บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[233] Sace pajahatha kāmāni yattha satto puthujjano ārambhavho daḷhā hotha khantībalasamāhitā. Esa maggo ujumaggo esa maggo anuttaro saddhammo sabbhi rakkhito brahmalokūpapattiyāti.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[325] Cattālīsā bhariyā sādisiyoti sādisiyo cattālīsāva bhariyā, aññā panassa tīsu vayesu nāṭakitthiyo bahukāyeva.

บาลีอักษรโรมัน ฉบับสยามรัฐ

[234] Tenahi bhavaṃ mahāgovindo satta vassāni āgametu sattannaṃ vassānaṃ accayena mayampi agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti . aticiraṃ kho bho satta vassāni nāhaṃ sakkomi bhavante satta vassāni āgametuṃ Ko nu kho pana bho jānāti jīvitānaṃ gamanīyo samparāyo mantāya voṭṭhabbaṃ kattabbaṃ kusalaṃ caritabbaṃ brahmacariyaṃ natthi jātassa amaraṇaṃ yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bho agārasmā anagāriyanti . tenahi bhavaṃ govindo cha vassāni āgametu .pe. pañca vassāni āgametu . cattāri vassāni āgametu . tīṇi vassāni āgametu . dve vassāni āgametu . Ekaṃ vassaṃ āgametu ekassa vassassa accayena mayampi agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti. {234.1} Aticiraṃ kho bho ekaṃ vassaṃ nāhaṃ sakkomi bhavante ekaṃ vassaṃ āgametuṃ ko nu kho pana bho jānāmi jīvitānaṃ gamanīyo samparāyo mantāya voṭṭhabbaṃ kattabbaṃ kusalaṃ caritabbaṃ brahmacariyaṃ natthi jātassa amaraṇaṃ yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bho agārasmā anagāriyanti . tenahi bhavaṃ govindo satta māsāni āgametu sattannaṃ māsānaṃ accayena mayampi agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti. {234.2} Aticiraṃ kho bho satta māsāni nāhaṃ sakkomi bhavante satta māsāni āgametuṃ ko nu kho pana bho jānāti jīvitānaṃ gamanīyo samparāyo mantāya Voṭṭhabbaṃ kattabbaṃ kusalaṃ caritabbaṃ brahmacariyaṃ natthi jātassa amaraṇaṃ yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bho agārasmā anagāriyanti. {234.3} Tenahi bhavaṃ govindo cha māsāni āgametu . Pañca māsāni āgametu . cattāri māsāni āgametu . tīṇi māsāni āgametu . dve māsāni āgametu . ekaṃ māsaṃ āgametu . Addhamāsaṃ āgametu addhamāsassa accayena mayampi agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti. {234.4} Aticiraṃ kho bho addhamāso nāhaṃ sakkomi bhavante addhamāsaṃ āgametuṃ ko nu kho pana bho jānāti jīvitānaṃ gamanīyo samparāyo mantāya voṭṭhabbaṃ kattabbaṃ kusalaṃ caritabbaṃ brahmacariyaṃ natthi jātassa amaraṇaṃ yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bho agārasmā anagāriyanti . tenahi bhavaṃ govindo sattāhaṃ āgametu yāva mayaṃ sake puttabhātaro rajje anusāsissāma sattāhassa accayena mayampi agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti . na ciraṃ kho bho sattāhaṃ āgamissāmahaṃ bhavante sattāhanti. {234.5} Athakho bho mahāgovindo brāhmaṇo yena te satta ca brāhmaṇamahāsālā Satta ca nhātakasatāni tenupasaṅkami upasaṅkamitvā satta ca brāhmaṇamahāsāle satta ca nhātakasatāni etadavoca aññaṃdāni bhavanto ācariyaṃ pariyesantu yo bhavantānaṃ mante vācessati icchāmahaṃ bho agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bho agārasmā anagāriyanti . mā bhavaṃ govindo agārasmā anagāriyaṃ pabbaji pabbajjā bho appesakkhā ca appalābhā ca brahmaññaṃ mahesakkhañca mahālābhañcāti . mā bhavanto evaṃ avacuttha mā bhavanto evaṃ avacuttha pabbajjā appesakkhā ca appalābhā ca brahmaññaṃ mahesakkhañca mahālābhañcāti ko nu kho bho aññatra mayā mahesakkhataro vā mahālābhataro vā ahaṃ vo vā etarahi rājāva raññaṃ brahmāva brāhmaṇānaṃ devatāva gahapatikānaṃ tamahaṃ sabbaṃ pahāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmi yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bho agārasmā anagāriyanti . Sace bhavaṃ govindo agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati mayampi agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti. {234.6} Athakho bho mahāgovindo brāhmaṇo yena cattārīsā Bhariyā sādisiyo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā cattārīsā bhariyā sādisiyo etadavoca yā bhoti naṃ icchati sakāni vā ñātikulāni gacchantu aññaṃ vā bhattāraṃ pariyesantu icchāmahaṃ bhoti agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ yathā kho pana me sutaṃ brahmuno āmagandhe bhāsamānassa te na sunimmadayā agāraṃ ajjhāvasatā pabbajissāmahaṃ bhoti agārasmā anagāriyanti . tvaññeva no ñāti ñātikāmānaṃ tvaṃ pana bhattā bhattukāmānaṃ sace bhavaṃ bho govindo agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati mayampi bho agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāma atha yā te gati sā no gati bhavissatīti. {234.7} Athakho bho mahāgovindo brāhmaṇo tassa sattāhassa accayena kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji . pabbajitañca pana mahāgovindaṃ brāhmaṇaṃ satta ca rājāno khattiyā muddhāvasittā satta ca brāhmaṇamahāsālā satta ca nhātakasatāni cattārīsā ca bhariyā sādisiyo anekāni ca khattiyasahassāni anekāni ca brāhmaṇasahassāni anekāni ca gahapatisahassāni anekā ca itthāgārā itthiyo kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā mahāgovindaṃ brāhmaṇaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabbajitaṃ anupabbajiṃsu . tāya sudaṃ bho parisāya parivuto mahāgovindo brāhmaṇo gāmanigamarājadhānīsu cārikaṃ carati . yaṃ kho pana bho tena samayena mahāgovindo Brāhmaṇo gāmaṃ vā nigamaṃ vā upasaṅkamati tattha rājāva hoti raññaṃ brahmāva brāhmaṇānaṃ devatāva gahapatikānaṃ . ye [1]- kho pana bho tena samayena manussā khipanti vā upakkhalanti vā te evamāhaṃsu namatthu mahāgovindassa brāhmaṇassa namatthu sattapurohitassāti. {234.8} Mahāgovindo [2]- brāhmaṇo mettāsahagatena cetasā averena abyāpajjhena ekaṃ disaṃ pharitvā vihāsi tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā vihāsi karuṇāsahagatena cetasā .pe. muditāsahagatena cetasā .pe. upekkhāsahagatena cetasā .pe. Sāvakānañca brahmalokasahabyatāya maggaṃ desesi. {234.9} Ye kho pana bho tena samayena mahāgovindassa brāhmaṇassa sāvakā sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājāniṃsu te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ brahmalokaṃ upapajjiṃsu . ye na sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājāniṃsu te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu appekacce cātummahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjiṃsu . ye [3]- sabbanihīnakāyaṃ Paripūresuṃ te gandhabbakāyaṃ paripūresuṃ . iti kho pana sabbesaṃyeva tesaṃ kulaputtānaṃ amoghā pabbajjā ahosi avajjā saphalā saudrayāti . {234.10} Sarati taṃ bhagavāti . sarāmahaṃ bho pañcasikha ahantena samayena mahāgovindo brāhmaṇo ahosiṃ ahaṃ taṃ sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya maggaṃ desesiṃ taṃ kho pana pañcasikha brahmacariyaṃ na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati yāvadeva brahmalokūpapattiyā idaṃ kho pana me pañcasikha brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. {234.11} Katamañca taṃ pañcasikha brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathīdaṃ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi idaṃ kho taṃ pana pañcasikha brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati. {234.12} Ye kho pana me pañcasikha sāvakā sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājānanti te āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭhe va dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti . ye na Sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājānanti te pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saññojanānaṃ parikkhayā opapātikā honti tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā . ye na sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājānanti appekacce tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino honti sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti . ye na sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājānanti appekacce tiṇṇaṃ saññojanānaṃ parikkhayā sotāpannā honti avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā . iti kho pañcasikha sabbesaññeva imesaṃ kulaputtānaṃ amoghā pabbajjā avajjā saphalā saudrayāti . idamavoca bhagavā . attamano pañcasikho gandhabbaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Mahāgovindasuttaṃ niṭṭhitaṃ chaṭṭhaṃ. --------------

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Mahāgovindapabbajjāvaṇṇanā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[326] Cārikaṃ caratīti gāmanigamapaṭipāṭiyā cārikaṃ carati, gatagataṭṭhāne buddhakolāhalaṃ viya hoti. Manussā "mahāgovindapaṇḍito kira āgacchatī"ti sutvā puretaramevamaṇḍapaṃ kāretvā maggaṃ alaṅkārāpetvā paccuggantvā gaṇhitvā enti, mahālābhasakkāro mahogho viya ajjhottharanto uppajji. Sattapurohitassāti sattannaṃ rājūnaṃ purohitassa. Iti yathā etarahi evarūpesu vā ṭhānesu kismiñcideva dukkhe uppanne "namo buddhassā"ti vadanti, evaṃ tadā "namatthu mahāgovindassa brāhmaṇassa, namatthu sattapurohitassā"ti vadanti.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[327] Mettāsahagatenāti ādinā nayena pāliyaṃ brahmavihārāva āgatā, mahāpuriso pana sabbāpi aṭṭha samāpattiyo pañca ca abhiññāyo nibbattesi. Sāvakānañca brahmalokasahabyatāya maggaṃ desesīti brahmaloke brahmunā sahabhāvāya maggaṃ kathesi.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma. Sī., i. pakatibrahmā naṃ 4 cha.Ma., i. alaṅkaritvā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[328] Sabbena sabbanti ye aṭṭha ca samāpattiyo pañca ca abhiññāyo nibbattesuṃ. Ye na sabbena sabbaṃ sāsanaṃ ājāniṃsūti ye aṭṭhasu samāpattīsu ekaṃ samāpattiṃpi na jāniṃsu, nāsakkhiṃsu nibbattetuṃ. Amoghāti savipākā, avañjhāti anavañjhā, sabbanihīnaṃ pasavanti gandhabbakāyaṃ pasaviṃsūti attho. Saphalāti avasesadevalokūpapattiyā saphalā sahitā. Saudrayāti brahmalokūpapattiyā savuḍḍhi.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[329] Sarāmahanti sarāmi ahaṃ pañcasikha, iminā kira padena ayaṃ suttanto buddhabhāsito nāma jāto. Na nibbidāyāti na vaṭṭe nibbindanatthāya. Na virāgāyāti na vaṭṭe virāgatthāya. Na nirodhāyāti na vaṭṭassa nirodhanatthāya. Na upasamāyāti na vaṭṭassa upasamatthāya. Na abhiññāyāti na vaṭṭassa abhiññāṇatthāya. Na sambodhāyāti na kilesaniddāvigamena vaṭṭato pabujjhanatthāya. Na nibbānāyāti na amatamahānibbānatthāya.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Ekantanibbidāyāti ekantameva vaṭṭe nibbindanatthāya. Ettha pana nibbidāyāti vipassanā. Virāgāyāti maggo. Nirodhāya upasamāyāti nibbānaṃ. Abhiññāya sambodhāyāti maggo. Nibbānāyāti nibbānameva. Evaṃ ekasmiṃ ṭhāne vipassanā, tīsu maggo, tīsu nibbānaṃ vuttanti evaṃ vivaṭṭakathā veditabbā. Pariyāyena pana sabbāni petāni maggavevacanānipi nibbānavevacanānipi hontiyeva. Sammādiṭṭhīti ādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ visuddhimagge saccavaṇṇanāyaṃ vuttameva.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

[330] Ye na sabbena sabbanti ye cattāropi ariyamagge paripūretuṃ na jānanti, tīṇi vā dve vā ekaṃ vā nibbattenti. Sabbesaññeva imesaṃ kulaputtānanti brahmacariyāciṇṇakulaputtānaṃ. Amoghā .pe. Saudrayāti arahattanikūṭena desanaṃ niṭaṭhapesi.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@3 cha.Ma., i. na vaṭṭaṃ abhijānanatthāya 4 cha.Ma. vavatthānakathā, i. avaṭṭhānakathā

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

@5 cha.Ma., i. niṭṭhāpesi

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvāti bhagavato dhammadesanaṃ cittena sampaṭicchanto abhinanditvā vācāya pasaṃsamāno anumoditvā mahantaṃ añjaliṃ sirasmiṃ patiṭṭhapetvā pasannalākhārase nimujjamāno viya dasabalassa chabbaṇṇarasmijālantaraṃ pavisitvā catūsu ṭhānesu vanditvā tikkhattuṃ padakkhiṇaṃ katvā bhagavantaṃ abhitthavanto abhitthavanto satthu purato antaradhāyitvā attano devalokameva agamāsīti.

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

Mahāgovindasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.

เล่มที่ ๑๐ ทีฆนิกาย มหาวรรค๑๑๘

ที่มาและฉบับอื่นของ “๖. มหาโควินทสูตร”