฺฑุ ๖ นิฆณฺฑุ จ ฯ ปนาโท โอปมญฺโญ จ เทวสุโต จ มาตลิ จิตฺตเสโน จ คนฺธพฺโพ นโฬราชา ชโนสโภ ๗ อาคู ๘ ปญฺจสิโข เจว ติมฺพรู สุริยวจฺฉสา ๙ ฯ เอเต จญฺเญ จ ราชาโน คนฺธพฺพา สห ราชุภิ โมทมานา อภิกฺกามม ภิกฺขูนํ สมิตึ วนํ ฯ อถาคู ๑๐ นาภสา นาคา เวสาลา สห ตจฺฉกา กมฺพลสฺสตรา อาคู ปายาคา สห ญาติภิ ยามุนา ธตรฏฺฐา จ อาคู นาคา ยสสฺสิโน เอราวโณ มหานาโค โสปาค สมิตึ วนํ ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Āgū pañcasikho ceva, timbarū suriyavacchasā"ti ime devarājāno.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tattha devasūtoti devasārathi. Cittasenoti citto ca seno ca cittaseno ca. Gandhabboti ayaṃ cittaseno gandhabbakāyiko devaputto. Na kevalañcesa, sabbepete panādādayo gandhabbāeva. Naḷorājāti naḷakāradevaputto nāma eko. Janosabhoti janavasabho devaputto. Āgū pañcasikho cevāti pañcasikho ceva devaputto āgato. Timbarūti timbaru nāma gandhabbadevarājā. Suriyavacchasāti tasseva dhītā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Ete caññe ca rājāno, gandhabbā saha rājubhīti ete ca nāmavasena vuttagandhabbarājāno aññe ca etehi rājūbhi saddhiṃ bahū gandhabbā. Modamānā abhikkāmuṃ, bhikkhūnaṃ samitiṃ vananti haṭṭhatuṭṭhacittā bhikkhūnaṃ samitiṃ imaṃ vanaṃ āgatāta attho.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[338] Athāgū nābhasā nāgā, vesālā sahatacchakāti nabhasadahavāsikā ca vesālivāsikā ca nāgā saha tacchakanāgaparisāya āgatāti attho. Kambalassatarāti kambalo ca assataro ca. Ete kira sinerupāde vasanti, supaṇṇehipi anuddharaṇīyā mahesakkhā nāgā. Pāyāgā saha ñātibhīti payāgapaṭṭanavāsino ca nāgā saha ñātisaṅghena āgatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@ i. āgu 5 cha.Ma. nāgasā 6 cha.Ma. nāgasadahavāsikā, i. nāgasadehavāsikā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@7 cha.Ma. payāgatitthavāsino, i. pāyāgapatiṭṭhānavāsino

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Yāmunā dhataraṭṭhā cāti yamunavāsino ca dhataraṭṭhakule uppannanāgā ca. Erāvaṇo mahānāgoti erāvaṇo ca devaputto, jātiyā nāgo na hoti. Nāgavohārena panesa vohariyati. Sopāgāti sopi āgato.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Ye nāgarāje sahasā harantīti ye ime vuttappakāre nāge lobhābhibhūtā sāhasikaṃ katvā haranti gaṇhanti. Dibbā dijā pakkhi visuddhacakkhūti dibbānubhāvato dibbā mātukucchito aṇḍakosato cāti dve vāre jātāti dijā pakkhayuttatāya pakkhī yojanasatantarepi yojanasahassantarepi nāge dassanasamatthacakkhutāya visuddhacakkhū. Vehāyasā te vanamajjhapattāti te ākāseneva imaṃ mahāvanaṃ sampattā. Citrā supaṇṇā iti tesaṃ nāmanti tesaṃ "citrasupaṇṇā"ti nāmaṃ.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Abhayantadā nāgarājānamāsi, supaṇṇato khemamakāsi buddhoti tasmā sabbepi te aññamaññaṃ saṇhāhi vācāhi upavhayantā mittā viya bandhavā viya ca samullapantā sammodamānā āliṅgantā hatthe gaṇhantā aṃsakūṭe hatthaṃ ṭhapentā haṭṭhatuṭṭhacittā. Nāgā supaṇṇā saraṇamakaṃsu buddhanti buddhaṃyeva te saraṇaṃ gatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[339] Yepi pubbe jitā vajirahatthenāti indena devaraññā jitā. Samuddaṃ asurā sitāti mahāsamuddavāsino sujātāya asurakaññāya kāraṇā sabbepi bhātaro vāsavassete, iddhimanto yasassino.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Tesu kālakañjā mahābhismāti kālakañjā ca mahante bhiṃsane attabhāve māpetvā āgamiṃsu. Asurā dānaveghasāti dānaveghasā nāma aññe dhanuggahaasuRā. Vepacitti sucitti ca, pahārādo namucī sahāti vepacitti asuro, sucitti asuro cāti ete ca asuRā. Namucī sahāti namuci ca māro devaputto etehi saheva āgato. Ime asurā mahāsamuddavāsino, ayaṃ paranimmitadevalokavāsī, kasmā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@4 cha.Ma. kālakañcā 5 Sī.,i. mahābhiṃsāti Etehi sahāgatoti? acchandikattā. Tepi hi acchandikā abhabbā, ayaṃpi tādisoyeva. Tasmā dhātuso saṃsandamāno āgato.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Satañca baliputtānanti balino mahāasurassa puttasataṃ. Sabbe verocanāmakāti sabbe attano mātulassa rāhusseva nāmadhaRā. Sannayhitvā baliṃ senanti attano balisenaṃ sannāhitvā sabbe katasannāhāva hutvā. Rāhubhaddamupāgamunti rāhuṃ asurindaṃ upasaṅkamiṃsu. Samayodāni bhaddanteti bhaddaṃ tava hotu, samayo te bhikkhūnaṃ samitiṃ vanaṃ upasaṅkamitvā bhikkhusaṃghadassanāyāti attho.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[340] Āpo ca devā paṭhavī ca tejo vāyo tadāgamunti āpokasiṇādīsu parikammaṃ katvā nibbattā āpoti ādināmakā devā tadā āgamuṃ. Varuṇā vāruṇā devā, somo ca yasasā sahāti varuṇadevatā, vāruṇadevatā, somadevatāti evaṃnāmakā ca devā yasasā nāma devena sahāgatāti attho. Mettākaruṇākāyikāti mettājhāne ca karuṇājhāne ca parikammaṃ katvā nibbattā devatā. Āgū devā yasassinoti etepi mahāyasā devā āgatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Dasete dasadhā kāyā, sabbe nānattavaṇṇinoti te dasadhā ṭhitā dasa devakāyā sabbe nīlādivasena nānattavaṇṇā āgatāti attho.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Veṇḍū ca devāti veṇḍu devatā ca. Sahalī cāti sahalī devatā ca. Asamā ca duve yamāti asamadevatā ca dve ca yamakadevā. Candassūpanisā devā, candamāgū purakkhitāti candanissitakā devatā candaṃ purato katvā āgatā. Tathā suriyanissitakā devatā suriyamāgū purakkhitā. Nakkhattāni purakkhitvāti nakkhattanissitāpi devatā nakkhattāni purato katvā āgatā. Āgū mandavalāhakāti vātavalāhakā, abbhavalāhakā, uṇhavalāhakā, ete sabbepi valāhakāyikā mandavalāhakā nāma vuccanti, tepi āgatāti attho. Vasūnaṃ vāsavo seṭṭho, sakkopāga purindadoti vasūnaṃ devatānaṃ seṭṭho vāsavo yo sakkoti ca, purindadoti ca vuccati, sopi āgato. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā. Sabbe nānattavaṇṇinoti nīlādivasena nānattavaṇṇā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma. purakkhatvāti 4 cha.Ma. sūriyaṃ purakkhatvā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Athāgū sahabhū devāti atha sahabhū nāma devā āgatā. Jalamaggisikhārivāti aggisikhā viya jalantā. Jalamaggi ca sikhārivāti imāni tesaṃ nāmānītipi vuttaṃ. Ariṭṭhakā ca rojā cāti ariṭṭhakadevā ca rojadevā ca. Ummāpupphanibhāsinoti ummāpupphadevā nāma ete devā. Ummāpupphasadisā hi tesaṃ sarīrābhā, tasmā "ummāpupphanibhāsino"ti vuccati.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Varuṇā sahadhammā cāti ete ca dve janā. Accutā ca anejakāti accutadevatā ca anejakadevatā ca. Suleyyarucirā āgūti suleyyā ca rucirā ca āgatā. Āgū vāsavanesinoti vāsavanesīdevā nāma āgatā. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Samānā mahāsamānāti samānā ca mahāsamānā ca. Mānusā mānusuttamāti mānusā ca mānusuttamā ca. Khiḍḍāpadūsikā āgū, āgū manopadūsikāti khiḍḍāpadūsikā manopadūsikā ca devā āgatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Athāgū harayo devāti haridevā nāma āgatā. Ye ca lohitavāsinoti lohitavāsino ca āgatā. Pāragā mahāpāragāti ete ca duvidhā āgatā. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Sukkā karumhā aruṇā, āgū veghanasā sahāti ete sukkādayo tayo, tehi saha veghanasā ca āgatā. Odātagayhā pāmokkhāti odātagayhā nāma pāmokkhadevā āgatā. Āgū devā vicakkhaṇāti vicakkhaṇā nāma devā āgatā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Sadāmattā dāragajāti sadāmattā ca hāragajā ca. Missakā ca yasassinoti yasasampannā missakadevā nāma. Thanayaṃ āgā pajjunnoti pajunno ca devarājā thanayanto āgato. Yo disā abhivassatīti yo yaṃ yaṃ disaṃ yāti, tattha tattha devo vassati. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๒๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๗. มหาสมัยสูตร”