Khemiyā tusitā yāmāti khemiyā devā tusitapuravāsino ca yāmādevalokavāsino ca. Kathakā ca yasassinoti yasasampannā kathakā ca devā. Pāliyaṃ pana "kaṭṭhakā cā"ti likhanti. Lambitakā lāmaseṭṭhāti lambitakadevā ca lāmaseṭṭhadevā ca. Jotināmā ca āsavāti pabbatamatthake katanaḷaggikkhandho viya jotamānā jotidevā nāma atthi, te ca āsā ca devā āgatāti attho. Pāliyaṃ pana "jotināmā"ti likhanti. Āsā devatā chandavasena āsavāti vuttā. Nimmānaratino āgū, athāgū paranimmitā. Dasete dasadhā kāyāti etepi dasa devakāyā dasadhāva āgatā.

Saṭṭhete devanikāyāti ete ca āpo ca devāti ādikā cha dasakā saṭṭhī devanikāyā sabbe nīlādivasena nānattavaṇṇino. Nāmanvayena āgañchunti nāmabhāgena nāmakoṭṭhāseneva āgatā. Ye caññe sadisā sahāti ye ca aññepi etehi sadisā vaṇṇatopi nāmatopi etādisāyeva sesacakkavāḷesu devā, tepi āgatāyevāti ekapadeneva kalāpaṃ viya katvā muddhikaṃ viya katvā sabbā devatā niddisati.

Evaṃ dasasu lokadhātusahassesu devakāye niddisitvā idāni yadatthaṃ te āgatā, taṃ dassento pavuṭṭhajātinti gāthamāha.

Tassattho:- pavuṭṭhā vigatā jāti assāti ariyasaṃgho pavuṭṭhajāti nāma, taṃ pavuṭṭhajātiṃ rāgadosamohakhīlānaṃ abhāvā akhīlaṃ cattāro oghe taritvā ṭhitattā oghatiṇṇaṃ catunnaṃ āsavānaṃ abhāvena anāsavaṃ ariyasaṃghaṃ dakkhema passissāma. Tesaṃyeva oghānaṃ tiṇṇattā oghataraṃ āguṃ akaraṇato nāgaṃ. Asitātitanti kāḷakabhāvātītaṃ candaṃva siriyā virocamānaṃ dasabalaṃ ca dakkhema passisāmāti etadatthaṃ sabbepi te nāmanvayena āgaṇchuṃ, ye caññe sadisā sahāti.

[341] Idāni brahmāno desento subrahmā paramatto cāti ādimāha. Tattha subrahmāti eko seṭṭhabrahmā. Paramatto cāti brahmā ca.

@asitātiganti 5 cha.Ma.,i. dassento 6 cha.Ma. eko brahmā 7 cha.Ma. paramattopi

@brahmāva Puttā iddhimato sahāti ete iddhimato buddhassa bhagavato puttā ariyabrahmāno saheva āgatā. Sanaṅkumāro tisso cāti sanaṅkuro ca tissamahābrahmā ca. Sopāgāti sopi āgato.

Sahassabarahmalokānaṃ mahābrahmābhitiṭṭhati

upapanno jutimanto bhismākāyo yasassisoti

ettha sahassabrahmalokānanti ekaaṅguliyā ekasahassacakkavāḷe dasahi aṅgulīhi dasasahassacakkavāḷe ālokakaraṇasamatthānaṃ mahābrahmānaṃ sahassaṃ āgataṃ. Mahābrahmābhitiṭṭhatīti yattha ekeko mahābrahmā aññe brahmāno abhibhavitvā tiṭṭhati, upapannoti brahmaloke nibbatto. Jutimantoti ānubhāvasampanno. Bhismākāyoti mahākāyo, dvīhi tīhi māgadhikehi gāmakkhettehi samappamāṇaattabhāvo. Yasassisoti attabhāvasirisaṅkhātena yasena samannāgato.

Dasettha issarā āgū, paccekavasavattinoti etasmiṃ ca brahmasahasseyeva pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ vasaṃ vattenti, evarūpā dasa issarā mahābrahmāno āgatā. Tesañca majjhato āgā, hārito parivāritoti tesaṃ pana brahmānaṃ majjhe hārito nāma mahābrahmā satasahassabrahmaparivāro āgato

[342] Te ca sabbe abhikkante, sinde deve sabrahmaketi te sabbepi sakkaṃ devarājānaṃ jeṭṭhakaṃ katvā āgate devakāye, hāritamahābrahmānaṃ jeṭṭhakaṃ katvā āgate brahmakāye ca.

Mārasenā abhikkāmīti mārasenā abhigatā. Passa kaṇhassa mandiyanti kāḷakassa mārassa bālabhāvaṃ passatha.

Etha gaṇhatha bandhathāti evaṃ attano parisaṃ āṇāpeti. Rāgena bandhamatthu voti sabbaṃ vo idaṃ devamaṇḍalaṃ rāgena bandhaṃ hotu. Samantā

@4 i. ekasmiñci 5 cha.Ma. sainde 6 cha.Ma.,i. āṇāpesi 7 cha.Ma. baddhaṃ Parivāretha, mā vo muñcittha koci nanti tumhākaṃ ekopi etesu ekampi mā muñci. "mā vo muñcithā"tipi pāṭho, esevattho.

Iti tattha mahāseno, kaṇhasenaṃ apesayīti evaṃ tattha mahāsamūhe mahāseno māro mārasenaṃ apesayi. Pāṇinā talamāhaccāti hatthena paṭhavītalaṃ paharitvā. Saraṃ katvāna bheravanti māravibhiṃsakadassanatthaṃ bhayānakaṃ saraṃ ca katvā.

Yathā pāvussako megho, thanayanto savijjukoti savijjuko pāvussakamegho viya mahāgajjitaṃ gajjanto. Tadā so paccudāvattīti tasmiṃ samaye so māro taṃ vibhiṃsanakaṃ dassetvā paṭinivatto. Saṃkuddho asayaṃvaseti suṭṭha kuddho kupito kañci vase vattetuṃ asakkonto asayaṃvase asayaṃvasī attano vasena akāmako hutvā nivatto.

Bhagavā kira "ayaṃ māro idaṃ mahāsamāgamaṃ disvā `abhisamayantarāyaṃ karissāmī'ti antarantarena mārasenaṃ pesetvā māravibhiṃsanakaṃ dassetī"ti aññāsi. Pakati cesā bhagavato, yattha abhisamayo na bhavissati, tattha māravibhiṃsanakaṃ dassentaṃ na nivāreti. Yattha pana abhisamayo hoti, tattha yathā parisā neva mārassa rūpaṃ passati, na saddaṃ suṇāti, evaṃ adhiṭṭhāsīti. Imasmiṃ ca samaye mahābhisamayo bhavissati, tasmā yathā devatā neva tassa rūpaṃ passanti, na saddaṃ suṇanti, evaṃ adhiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ "tadā so paccudāvatti, saṃkuddho asayaṃvase"ti.

[343] Tañca sabbaṃ abhiññāya, vavatthitvāna cakkhumāti taṃ sabbaṃ bhagavā jānitvā ca vavatthapetvā ca.

Mārasenā abhikkantā, te vijānātha bhikkhavoti bhikkhave mārasenā abhigatā, te tumhe attano anurūpaṃ vijānātha, phalasamāpattiṃ samāpajjathāti vadati. Ātappamakarunti phalasamāpattipavisanatthāya viriyaṃ ārabhiṃsu. Vītarāgehi pakkāmunti māro ca mārānucarā ca vītarāgehi ariyehi dūratova apakkamuṃ. Nesaṃ lomampi

@5 cha.Ma. adhiṭṭhātīti 6 cha.Ma.,i. samāgame 7 cha.Ma. abhikkantā 8 cha.Ma. mārasenā

@9 cha.Ma. lomāpi Iñjayunti tesaṃ vītarāgānaṃ lomānipi na cālayiṃsu. Atha māro bhikkhusaṃghaṃ ārabbha imaṃ gāthamabhāsi.

Sabbe vijitasaṅgāmā bhayātītā yasassino