บาลีอักษรไทย ฉบับสยามรัฐ

[๗๘] อถโข ภควา นาฬนฺทายํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ อายามานนฺท เยน ปาฏลิคาโม เตนุ- ปสงฺกมิสฺสามาติ ฯ เอวํ ภนฺเตติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ ฯ อถโข ภควา มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ปาฏลิคาโม ตทวสริ ฯ อสฺโสสุํ โข ปาฏลิคามิยา ๑ อุปาสกา ภควา กิร ปาฏลิคามํ อนุปฺปตฺโตติ ฯ อถโข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ อธิวาเสตุ โน ภนฺเต ภควา อาวสถาคารนฺติ ฯ อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน ฯ อถโข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน อาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา สพฺพสนฺถริตํ ๒ สนฺถตํ อาวสถาคารํ สนฺถริตฺวา อาสนานิ ปญฺญเปตฺวา อุทกมณิกํ ๓ ปติฏฺฐาเปตฺวา เตลปฺปทีปํ อาโรเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ ฯ เอกมนฺตํ ฐิตา โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ สพฺพสนฺถริตํ สนฺถตํ ภนฺเต อาวสถาคารํ อาสนานิ ปญฺญตฺตานิ อุทกมณิโก ปติฏฺฐาปิโต เตลปฺปทีโป อาโรปิโต ยสฺสทานิ ภนฺเต ภควา กาลํ มญฺญตีติ ฯ อถโข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ ๔ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรํ อาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน อาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ ฯ ภิกฺขุสงฺโฆปิ โข ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปจฺฉิมภิตฺตึ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ ภควนฺตญฺเญว ปุรกฺขตฺวา ฯ ปาฏลิคามิยาปิ โข อุปาสกา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปุรตฺถิมภิตฺตึ นิสฺสาย ปจฺฉิมาภิมุขา นิสีทึสุ ภควนฺตญฺเญว ปุรกฺขตฺวา ฯ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[137] Dutiyasattake kammaṃ ārāmo etesanti kammārāmā. Kamme ratāti kammaratā. Kammārāmataṃ anuyuttāti yuttā payuttā anuyuttā. Tattha kammanti kātabbakammaṃ vuccati. Seyyathīdaṃ:- cīvaravicāraṇaṃ cīvarakaraṇaṃ upatthambhanaṃ sūcigharaṃ pattatthavikaṃ aṃsavaddhakaṃ kāyabandhanaṃ dhammakarakaṃ ādhārakaṃ pādakathalikaṃ sammajjanīādīnaṃ karaṇanti. Ekacco hi etāni karonto sakaladivasaṃ etāneva karoti, taṃ sandhāyesa paṭikkhePo. Yo pana etesaṃ karaṇavelāyameva etāni karoti, uddesavelāya uddesaṃ gaṇhāti, sajjhāyavelāya sajjhāyati, cetiyaṅgaṇavelāya cetiyaṅagaṇe vattaṃ karoti, manasikāravelāya manasikāraṃ karoti, na so kammārāmo nāma.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Na bhassārāmāti ettha yo itthīvaṇṇapurisavaṇṇādivasena allāpasallāpaṃ karontoyeva divasañca rattiñca vītināmeti, evarūpe bhasse pariyantakārī na hoti, ayaṃ bhassārāmo nāma. Abhassārāmo nāma. Yo pana rattindivaṃ dhammaṃ katheti, pañhaṃ visajjeti, ayaṃ appabhassova bhasse pariyantakārīyeva. Kasmā? "sannipatitānaṃ vo bhikkhave dvayaṃ karaṇīyaṃ dhammīkathā vā ariyo vā tuṇhībhāvo"ti vuttattā.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Na niddārāmāti ettha yo gacchantopi nisinnopi nipannopi thīnamiddhābhibhūto niddāyatiyeva, ayaṃ niddārāmo nāma. Yassa pana

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@4 cha.Ma. itikātabbakammaṃ. 5 cha.Ma. dhamakaraṇaṃ 6 cha.Ma. ālāpasallāpaṃ

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@7 cha.Ma. abhassārāmo nāmāti pāṭho na dissati 8 Ma.mū. 12/273/235 pāsarāsisutta Karajakāyagelaññena cittaṃ bhavaṅge otarati, nāyaṃ niddārāmo nāma. Tenevāha "abhijānāmahaṃ aggivessana "gimhānaṃ pacchime māse pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto catugguṇaṃ saṃghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sato sampajāno niddaṃ okkamitā"ti.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Na saṅgaṇikārāmāti ettha yo ekassa dutiyo dvinnaṃ tatiyo tiṇṇaṃ catuttho evaṃ saṃsaṭṭhova viharati, ekako assādaṃ na labhati, ayaṃ saṅgaṇikārāmo. Yo pana catūsu iriyāpathesu ekako assādaṃ labhati, nāyaṃ saṅgaṇikārāmoti veditabbo.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๔๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. มหาปรินิพพานสูตร”